Shloka 53
दुर्मद-कुरण्ड-वधः (The Slaying of Durmada and Kuraṇḍa) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
समस्तवाङ्मयाकारा दन्तैर्वज्रमयैर्युता / सर्पिण्यभिमुखं तत्र विससर्ज निजं बलम्
Transliteration
samastavāṅmayākārā dantairvajramayairyutā / sarpiṇyabhimukhaṃ tatra visasarja nijaṃ balam
Translation
సమస్త వాఙ్మయ స్వరూపిణి, వజ్రసమ దంతాలతో యుక్తమైన ఆమె అక్కడ సర్పిణి ఎదుట తన బలాన్ని ప్రయోగించింది.
Word by Word
samasta-vāṅmaya-ākārāhaving the form of all speech/letters
samasta-vāṅmaya-ākārā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsamasta (प्रातिपदिक) + vāṅmaya (प्रातिपदिक) + ākāra (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
dantaiḥwith teeth
dantaiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootdanta (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), बहुवचन
vajra-mayaiḥmade of thunderbolt (adamantine)
vajra-mayaiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvajra (प्रातिपदिक) + mayaṭ (प्रत्यय)
Formतत्पुरुष/उपपद-समासभावः; पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (qualifying dantaiḥ)
yutāendowed (with)
yutā:
Karta-guṇa (कर्तृगुण/Predicate adjective)
TypeAdjective
Root√yuj (धातु) + -ta (कृत्, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'युक्ता' = endowed/possessed
sarpiṇī-abhimukhamtowards Sarpiṇī
sarpiṇī-abhimukham:
Gati/Prati (गति/प्रति-भावः)
TypeIndeclinable
Rootsarpiṇī (प्रातिपदिक) + abhimukha (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन; अव्ययवत् प्रयोगः = 'towards Sarpiṇī'
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
visasarjareleased / hurled forth
visasarja:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi√sṛj (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
nijamher own
nijam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnija (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन; विशेषण (qualifying balam)
balamstrength / force
balam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootbala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन