Shloka 72
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
एति संप्रोषितस्तेन कुटिलाक्षो महापलम् / कुरण्डं चण्डदोर्द्दण्डमाजुहाव प्रभोः पुरः
Transliteration
eti saṃproṣitastena kuṭilākṣo mahāpalam / kuraṇḍaṃ caṇḍadorddaṇḍamājuhāva prabhoḥ puraḥ
Translation
అతని చేత పంపబడిన మహాపలుడు కుటిలాక్షుడు వచ్చి, ప్రభువు సమక్షంలో చండ భుజదండుడు కురండను పిలిచాడు.
Word by Word
एतिgoes, comes
एति:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
संप्रोषितःhaving been dispatched
संप्रोषितः:
कर्तृसम्बन्धी विशेषण (Subject qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + प्र + वस्/उष् (धातु; ‘to dwell’) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; ‘sent/commissioned’ अर्थे
तेनby him
तेन:
करण/कर्तृ (Agent/Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गः, तृतीया, एकवचनम्; सर्वनाम
कुटिलाक्षःKuṭilākṣa
कुटिलाक्षः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुटिल (प्रातिपदिक) + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिः (one with crooked eyes), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
महापलम्Mahāpala (a person)
महापलम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + पल (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (महान् पलः/महापलः), पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; (संज्ञा/व्यक्तिनाम)
कुरण्डम्Kuraṇḍa
कुरण्डम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकुरण्ड (प्रातिपदिक/संज्ञा)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
चण्डदोर्दण्डम्fierce-armed
चण्डदोर्दण्डम्:
कर्म (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootचण्ड (प्रातिपदिक) + दोर्/दोरस् (प्रातिपदिक) + दण्ड (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिः (one whose arm-staff/arms are fierce; ‘fierce-armed’), पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; कुरण्डम् इति विशेषणम्
आजुहावsummoned, called
आजुहाव:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + हु (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
प्रभोःof the lord
प्रभोः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी (Genitive), एकवचनम्
पुरःin front (of)
पुरः:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरः (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (adverb of place: ‘in front’)