Shloka 59
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
तयाधिरूढः संश्रोण्यारणकोलाहलः करी / पराक्रमं बहुविधं दर्शयामास संगरे
Transliteration
tayādhirūḍhaḥ saṃśroṇyāraṇakolāhalaḥ karī / parākramaṃ bahuvidhaṃ darśayāmāsa saṃgare
Translation
ఆమెపై అధిరూఢుడై, రణకోలాహలంతో ఘోషించే ఆ ఏనుగు యుద్ధంలో అనేక విధాల పరాక్రమాన్ని ప్రదర్శించాడు।
Word by Word
तयाby her/with her
तया:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सर्वनाम
अधिरूढःmounted
अधिरूढः:
कर्तृ-विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootअधि-रुह् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle/कृदन्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘mounted/ascended’
संश्रोणि-आरण-कोलाहलःwith a tumult like the sound of (his) hips/loins and the ‘āraṇa’ (war-instrument)
संश्रोणि-आरण-कोलाहलः:
कर्तृ-विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootसंश्रोणि (प्रातिपदिक) + आरण (प्रातिपदिक) + कोलाहल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (संश्रोण्याः आरणस्य कोलाहलः इव/युक्तः)
करीthe elephant
करी:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकरिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पराक्रमम्prowess
पराक्रमम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपराक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
बहुविधम्manifold/various
बहुविधम्:
कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक) + विध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (बहुं विधं यस्य)
दर्शयामासdisplayed/showed
दर्शयामास:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (Periphrastic perfect/परस्मैपद-लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; causative sense (णिच्) implied: ‘made (others) see’
संगरेin battle
संगरे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootसंगर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन