Shloka 108
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
कुरण्डं सानुजं युद्धे शक्तिसैन्यैर्निपातितम् / श्रुत्वा शून्यकनाथो ऽपि निशश्वास भुजङ्गवत्
Transliteration
kuraṇḍaṃ sānujaṃ yuddhe śaktisainyairnipātitam / śrutvā śūnyakanātho 'pi niśaśvāsa bhujaṅgavat
Translation
యుద్ధంలో కురండుడు తన అనుజునితో సహా శక్తిసేనలచే పడగొట్టబడినాడని విని, శూన్యకనాథుడుకూడా భుజంగంలా దీర్ఘ నిశ్వాసం విడిచెను.
Word by Word
कुरण्डम्Kuraṇḍa (name)
कुरण्डम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुरण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
स-अनुजम्together with (his) younger brother
स-अनुजम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअनुज (प्रातिपदिक) + स (उपसर्ग/सह-भाव)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभाव-समासः (सह अनुजेन) = 'with (his) younger brother'
युद्धेin battle
युद्धे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
शक्ति-सैन्यैःby the troops of Śakti
शक्ति-सैन्यैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक) + सैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शक्तेः सैन्यैः)
निपातितम्felled/struck down
निपातितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनि+पत् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त, भूतकर्मणि/कर्मणि प्रयोग), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'having been felled/struck down' (agrees with कुरण्डम्)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund) = 'having heard'
शून्यक-नाथःthe lord of Śūnyaka (place/person)
शून्यक-नाथः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशून्यक (प्रातिपदिक) + नाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शून्यकस्य नाथः)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात/अव्यय; emphatic/concessive particle
निशश्वासsighed/breathed heavily
निशश्वास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि+श्वस् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
भुजङ्गवत्like a serpent
भुजङ्गवत्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभुजङ्ग (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
Formअव्यय (उपमानवाचक) = 'like/as (a serpent)'