Shloka 97
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
सहस्राणि सहस्राणां कोटीनां दशधा पुनः / गुणितानि समुद्रं वै प्राहुः संख्याविदो जनाः
Transliteration
sahasrāṇi sahasrāṇāṃ koṭīnāṃ daśadhā punaḥ / guṇitāni samudraṃ vai prāhuḥ saṃkhyāvido janāḥ
Translation
కోటుల సహస్రాలను మరల దశగుణంగా గుణిస్తే—సంఖ్యావిదులు దానిని ‘సముద్రం’ అని అంటారు.
Word by Word
सहस्राणिthousands
सहस्राणि:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/प्रथमा), बहुवचन
सहस्राणाम्of thousands
सहस्राणाम्:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति (Genitive/षष्ठी), बहुवचन
कोटीनाम्of koṭis
कोटीनाम्:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति (Genitive/षष्ठी), बहुवचन
दशधाtenfold; in ten ways
दशधा:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootदशधा (अव्यय)
Formअव्यय; संख्यावाचक-क्रियाविशेषण (numeral adverb)
पुनःagain; further
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
गुणितानिmultiplied
गुणितानि:
Karta (कर्ता/subject complement)
TypeAdjective
Rootगुणित (कृदन्त; √गुण्/गुणय्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; agrees with implied count
समुद्रम्samudra (a named large number)
समुद्रम्:
Karma (कर्म/predicate-object)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
प्राहुःthey declare
प्राहुः:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootप्र-आह्/अह् (धातु)
Formलिट् लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
संख्याविदःknowers of numbers
संख्याविदः:
Karta (कर्ता/agent)
TypeNoun
Rootसंख्या-विद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/प्रथमा), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (knowers of numbers)
जनाःpeople
जनाः:
Karta (कर्ता/agent; apposition)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/प्रथमा), बहुवचन