Shloka 95
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
सहस्रमापि कोटीनां खर्वमाहुर्मनीषिणः / दशकोटिसहस्राणि निखर्वमिति तं विदुः
Transliteration
sahasramāpi koṭīnāṃ kharvamāhurmanīṣiṇaḥ / daśakoṭisahasrāṇi nikharvamiti taṃ viduḥ
Translation
కోటులలో ఒక సహస్రాన్ని మేధావులు ‘ఖర్వం’ అంటారు. అలాగే కోటుల దశసహస్రాన్ని (దశకోటిసహస్రాణి) ‘నిఖర్వం’ అని పిలుస్తారు.
Word by Word
सहस्रम्a thousand
सहस्रम्:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन
अपिalso; even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/addition)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
कोटीनाम्of koṭis
कोटीनाम्:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति (Genitive/षष्ठी), बहुवचन
खर्वम्kharva (a large number)
खर्वम्:
Karma (कर्म/predicate-noun)
TypeNoun
Rootखर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन
आहुःthey say
आहुः:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootअह् (धातु)
Formलिट् लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
मनीषिणःthe wise (people)
मनीषिणः:
Karta (कर्ता/agent)
TypeNoun
Rootमनीषिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/प्रथमा), बहुवचन
दशकोटिसहस्राणिten-koṭi thousands (a specified large count)
दशकोटिसहस्राणि:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootदश-कोटि-सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/प्रथमा), बहुवचन; द्विगु-समास (numeral compound chain)
निखर्वम्nikharva (a large number)
निखर्वम्:
Karma (कर्म/predicate-noun)
TypeNoun
Rootनिखर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन
इतिthus; as
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण-निपात (quotative particle)
तम्that (number)
तम्:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन
विदुःthey know; they regard
विदुः:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलिट् लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन