Shloka 81
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
आधिपत्यं विना तुल्या ब्रह्मणस्ते महौजसः / प्रभावविजयैश्वर्यस्थितिवैराग्यदर्शनः
Transliteration
ādhipatyaṃ vinā tulyā brahmaṇaste mahaujasaḥ / prabhāvavijayaiśvaryasthitivairāgyadarśanaḥ
Translation
ఆధిపత్యాన్ని తప్ప వారు మహాతేజస్సు గల బ్రహ్మునితో సమానులు; వారిలో ప్రభావం, విజయం, ఐశ్వర్యం, స్థితి, వైరాగ్య దర్శనం కనిపిస్తుంది.
Word by Word
आधिपत्यम्sovereignty/lordship
आधिपत्यम्:
Karma (कर्म/Object of ‘vinā’)
TypeNoun
Rootआधिपत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
विनाwithout
विना:
Sambandha (सम्बन्ध/Exclusion)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formअव्यय; उपपद (preposition) governing द्वितीया (accusative)
तुल्याःequal
तुल्याः:
Karta (कर्ता/Predicate of subject)
TypeAdjective
Rootतुल्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective)
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
तेthey
ते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
महौजसःof great vigor/splendor
महौजसः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् + ओजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः (महत् ओजः येषाम्)
प्रभावविजयैश्वर्यस्थितिवैराग्यदर्शनः(endowed with) manifestation, victory, lordship, steadiness, dispassion, and insight
प्रभावविजयैश्वर्यस्थितिवैराग्यदर्शनः:
Karta (कर्ता/Predicate/Descriptor)
TypeAdjective
Rootप्रभाव + विजय + ऐश्वर्य + स्थिति + वैराग्य + दर्शन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समाहार-द्वन्द्व/समुच्चय-समास (enumerative compound) used as collective predicate; (reading as singular collective; context may allow plural ‘दर्शनाः’)