Shloka 65
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
वैराजः पुनरव्यक्ते कल्पस्थानमकल्पयत् / एवं पूर्वानुपूर्व्येण ब्रह्मलोकगतेन वै
Transliteration
vairājaḥ punaravyakte kalpasthānamakalpayat / evaṃ pūrvānupūrvyeṇa brahmalokagatena vai
Translation
వైరాజుడు మరల అవ్యక్తంలో కల్పస్థానాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు; ఈ విధంగా బ్రహ్మలోకగమనంతో పూర్వానుపూర్వ క్రమమున జరుగుతుంది.
Word by Word
वैराजःVairāja
वैराजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवैराज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
अव्यक्तेin the unmanifest (state)
अव्यक्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअव्यक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन
कल्प-स्थानम्the place/seat of the kalpa
कल्प-स्थानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकल्प + स्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; समासः कल्पस्य स्थानम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
अकल्पयत्he established/arranged
अकल्पयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकॢप् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; causative sense in usage ‘to arrange/establish’
एवम्thus
एवम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
पूर्व-अनुपूर्व्येणin successive order
पूर्व-अनुपूर्व्येण:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व + अनुपूर्व्य (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचन-रूपेण अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण; समासः पूर्वस्य अनुपूर्व्यः (षष्ठी-तत्पुरुष)
ब्रह्मलोक-गतेनby/with (one) who has gone to Brahma-world
ब्रह्मलोक-गतेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootब्रह्मलोक + गत (गम्-धातु, क्त-कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन; समासः ब्रह्मलोके गतः (सप्तमी-तत्पुरुष); ‘…ेण’ = ‘by/with (one) gone to Brahmaloka’
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)