Shloka 20
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
वायुर्भुवश्चाधिपतिस्तेन वायुर्भुवस्पतिः / दिवस्य सूर्यो ऽधिपतिस्तेन सूर्यो दिवस्पतिः
Transliteration
vāyurbhuvaścādhipatistena vāyurbhuvaspatiḥ / divasya sūryo 'dhipatistena sūryo divaspatiḥ
Translation
భువలోకానికి అధిపతి వాయువు; అందువల్ల వాయువు ‘భువస్పతి’గా ప్రసిద్ధి. దివ్యలోకానికి అధిపతి సూర్యుడు; అందువల్ల సూర్యుడు ‘దివస్పతి’గా స్మరించబడెను.
Word by Word
vāyuḥVāyu (wind)
vāyuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvāyu (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana
bhuvaḥof Bhuvar (atmospheric world)
bhuvaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध; genitive)
TypeNoun
Rootbhuvas (प्रातिपदिक; bhuvaḥ = gen.sg. of bhuvas)
FormNapumsaka, Ṣaṣṭhī (6th), Ekavacana; genitive (‘of Bhuvar-loka’)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (conjunction)
adhipatiḥoverlord
adhipatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhipati (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
tenatherefore/by that
tena:
Hetu/Karaṇa (हेतु/करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga/Napumsaka, Tṛtīyā (3rd/तृतीया), Ekavacana; instrumental (‘therefore/by that’)
vāyuḥVāyu
vāyuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvāyu (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
bhuvaspatiḥlord of Bhuvar
bhuvaspatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhuvaspati (प्रातिपदिक; bhuvas + pati)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
divasyaof heaven
divasya:
Sambandha (सम्बन्ध; genitive)
TypeNoun
Rootdiv (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Ṣaṣṭhī (6th), Ekavacana
sūryaḥSun
sūryaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
adhipatiḥoverlord
adhipatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhipati (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
tenatherefore
tena:
Hetu/Karaṇa (हेतु/करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormTṛtīyā (3rd), Ekavacana; instrumental (‘therefore’)
sūryaḥSun
sūryaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
divaspatiḥlord of heaven
divaspatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdivaspati (प्रातिपदिक; divas + pati)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana