Shloka 175
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
इष्टापूर्तव्रतालोपात्संदंशे नरके पतेत् / स्कन्दन्ते ये दिवास्वप्ने व्रतिनो ब्रह्मचारिणः
Transliteration
iṣṭāpūrtavratālopātsaṃdaṃśe narake patet / skandante ye divāsvapne vratino brahmacāriṇaḥ
Translation
ఇష్టాపూర్తి, వ్రతాల లೋಪం వల్ల మనిషి ‘సందంశ’ నరకంలో పడతాడు; అలాగే వ్రతధారులైన బ్రహ్మచారులు పగలు నిద్రలో స్ఖలించేవారు।
Word by Word
इष्ट-आपূर्त-व्रत-आलोपात्from neglect of iṣṭa, pūrta and vows
इष्ट-आपূर्त-व्रत-आलोपात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootइष्ट (प्रातिपदिक) + आपूर्त (प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक) + आलोप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन; ablative singular; ‘from the neglect/omission of sacrifices, charities, and vows’
संदंशेin Saṃdaṃśa (a hell)
संदंशे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंदंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; locative singular
नरकेin hell
नरके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनरक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; locative singular
पतेत्would fall
पतेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√पत् (धातु)
Formविधिलिङ् (संभावना/आज्ञा), प्रथमपुरुष, एकवचन; optative, 3rd singular
स्कन्दन्तेthey spill/emit (semen)
स्कन्दन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√स्कन्द् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; present, 3rd plural
येwho
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; relative pronoun, nominative plural
दिवा-स्वप्नेin a daytime dream/sleep
दिवा-स्वप्ने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिवा (अव्यय) + स्वप्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; avyayībhāva ‘in daytime-sleep’, locative singular
व्रतिनःvow-observers
व्रतिनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootव्रतिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; nominative plural
ब्रह्मचारिणःbrahmacārins (celibate students)
ब्रह्मचारिणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मचारिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; nominative plural