Shloka 14
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
व्यक्तानि तु प्रवक्ष्यामि स्थानान्येतानि सप्त वै / भूर्लोकः प्रथमस्तेषां द्वितीयस्तु भुवः स्मृतः
Transliteration
vyaktāni tu pravakṣyāmi sthānānyetāni sapta vai / bhūrlokaḥ prathamasteṣāṃ dvitīyastu bhuvaḥ smṛtaḥ
Translation
ఇప్పుడు ఈ ఏడు ప్రత్యక్ష లోకస్థానాలను నేను వివరిస్తాను. వాటిలో మొదటిది భూలోకం, రెండవది భువః లోకం అని స్మృతం.
Word by Word
व्यक्तानिmanifest (things)
व्यक्तानि:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootव्यक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (qualifier)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), विरोध/अन्वयार्थे ‘but/indeed’
प्रवक्ष्यामिI shall declare
प्रवक्ष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
स्थानानिplaces/abodes
स्थानानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
एतानिthese
एतानि:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; विशेषण (demonstrative)
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या; नपुंसक/सर्वलिङ्ग-प्रयोग; ‘seven’ (quantifier)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
भूः-लोकःthe Bhū-loka (earth world)
भूः-लोकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभूः (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/उपपद-तत्पुरुषार्थः ‘भूः-सम्बन्धी लोकः’
प्रथमःfirst
प्रथमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण
तेषाम्of them
तेषाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; सर्वनाम
द्वितीयःsecond
द्वितीयः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण
तुand/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
भुवःBhuvaḥ (mid-region)
भुवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभुवस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘भुवः’ इति व्याहृति/लोकनाम
स्मृतःis said/called
स्मृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्यय (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-भावः ‘is called/considered’