Shloka 13
Vaivāhika-utsava (Martial Procession of Lalitā’s Śakti-Senā) / वैवाहिकोत्सवः
Devanagari script
उत्पातवातसंपाताच्चलिता इव पर्वताः / तामन्वगा ययुः कोटिसंख्याकाः कुञ्जरोत्तमाः
Transliteration
utpātavātasaṃpātāccalitā iva parvatāḥ / tāmanvagā yayuḥ koṭisaṃkhyākāḥ kuñjarottamāḥ
Translation
అపశకున వాయువేగంతో కదిలిన పర్వతాల్లా, కోటి సంఖ్యలో ఉన్న ఉత్తమ గజాలు ఆమెను అనుసరించి సాగాయి.
Word by Word
उत्पातcalamity, portent
उत्पात:
समासाङ्ग
TypeNoun
Rootउत्पात (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग (compound member)
वातwind
वात:
समासाङ्ग
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग (compound member)
संपातात्from the onslaught (of winds)
संपातात्:
अपादान (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootसंपात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/पञ्चमी), एकवचनम्; ‘उत्पात-वात-संपात’ इति तत्पुरुष-समासः (rush/onslaught of portentous winds)
चलिताःshaken, moved
चलिताः:
विशेषण (to parvatāḥ)
TypeAdjective
Rootचलित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √चल्, क्त)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (P.P.P.)
इवas if
इव:
उपमान-सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्ययम्
पर्वताःmountains
पर्वताः:
उपमान (standard of comparison)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
ताम्her
ताम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/द्वितीया), एकवचनम्
अन्वगाःfollowed
अन्वगाः:
क्रिया (predicate)
TypeVerb
Rootअन्वग (प्रातिपदिक; √गम् with अनु, क्तिन्/कृदन्त-आधारित)
Formलङ्-लकारः (Imperfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्; धातु √गम् with अनु (anvagāḥ = they followed)
ययुःwent
ययुः:
क्रिया (co-predicate)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
कोटिcrore; ten million
कोटि:
समासाङ्ग
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग (compound member)
संख्याकाःnumbering crores
संख्याकाः:
विशेषण (to kuñjarottamāḥ)
TypeAdjective
Rootसंख्याक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘कोटि-संख्याकाः’ इति तत्पुरुषः (numbering a crore)
कुञ्जरelephant
कुञ्जर:
समासाङ्ग
TypeNoun
Rootकुञ्जर (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग (compound member)
उत्तमाःexcellent, best
उत्तमाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘कुञ्जर-उत्तमाः’ इति कर्मधारयः (best of elephants)