Shloka 43
मदनकामेश्वरप्रादुर्भावः
Manifestation of Madana-Kāmeśvara
Devanagari script
एवं तद्वत्सला देवी नान्यत्रैत्यखिलाज्जनात् / तोषयामास सततमनुरागेण भूयसा
Transliteration
evaṃ tadvatsalā devī nānyatraityakhilājjanāt / toṣayāmāsa satatamanurāgeṇa bhūyasā
Translation
ఇలా ఆ ప్రజలపై వాత్సల్యమున్న దేవి, సమస్త జనులను విడిచి మరెక్కడికీ వెళ్లక, మరింత అనురాగంతో నిత్యం వారిని సంతోషపరిచింది.
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formरीत्यर्थक-अव्यय (adverb: thus/in this manner)
तत्-वत्सलाaffectionate toward them
तत्-वत्सला:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वत्सल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (तस्मिन् वत्सला = affectionate toward them/that)
देवीthe goddess/queen
देवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation)
अन्यत्रelsewhere
अन्यत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: elsewhere)
एतिgoes
एति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अखिलात्from all/entire
अखिलात्:
Apādāna (अपादान)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; तुल्यप्रयोगः (from the whole)
जनात्people
जनात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
तोषयामासpleased/satisfied
तोषयामास:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootतुष् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative sense: to please/satisfy)
सततम्always
सततम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसतत (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-प्रयोग (adverbial accusative: always/continually)
अनुरागेणwith affection
अनुरागेण:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootअनुराग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
भूयसाmore greatly
भूयसा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootभूयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तुलनात्मक-प्रत्यय (comparative: more/greater)