Shloka 19
ललिताप्रादुर्भाव-स्तुति
Lalita’s Cosmic Praise and Body–Cosmos Correspondences
Devanagari script
नामरूपविभागं च या करोति स्वलीलया / तान्यधिष्ठाय तिष्ठन्ती तेष्वसक्तार्थकामदा / नमस्तस्यै महादेव्यै सर्वशक्त्यै नमोनमः
Transliteration
nāmarūpavibhāgaṃ ca yā karoti svalīlayā / tānyadhiṣṭhāya tiṣṭhantī teṣvasaktārthakāmadā / namastasyai mahādevyai sarvaśaktyai namonamaḥ
Translation
స్వలీలతో నామరూప విభాగాన్ని చేసే ఆమె, వాటినే అధిష్ఠానంగా నిలిచి ఉండి కూడా వాటిలో ఆసక్తి లేకుండా అర్థకామాలను ప్రసాదిస్తుంది. ఆ మహాదేవి, సర్వశక్తికి పునఃపునః నమస్కారం.
Word by Word
नामरूपविभागम्division of name and form
नामरूपविभागम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootनाम (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक) + विभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समाहार-द्वन्द्व (नाम+रूप) ततः षष्ठी-तत्पुरुष (नामरूपयोः विभागः)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
याshe who
या:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धबोधक-यः/या (relative pronoun)
करोतिdoes/makes
करोति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
स्वलीलयाby her own play
स्वलीलया:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + लीला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; कर्मधारय (स्वा लीला)
तानिthose (things)
तानि:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; सर्वनाम
अधिष्ठायhaving presided over
अधिष्ठाय:
Purvakala (पूर्वकाल/Absolutive action)
TypeVerb
Rootअधि-स्था (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive); उपसर्ग: अधि; अर्थ: अधिष्ठानं कृत्वा
तिष्ठन्तीstanding/abiding
तिष्ठन्ती:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (Present active participle/परस्मैपदी), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेषुin them/among them
तेषु:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; सर्वनाम
असक्ताunattached
असक्ता:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअसक्त (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; नञ्-तत्पुरुष (सक्ता इति निषेधः)
अर्थकामदाgiver of prosperity and desires
अर्थकामदा:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअर्थ (प्रातिपदिक) + काम (प्रातिपदिक) + द (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; द्वन्द्व (अर्थ+काम) ततः उपपद-तत्पुरुष (अर्थकामौ ददाति)
नमःsalutation
नमः:
Sambandha (सम्बन्ध/Salutation)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोग (indeclinable interjection); नमः + चतुर्थी
तस्यैto her
तस्यै:
Sampradana (सम्प्रदान/Dative recipient)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; सर्वनाम
महादेव्यैto the great goddess
महादेव्यै:
Sampradana (सम्प्रदान/Dative recipient)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + देवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; कर्मधारय (महती देवी)
सर्वशक्त्यैto the all-power (one)
सर्वशक्त्यै:
Sampradana (सम्प्रदान/Dative recipient)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + शक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सर्वस्य शक्तिः)
नमःsalutation
नमः:
Sambandha (सम्बन्ध/Salutation)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोग (salutation)
नमःsalutation (again)
नमः:
Sambandha (सम्बन्ध/Salutation)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोग (repetition for emphasis)