Shloka 69
Bhaṇḍāsuraprādurbhāva
Rise and Consecration of Bhaṇḍāsura
Devanagari script
होतुमिच्छत्सु देवेषु कलेवरमशेषतः / प्रादुर्बभूव परमन्तेजः पुञ्जो ह्यनुत्तमः
Transliteration
hotumicchatsu deveṣu kalevaramaśeṣataḥ / prādurbabhūva paramantejaḥ puñjo hyanuttamaḥ
Translation
దేవతలు శేషమేమీ లేకుండా శరీరమంతటినీ హోమం చేయాలని కోరుతున్నప్పుడు, అనుత్తమమైన పరమ తేజస్సు పుంజం ప్రత్యక్షమైంది.
Word by Word
होतुम्to offer (into fire)
होतुम्:
प्रयोजन (Purpose/हेतु)
TypeVerb
Root√हु (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्यय (infinitive); प्रयोजन (purpose)
इच्छत्सुwhile (they) were desiring
इच्छत्सु:
अधिकरण (Locative absolute participant)
TypeAdjective
Rootइच्छत् (कृदन्त; √इष्/इच्छ् धातु)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; शतृ-प्रत्यय (present participle) used adjectivally
देवेषुamong the gods
देवेषु:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन
कलेवरम्body
कलेवरम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकलेवर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
अशेषतःcompletely
अशेषतः:
क्रियाविशेषण (extent)
TypeIndeclinable
Rootअशेषतः (अव्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्यय (adverb) ‘entirely/without remainder’
प्रादुःmanifestly/forth
प्रादुः:
क्रियाविशेषण (direction/result)
TypeIndeclinable
Rootप्रादुः (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्गसदृश (preverbial adverb ‘forth/manifest’)
बभूवappeared/came to be
बभूव:
क्रिया (Verb/action)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
परमम्-तेजःsupreme radiance
परमम्-तेजः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपरम (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारय (‘supreme’ + ‘splendour’); कर्तृपद (subject complement)
पुञ्जःa mass/heap
पुञ्जः:
कर्ता (Apposition to subject)
TypeNoun
Rootपुञ्ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; appositional to ‘तेजः’
हिindeed/for
हि:
सम्बन्ध (particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle) giving emphasis/causal nuance
अनुत्तमःunsurpassed
अनुत्तमः:
विशेषण (to subject)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (to ‘पुञ्जः’)