Shloka 67
Bhaṇḍāsuraprādurbhāva
Rise and Consecration of Bhaṇḍāsura
Devanagari script
ब्रह्मभूता भविष्यामो भोक्ष्यामो वा त्रिविष्टपम् / एवमुक्तास्तु ते सर्वेदेवाः सेन्द्रपुरोगमाः
Transliteration
brahmabhūtā bhaviṣyāmo bhokṣyāmo vā triviṣṭapam / evamuktāstu te sarvedevāḥ sendrapurogamāḥ
Translation
‘మేము బ్రహ్మభూతులమవుతాము లేదా త్రివిష్టపం (స్వర్గం) అనుభవిస్తాము’—ఇలా చెప్పబడగా ఇంద్రుని ముందుండగా సమస్త దేవతలు అంగీకరించారు.
Word by Word
ब्रह्म-भूताःhaving become Brahman-like / Brahman-become
ब्रह्म-भूताः:
विशेषण (to implied ‘वयम्/देवाः’)
TypeAdjective
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + भूत (कृदन्त; √भू धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; उपपद-तत्पुरुष (‘become Brahman’); क्त-प्रत्यय (past participle) used adjectivally
भविष्यामःwe shall become
भविष्यामः:
क्रिया (Verb/action)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलृट् (Simple future/लृट्), उत्तमपुरुष (1st person), बहुवचन
भोक्ष्यामःwe shall enjoy/consume
भोक्ष्यामः:
क्रिया (Verb/action)
TypeVerb
Root√भुज् (धातु)
Formलृट् (Simple future/लृट्), उत्तमपुरुष (1st person), बहुवचन
वाor
वा:
सम्बन्ध (coordination)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formनिपात (disjunctive particle)
त्रिविष्टपम्Svarga/heaven
त्रिविष्टपम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रिविष्टप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (neuter accusative singular)
एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण (manner)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (manner adverb)
उक्ताःhaving been spoken to/addressed
उक्ताः:
विशेषण (to ‘देवाः’)
TypeAdjective
Rootउक्त (कृदन्त; √वच् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; क्त-प्रत्यय (past passive participle)
तुindeed/then
तु:
सम्बन्ध (particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle); emphasis
तेthey
ते:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; सर्वनाम (nominative plural ‘they’)
सर्वेall
सर्वे:
विशेषण (to subject)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; विशेषण (agreeing with ‘देवाः’)
देवाःgods
देवाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
स-इन्द्र-पुरोगमाःwith Indra as their leader
स-इन्द्र-पुरोगमाः:
विशेषण (to subject)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय/उपसर्ग-सदृश) + इन्द्र (प्रातिपदिक) + पुरोगम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; बहुव्रीहि (‘those whose leader in front is Indra’); विशेषण (to ‘देवाः’)