Shloka 6
Pṛthivī-dohaṇa (The Milking of the Earth) and the Praise of King Pṛthu
Devanagari script
नमस्यश्चैव पूच्यश्च भूतग्रामेण सर्वशः / ब्राह्मणैश्च महाभागैर्वेदवेदाङ्गपारगैः
Transliteration
namasyaścaiva pūcyaśca bhūtagrāmeṇa sarvaśaḥ / brāhmaṇaiśca mahābhāgairvedavedāṅgapāragaiḥ
Translation
ఆయన సమస్త భూతసమూహముచే సర్వత్ర నమస్కార్యుడూ పూజ్యుడూ; అలాగే వేద‑వేదాంగపారగులైన మహాభాగ బ్రాహ్మణులచేత కూడా।
Word by Word
नमस्यःworthy of salutation
नमस्यः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनमस्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण—‘नमनीयः/नमस्कार्यः’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
पूज्यःworthy of worship
पूज्यः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपूज्य (प्रातिपदिक; √पूज् धातु)
Formकृदन्त (भाव्य/यत्-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘पूजनीयः’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
भूतग्रामेणby the multitude of beings
भूतग्रामेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभूत-ग्राम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष/निर्धारणार्थ—‘भूतानां ग्रामः’
सर्वशःin every way; wholly
सर्वशः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वशः (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकार/व्याप्त्यर्थक (adverb: in every way/entirely)
ब्राह्मणैःby Brahmins
ब्राह्मणैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
महाभागैःgreat/fortunate
महाभागैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण; समासः कर्मधारय—‘महान् भागः यस्य’ (honoured/fortunate)
वेदवेदाङ्गपारगैःversed in the Vedas and Vedāṅgas
वेदवेदाङ्गपारगैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवेद-वेदाङ्ग-पारग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण; समासः (समाहार/तत्पुरुष) — ‘वेदेषु वेदाङ्गेषु च पारगाः’