Shloka 50
Pṛthivī-dohaṇa (The Milking of the Earth) and the Praise of King Pṛthu
Devanagari script
प्राणात्प्रजापतेर्जन्म दक्षस्य कथितं त्वया / कथं प्राचे तस्त्वं च पुनर्लेभे महातपाः
Transliteration
prāṇātprajāpaterjanma dakṣasya kathitaṃ tvayā / kathaṃ prāce tastvaṃ ca punarlebhe mahātapāḥ
Translation
ప్రజాపతి ప్రాణమునుండి దక్షుని జన్మను మీరు చెప్పారు. ఓ మహాతపస్వీ, అయితే ప్రాచేతసుడు (దక్షుడు) మీరు మళ్లీ ఎలా పొందారు?
Word by Word
प्राणात्from the vital breath
प्राणात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन
प्रजापतेःof Prajāpati
प्रजापतेः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
जन्मbirth
जन्म:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दक्षस्यof Dakṣa
दक्षस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
कथितम्told/related
कथितम्:
Kriya (क्रिया/Predicative)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘जन्म’ इत्यस्य विशेषणम्
त्वयाby you
त्वया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
कथम्how?
कथम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नवाचक अव्यय (interrogative adverb)
प्राचेformer/ancient
प्राचे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्राच् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (ancient/former)
ततःthen/thereafter
ततः:
Adhikarana (अधिकरण/temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; ‘then/from that’ (thereafter)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्ति-बोधक अव्यय (again)
लेभेobtained
लेभे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
महातपाःO great ascetic
महातपाः:
Sambodhana/Address (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहातपस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय: महान् तपाः यस्य (great ascetic)