Shloka 37
Pṛthivī-dohaṇa (The Milking of the Earth) and the Praise of King Pṛthu
Devanagari script
मारिषा नाम नाम्नैषा वृक्षैरेव विनिर्मिता / भार्या भवतु वो ह्येषा सोमगर्भा विवर्द्धिता
Transliteration
māriṣā nāma nāmnaiṣā vṛkṣaireva vinirmitā / bhāryā bhavatu vo hyeṣā somagarbhā vivarddhitā
Translation
ఈమె పేరు ‘మారిషా’; వృక్షములచేతనే నిర్మితమైనది. సోమగర్భమున పెరిగిన ఈమె మీకు ధర్మపత్నిగా కావాలి.
Word by Word
मारिषाMāriṣā
मारिषा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमारिषा (प्रातिपदिक/नाम)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; व्यक्तिनाम (proper noun)
नामby name
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनाम-शब्दः अव्ययवत् (quotative/particle: ‘by name’)
नाम्नाby the name
नाम्ना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
एषाthis (she)
एषा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
वृक्षैःby the trees
वृक्षैः:
Kartr̥ (कर्ता/Agent in passive)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन
एवindeed, only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic: only/indeed)
विनिर्मिताmade, fashioned
विनिर्मिता:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootवि + निर् + मा (धातु) → विनिर्मित (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थ
भार्याwife
भार्या:
Karma (कर्म/प्रत्ययार्थ)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विधेय (predicate nominative)
भवतुlet (her) be
भवतु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट् (imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
वःfor you (pl.)
वः:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-बहुवचन रूप (enclitic ‘vo’); here दत्त/सम्बन्धार्थे (for you / of you)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle: indeed)
एषाthis (she)
एषा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सोमगर्भाSoma-seeded / having Soma as (her) womb/seed
सोमगर्भा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसोम + गर्भ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; समासः तत्पुरुषः (सोमस्य गर्भः यस्याः/यत्र = having Soma as embryo/seed; ‘Soma-born/seeded’)
विवर्द्धिताnurtured, grown
विवर्द्धिता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि + वर्ध् (धातु) → विवर्द्धित (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (grown, nurtured)