Shloka 27
Pṛthivī-dohaṇa (The Milking of the Earth) and the Praise of King Pṛthu
Devanagari script
सवर्णाधत्त सामुद्री दश प्राचीनबर्हिषः / सर्वान्प्रचेतसो नाम धनुर्वेदस्य पारगान्
Transliteration
savarṇādhatta sāmudrī daśa prācīnabarhiṣaḥ / sarvānpracetaso nāma dhanurvedasya pāragān
Translation
సవర్ణా, సాముద్రీ ద్వారా ప్రాచీనబర్హిషుని పది కుమారులను కనింది; వారు ‘ప్రచేతసులు’ అని పేరుపొంది ధనుర్వేదంలో నిపుణులు.
Word by Word
सवर्णाSavarṇā
सवर्णा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसवर्णा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृपद
अधत्तbore/gave birth to
अधत्त:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सामुद्रीocean-born
सामुद्री:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसामुद्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (सवर्णा)
दशten
दश:
विशेषण (Numeral qualifier)
TypeAdjective
Rootदशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या; here accusative plural sense qualifying ‘प्रचेतसः’
प्राचीन-बर्हिषःthe Prācīnabarhis (sons named so)
प्राचीन-बर्हिषः:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootप्राचीन (प्रातिपदिक) + बर्हिष् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; कर्मधारय-समास (प्राचीनः बर्हिष् यस्य) (proper name)
सर्वान्all
सर्वान्:
विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (प्रचेतसः)
प्रचेतसःthe Pracetases
प्रचेतसः:
कर्म (Karma/Object; apposition to ‘प्राचीनबर्हिषः’)
TypeNoun
Rootप्रचेतस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; (name/title)
नामby name
नाम:
सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध (Naming particle)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (quotative/‘by name’)
धनुः-वेदस्यof archery (the bow-science)
धनुः-वेदस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक) + वेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; तत्पुरुष-समास (धनुषः वेदः)
पारगान्masters; those who have gone to the far shore (experts)
पारगान्:
विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootपारग (प्रातिपदिक; from पार + गम् धातु, कृदन्त-निष्पन्न)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (प्रचेतसः)