Shloka 17
Pṛthivī-dohaṇa (The Milking of the Earth) and the Praise of King Pṛthu
Devanagari script
दुग्धेयं तामसं वत्सं कृत्वा वै बलबन्धुना / चारिष्टवस्य वै षष्ठे संप्राप्ते चान्तरे मनोः
Transliteration
dugdheyaṃ tāmasaṃ vatsaṃ kṛtvā vai balabandhunā / cāriṣṭavasya vai ṣaṣṭhe saṃprāpte cāntare manoḥ
Translation
బలబంధువు తామసుని వత్సంగా చేసి దీనిని దోహించాడు; అలాగే చారిష్టవ మనువు యొక్క ఆరవ మన్వంతరం వచ్చినప్పుడు, మనువు అంతరకాలంలో కూడా.
Word by Word
दुग्धाwas milked
दुग्धा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदुह् (धातु)
Formकृदन्त—भूतकर्मणि क्त-प्रत्यय (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (पृथ्वी) ‘milked’
इयम्this (Earth)
इयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
तामसम्Tāmasa (named)
तामसम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतामस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (वत्सम्)
वत्सम्calf
वत्सम्:
Karmasadhana (कर्मसाधन)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having made’
वैindeed
वै:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक/पादपूरण (emphatic particle)
बलबन्धुनाby Balabandhu
बलबन्धुना:
Kartr (कर्ता/तृतीया-कर्तृ)
TypeNoun
Rootबलबन्धु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कर्तृ-निर्देश (agent/instrumental)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अरिष्टवस्यof Ariṣṭava
अरिष्टवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअरिष्टव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; (मनु-विशेषण/नाम)
वैindeed
वै:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक/पादपूरण
षष्ठेin the sixth
षष्ठे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootषष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी, एकवचन; क्रमवाचक विशेषण (अन्तरे)
संप्राप्तेwhen (it) had come/occurred
संप्राप्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeVerb
Rootसम् + प्र + आप् (धातु)
Formकृदन्त—क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; (अन्तरे) ‘when attained/occurred’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
अन्तरेin the interval (Manvantara)
अन्तरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कालाधिकरण
मनोःof Manu
मनोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन