Shloka 13
Pṛthivī-dohaṇa (The Milking of the Earth) and the Praise of King Pṛthu
Devanagari script
वायुं कृत्वा तथा वत्सं बीजानि वसुधातले / ततः स्वायंभुवे पूर्वं तदा मन्वन्तरे पुनः
Transliteration
vāyuṃ kṛtvā tathā vatsaṃ bījāni vasudhātale / tataḥ svāyaṃbhuve pūrvaṃ tadā manvantare punaḥ
Translation
వాయువును వత్సముగా చేసి వసుధాతలమున బీజములు (ప్రకటించెను); తరువాత మొదట స్వాయంభువ మన్వంతరమున, ఆపై మరల (ఇతర) మన్వంతరములలోను.
Word by Word
वायुम्Vāyu (wind-god)
वायुम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Kriya (क्रिया; पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), पूर्वकालिक क्रिया (prior action)
तथाthus/likewise
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (adverb: thus)
वत्सम्calf
वत्सम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
बीजानिseeds
बीजानि:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootबीज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
वसुधा-तलेon the surface of the earth
वसुधा-तले:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootवसुधा (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; अधिकरण (location)
ततःthen/thereafter
ततः:
Kāla (काल/Sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/अनन्तरार्थक (then/thereafter)
स्वायंभुवेin (the time of) Svāyambhuva
स्वायंभुवे:
Adhikarana (अधिकरण/Context)
TypeNoun
Rootस्वायंभुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; (मन्वन्तर-विशेषे)
पूर्वम्earlier/previously
पूर्वम्:
Kāla (काल/Time)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formकालवाचक क्रियाविशेषण (adverb: earlier)
तदाthen
तदा:
Kāla (काल/Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (then)
मन्वन्तरेin the Manvantara
मन्वन्तरे:
Adhikarana (अधिकरण/Time-context)
TypeNoun
Rootमन्वन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक अव्यय (again)