Shloka 95
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
नष्टे श्रौते स्मृतौ धर्मे परस्परहतास्तदा / निर्मर्यादा निराक्रन्दा निःस्नेहा निरपत्रपाः
Transliteration
naṣṭe śraute smṛtau dharme parasparahatāstadā / nirmaryādā nirākrandā niḥsnehā nirapatrapāḥ
Translation
శ్రుతి-స్మృతి ధర్మం నశించినప్పుడు వారు పరస్పరం హతమార్చుకున్నారు; మర్యాదలేని, విలాపం లేని, స్నేహం లేని, లజ్జలేని వారయ్యారు।
Word by Word
नष्टेwhen (it was) destroyed
नष्टे:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootनश् (धातु) → नष्ट (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), सप्तमी (7th), एकवचन, पुंलिङ्ग; agrees with धर्मे
श्रौतेVedic (śrauta)
श्रौते:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootश्रौत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; agrees with धर्मे
स्मृतौin the Smṛti (tradition)
स्मृतौ:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootस्मृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; locative of sphere ‘in smṛti’
धर्मेwhen dharma
धर्मे:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
परस्पर-हताःkilling one another
परस्पर-हताः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootपरस्पर (अव्यय/प्रातिपदिक) + हन् (धातु) → हत (कृदन्त)
Formतत्पुरुषसमास; भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
तदाthen
तदा:
काल (Kāla/Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
निर्मर्यादाःwithout bounds/restraint
निर्मर्यादाः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootनिः (उपसर्ग/अव्यय) + मर्यादा (प्रातिपदिक)
Formनञ्/निः-पूर्वक-तत्पुरुष; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
निराक्रन्दाःwithout lamentation/cry
निराक्रन्दाः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootनिः (उपसर्ग/अव्यय) + आक्रन्द (प्रातिपदिक)
Formनिः-पूर्वक-तत्पुरुष; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
निःस्नेहाःwithout affection
निःस्नेहाः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootनिः (उपसर्ग/अव्यय) + स्नेह (प्रातिपदिक)
Formनिः-पूर्वक-तत्पुरुष; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
निरपत्रपाःshameless
निरपत्रपाः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootनिः (उपसर्ग/अव्यय) + पत्रपा (प्रातिपदिक)
Formनिः-पूर्वक-तत्पुरुष; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन