Shloka 88
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
कृत्वा बीजावशेषं तु पृथ्व्यां कूरेण कर्मणा / परस्पर निमित्तेन कोपेनाकस्मिकेन तु
Transliteration
kṛtvā bījāvaśeṣaṃ tu pṛthvyāṃ kūreṇa karmaṇā / paraspara nimittena kopenākasmikena tu
Translation
భూమిపై క్రూరకర్మచేసి విత్తనావశేషమాత్రమూ మిగలనీయలేదు; పరస్పర కారణమైన అకస్మాత్తు కోపం చెలరేగింది.
Word by Word
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), पूर्वकाल (prior action)
बीज-अवशेषम्the remaining seed/seed-remnant
बीज-अवशेषम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबीज (प्रातिपदिक) + अवशेष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Accusative singular neuter)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/अन्वयार्थ (but/indeed)
पृथ्व्याम्on/in the earth
पृथ्व्याम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपृथ्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Locative singular feminine)
कूरेणby cruel/harsh
कूरेण:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootकूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (Instrumental singular masculine); विशेषण (qualifier)
कर्मणाby an act/deed
कर्मणा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (Instrumental singular neuter)
परस्परम्mutually
परस्परम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरस्पर (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (reciprocal adverb)
निमित्तेनby reason/cause
निमित्तेन:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootनिमित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (Instrumental singular neuter)
कोपेनby anger
कोपेन:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootकोप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (Instrumental singular masculine)
आकस्मिकेनsudden/unexpected
आकस्मिकेन:
Hetu (हेतु)
TypeAdjective
Rootआकस्मिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (Instrumental singular masculine); विशेषण (qualifier of कोपेन)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), पुनरुक्त-बल (emphasis)