Shloka 73
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
यथाशक्ति चरन्प्राज्ञस्तदह्ना प्राप्नुयात्कलौ / एषा कलियुगावस्था संध्यांशं तु निबोधत
Transliteration
yathāśakti caranprājñastadahnā prāpnuyātkalau / eṣā kaliyugāvasthā saṃdhyāṃśaṃ tu nibodhata
Translation
కలియుగంలో జ్ఞాని యథాశక్తి ధర్మాచరణ చేస్తే అదే దినంలో ఫలాన్ని పొందగలడు. ఇదే కలియుగ స్థితి; సంధ్యాంశాన్ని తెలుసుకోండి.
Word by Word
यथा-शक्तिaccording to ability
यथा-शक्ति:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + शक्ति (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्यय (adverbial) = ‘यथाशक्ति’ (according to one’s ability)
चरन्acting/practising
चरन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्राज्ञःthe wise person
प्राज्ञः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्राज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तत्that (result)
तत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (of ‘फलम्/सिद्धिम्’ implied)
अह्नाin that day / within that day
अह्ना:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण/काल-निर्देश (instrumental of time)
प्राप्नुयात्may attain
प्राप्नुयात्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
कलौin Kali (age)
कलौ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
एषाthis
एषा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (of ‘अवस्था’)
कलि-युग-अवस्थाthe condition/state of the Kali age
कलि-युग-अवस्था:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक) + युग (प्रातिपदिक) + अवस्था (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (determinative): ‘कलियुगस्य अवस्था’; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
संध्या-अंशम्the twilight portion (transition part)
संध्या-अंशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसंध्या (प्रातिपदिक) + अंश (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: ‘संध्यायाः अंशः’; पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात (particle: but/indeed)
निबोधतunderstand (you all)
निबोधत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + बुध् (धातु)
Formलोट् (imperative), परस्मैपद; मध्यमपुरुष, बहुवचन