Shloka 59
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
ऊनषोडशवर्षाश्च प्रजा यन्ते युगक्षये / शुक्लदन्ता जिताक्षाश्च मुण्डाः काषायवाससः
Transliteration
ūnaṣoḍaśavarṣāśca prajā yante yugakṣaye / śukladantā jitākṣāśca muṇḍāḥ kāṣāyavāsasaḥ
Translation
యుగక్షయ సమయంలో ప్రజలు పదహారు ఏళ్లకు తక్కువ వయస్సు కలవారై ఉంటారు; తెల్ల దంతాలు, ఇంద్రియజయం చేసినవారు, ముండనం చేసుకొని కాషాయ వస్త్రధారులు అవుతారు.
Word by Word
ऊनषोडशवर्षाःunder sixteen years (of age)
ऊनषोडशवर्षाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootऊन-षोडश-वर्ष (प्रातिपदिक; ऊन + षोडश + वर्ष)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण; ‘षोडशवर्षात् ऊनाः’ = under sixteen years
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय/ conjunction
प्रजाःpeople, subjects
प्रजाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
यान्तेgo, proceed
यान्ते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
युगक्षयेat the end of the age
युगक्षये:
Adhikarana (अधिकरण/Location-Time)
TypeNoun
Rootयुग-क्षय (प्रातिपदिक; युग + क्षय)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; अधिकरण
शुक्लदन्ताःwhite-toothed
शुक्लदन्ताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootशुक्ल-दन्त (प्रातिपदिक; शुक्ल + दन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
जिताक्षाःsense-controlled
जिताक्षाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootजित-अक्ष (प्रातिपदिक; जित (कृदन्त) + अक्ष)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण; ‘जितानि अक्षाणि (इन्द्रियाणि) येषाम्’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय/ conjunction
मुण्डाःshaven-headed
मुण्डाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootमुण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
काषायवाससःwearing ochre garments
काषायवाससः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootकाषाय-वासस् (प्रातिपदिक; काषाय + वासस्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण; ‘काषायं वासः येषाम्’