Shloka 33
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
मनसा कर्मणा स्तुत्या वार्ता सिध्यति वा न वा / कलौ प्रमारकी रोगः सततं क्षुद्भयानि च
Transliteration
manasā karmaṇā stutyā vārtā sidhyati vā na vā / kalau pramārakī rogaḥ satataṃ kṣudbhayāni ca
Translation
మనస్సు, కర్మ, స్తుతి ద్వారా కార్యం సిద్ధమవుతుందో లేదో; కలియుగంలో నాశకరమైన రోగాలు, ఎల్లప్పుడూ క్షుధాభయాలు ఉంటాయి.
Word by Word
मनसाby mind
मनसा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण) विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular
कर्मणाby action/deed
कर्मणा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण) विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular
स्तुत्याby praise
स्तुत्या:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootस्तुति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण) विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular
वार्ताlivelihood/affair (one's business)
वार्ता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवार्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
सिध्यतिsucceeds/is accomplished
सिध्यति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसिध् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; Present indicative 3rd sg
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक निपात; disjunctive particle
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक निपात; negation particle
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक निपात; disjunctive particle
कलौin the Kali (age)
कलौ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; Locative singular
प्रमारकीdeadly/destructive
प्रमारकी:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रमारकी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Nominative singular (qualifying implied/understood noun like 'व्याधिः/रोगः' or as predicate)
रोगःdisease
रोगः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
सततम्constantly
सततम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसतत (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण (अव्ययीभाव-रूपेण प्रयुक्तम्); adverb
क्षुत्hunger
क्षुत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootक्षुत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासपूर्वपद); first member in compound
भयानिfears (from hunger)
भयानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, बहुवचन; Nominative/Accusative plural; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (क्षुतः भयानि = hunger-fears)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक निपात; conjunction