Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara

ततः प्रवर्त्तते तासां प्रजानां द्वापरे पुनः / संभेदश्चैव वर्णानां कार्याणां च विपर्ययः

tataḥ pravarttate tāsāṃ prajānāṃ dvāpare punaḥ / saṃbhedaścaiva varṇānāṃ kāryāṇāṃ ca viparyayaḥ

ఆ తరువాత ద్వాపరయుగంలో ఆ ప్రజల ప్రవర్తన మళ్లీ సాగుతుంది; వర్ణాల కలయిక, కర్తవ్యాల విపర్యయం కలుగుతుంది।

tataḥthereupon; then
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण) / Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAvyaya (अव्यय), adverb (क्रियाविशेषण) of sequence/source: 'thereupon/from that'
pravarttatearises; proceeds; becomes active
pravarttate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra√vṛt (धातु: वृत्)
FormLaṭ-lakāra (लट्, Present), Prathama-puruṣa (3rd person), Eka-vacana (singular), Ātmanepada (आत्मनेपद)
tāsāmof those (f.)
tāsām:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (feminine), Ṣaṣṭhī-vibhakti (6th/genitive), Bahu-vacana (plural)
prajānāmof the creatures/people
prajānām:
Ṣaṣṭhī-sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (feminine), Ṣaṣṭhī-vibhakti (6th/genitive), Bahu-vacana (plural)
dvāparein the Dvāpara (age)
dvāpare:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdvāpara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masculine), Saptamī-vibhakti (7th/locative), Eka-vacana (singular)
punaḥagain; moreover
punaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAvyaya (अव्यय), adverb (क्रियाविशेषण)
saṃbhedaḥmixing; confusion
saṃbhedaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃbheda (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masculine), Prathamā-vibhakti (1st/nominative), Eka-vacana (singular)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), conjunction (समुच्चय)
evaindeed; just
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), particle of emphasis (निपात)
varṇānāmof the social classes (varṇas)
varṇānām:
Ṣaṣṭhī-sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootvarṇa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masculine), Ṣaṣṭhī-vibhakti (6th/genitive), Bahu-vacana (plural)
kāryāṇāmof duties/acts to be done
kāryāṇām:
Ṣaṣṭhī-sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootkārya (प्रातिपदिक)
FormNapुṃsakaliṅga (neuter), Ṣaṣṭhī-vibhakti (6th/genitive), Bahu-vacana (plural)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), conjunction (समुच्चय)
viparyayaḥreversal; perversion
viparyayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviparyaya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masculine), Prathamā-vibhakti (1st/nominative), Eka-vacana (singular)