Shloka 117
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
क्रमेण परिवृत्ता तुमनोरन्तरमुच्यते / चतुर्युगे यथैकस्मिन्भवतीह यथा तु यत्
Transliteration
krameṇa parivṛttā tumanorantaramucyate / caturyuge yathaikasminbhavatīha yathā tu yat
Translation
క్రమంగా పరివర్తన చెందేది ‘మన్వంతరం’ అని చెప్పబడుతుంది. ఒక చతుర్యుగంలో ఇక్కడ ఏది ఎలా జరుగుతుందో, అలాగే (నియమం) ఉంటుంది.
Word by Word
क्रमेणin order/gradually
क्रमेण:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचनस्य अव्ययीभाव (instrumental used adverbially) — manner adverb
परिवृत्ताhaving revolved/elapsed
परिवृत्ता:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरि + वृत् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि/कर्तरि कृदन्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘having revolved/elapsed’ (agreeing with implied आवृत्तिः)
तुindeed
तु:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
मन्वन्तरम्a manvantara (Manu-period)
मन्वन्तरम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; तत्पुरुषः—मनॊः अन्तरम्/मनूनाम् अन्तरम्
उच्यतेis called
उच्यते:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि प्रयोगः—‘is called/said’
चतुर्युगेin a four-yuga cycle
चतुर्युगे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचतुर्युग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
यथाas/just as
यथा:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (comparative/manner adverb)
एकस्मिन्in one (single)
एकस्मिन्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषणम्
भवतिbecomes/is
भवति:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
इहhere
इह:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb)
यथाas
यथा:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक-अव्यय
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (emphasis/contrast)
यत्whatever/that which
यत्:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative)