Shloka 114
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
चतुर्युगानां सर्वेषामेतेनैव प्रसाधनम् / एषा चतुर्युगावृत्तिरासहस्रद्गुणीकृता
Transliteration
caturyugānāṃ sarveṣāmetenaiva prasādhanam / eṣā caturyugāvṛttirāsahasradguṇīkṛtā
Translation
ఇదే విధానంతో సమస్త చతుర్యుగాల వ్యవస్థ సిద్ధిస్తుంది. ఈ చతుర్యుగావృత్తి సహస్రగుణంగా చెప్పబడింది.
Word by Word
चतुर्-युगानाम्of the four-yuga cycle(s)
चतुर्-युगानाम्:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचतुर् (प्रातिपदिक) + युग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः ‘चत्वारि युगानि’ → चतुर्युग
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; विशेषणम् (of all)
एतेनby this
एतेन:
करण (Karaṇa/करण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3rd), एकवचन; ‘by/with this’
एवindeed/only
एव:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय-निपात (emphatic particle)
प्रसाधनम्the means of accomplishment
प्रसाधनम्:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्र + साध् (धातु) + अन (प्रत्यय) / प्रसाधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘means of accomplishing/establishing’
एषाthis
एषा:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
चतुर्-युग-आवृत्तिःthe repetition/rotation of the four-yuga cycle
चतुर्-युग-आवृत्तिः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootचतुर् (प्रातिपदिक) + युग (प्रातिपदिक) + आवृत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—चतुर्युगस्य आवृत्तिः
आ-सहस्रत्-गुणीकृताmade a thousandfold
आ-सहस्रत्-गुणीकृता:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ (उपसर्ग) + सहस्र (प्रातिपदिक) + गुणीकृत (कृदन्त; कृ धातु + णिच् + क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कृदन्त-विशेषणम्; समासः—सहस्रत् (सहस्र-वत्) इव/पर्यन्तम् इत्यर्थे + गुणीकृता ‘made thousandfold’