Shloka 86
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
जात्यन्तरगतस्यापि भवितस्य शुभाशुभैः / ख्यातिं न मुञ्चते जन्तुस्तन्न कार्यं विपश्चिता
Transliteration
jātyantaragatasyāpi bhavitasya śubhāśubhaiḥ / khyātiṃ na muñcate jantustanna kāryaṃ vipaścitā
Translation
ఇతర జాతిలో జన్మించినా, శుభాశుభ కర్మఫలాల వల్ల జీవుడు తన ఖ్యాతిని విడువడు; కాబట్టి వివేకి అటువంటి కార్యం చేయకూడదు.
Word by Word
जाति-अन्तर-गतस्यof one who has gone into another birth/caste
जाति-अन्तर-गतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeAdjective
Rootजाति (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक) + गत (कृदन्त; √गम् धातु)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine); कृदन्त-भूतकृदन्त (past participle) ‘गत’ used adjectivally; समासः—तत्पुरुष (जाती-अन्तरे गतः)
अपिeven/also
अपि:
समुच्चय/अपि-अर्थ (particle: even/also)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
भवितस्यof the one that will be (future being)
भवितस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeAdjective
Rootभवित (कृदन्त; √भू धातु)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन, पुंलिङ्ग; कृदन्त—भविष्यत्कृदन्त/भावी-भाव (future sense) ‘भवित’ = ‘to be/that will be’ used adjectivally
शुभ-अशुभैःby good and bad (deeds/results)
शुभ-अशुभैः:
करण (करणम्/Instrument)
TypeNoun
Rootशुभ (प्रातिपदिक) + अशुभ (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन (Plural), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); समासः—द्वन्द्व (शुभं च अशुभं च)
ख्यातिम्fame, reputation
ख्यातिम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootख्याति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
नnot
न:
निषेध (negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation particle)
मुञ्चतेgives up, abandons
मुञ्चते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√मुच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद (Ātmanepada)
जन्तुःa creature, living being
जन्तुः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootजन्तु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
तत्that
तत्:
विशेष्य/निर्देश (deictic)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
नnot
न:
निषेध (negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात
कार्यम्to be done; proper/fit (thing)
कार्यम्:
विधेय (predicate)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक; from √कृ)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विधेय (predicate nominative)
विपश्चिताby/for the wise (person)
विपश्चिता:
कर्ता/अधिकरण-सम्बन्ध (agent/with respect to the wise)
TypeNoun
Rootविपश्चित् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; ‘विपश्चित्’ (wise person)