Shloka 73
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
हुत्वाऽहुतिं तव क्रूर ह्यपः स्प्रक्ष्यन्ति कर्मसु / इहैव वत्स्यसि तथा दिवं हित्वा युगक्षयात्
Transliteration
hutvā'hutiṃ tava krūra hyapaḥ sprakṣyanti karmasu / ihaiva vatsyasi tathā divaṃ hitvā yugakṣayāt
Translation
ఓ క్రూరుడా! నీ ఆహుతి సమర్పించినప్పుడు కర్మకాండలో జలము దానిని స్పర్శిస్తుంది; అలాగే యుగక్షయము వరకు స్వర్గాన్ని విడిచి నీవు ఇక్కడే నివసిస్తావు.
Word by Word
हुत्वाhaving offered
हुत्वा:
Purvakala (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootहु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund), ‘having offered’
आहुतिम्oblation
आहुतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआहुति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
क्रूरO cruel one
क्रूर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootक्रूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (causal/emphatic)
अपःwaters
अपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (आपः), प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
स्प्रक्ष्यन्तिwill touch
स्प्रक्ष्यन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्पृश् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
कर्मसुin rites/acts
कर्मसु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
इहhere
इह:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
एवonly/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (restrictive particle)
वत्स्यसिyou will dwell/remain
वत्स्यसि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तथाthus/so
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (manner adverb)
दिवम्heaven
दिवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
हित्वाhaving left
हित्वा:
Purvakala (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootहा (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund), ‘having abandoned’
युगक्षयात्from (the time of) the end of the age
युगक्षयात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootयुग + क्षय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (युगस्य क्षयः), पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेत्वर्थे (ablative of cause/time)