Shloka 58
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
ततस्तेनावमानेन सती दुःखादमर्षिता / अब्रवीद्वचनं देवी नमस्कृत्य स्वयंभुवे
Transliteration
tatastenāvamānena satī duḥkhādamarṣitā / abravīdvacanaṃ devī namaskṛtya svayaṃbhuve
Translation
ఆ అవమానంతో సతి దుఃఖించి సహించలేకపోయెను; అనంతరం దేవి స్వయంభువైన బ్రహ్మకు నమస్కరించి వాక్యమును పలికెను.
Word by Word
ततःthen/thereupon
ततः:
Kāla/Anantarya (काल/अनन्तर्य)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formदेश/काल-अव्यय (thereupon/then)
तेनby that
तेन:
Karana/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘अवमान’ इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः
अवमानेनby the insult
अवमानेन:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootअवमान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/हेतु), एकवचन
सतीSati
सती:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम (Sati)
दुःखात्from sorrow
दुःखात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/हेतु), एकवचन
अमर्षिताunable to endure (it)
अमर्षिता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमृष्/मर्ष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; न-क्षम/असहिष्णु (unable to bear)
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
वचनम्words/speech
वचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
देवीthe goddess
देवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नमस्कृत्यhaving bowed/saluted
नमस्कृत्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootनमस् + कृ (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), पूर्वकालिक क्रिया (having saluted)
स्वयंभुवेto Svayambhū (Brahmā)
स्वयंभुवे:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootस्वयंभू (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; दत्त-प्रत्ययान्त (to Svayambhū/Brahmā)