Shloka 42
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
उत्पन्नः स कथं दक्षो ह्यभिशापाद्भवस्य तु / चाक्षुषस्यान्तरे पूर्वं तन्नः प्रब्रूहि पृच्छताम्
Transliteration
utpannaḥ sa kathaṃ dakṣo hyabhiśāpādbhavasya tu / cākṣuṣasyāntare pūrvaṃ tannaḥ prabrūhi pṛcchatām
Translation
భవుడు (శివుడు) ఇచ్చిన శాపం వల్ల దక్షుడు ఎలా జన్మించాడు? చాక్షుష మనువు అంతరకాలంలో ముందుగా జరిగినదాన్ని మాకు వివరించండి.
Word by Word
उत्पन्नःborn/arisen
उत्पन्नः:
विशेषण (Adjectival predicate)
TypeVerb
Rootउत् + पद् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — arisen/born
सःhe
सः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular (pronoun)
कथम्how
कथम्:
प्रकार (Manner)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
दक्षःDakṣa
दक्षः:
कर्ता (Subject/apposition)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular (proper name)
हिindeed
हि:
सम्बोधन-निपात (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (for indeed)
अभिशापात्from the curse
अभिशापात्:
अपादान (अपादान/Ablative source)
TypeNoun
Rootअभिशाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन — Ablative singular
भवस्यof Bhava (Śiva)
भवस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन — Genitive singular
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध-निपात (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-निपात (contrastive particle)
चाक्षुषस्यof Cākṣuṣa
चाक्षुषस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootचाक्षुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन — Genitive singular
अन्तरेin the interval
अन्तरे:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Locative singular
पूर्वम्formerly/earlier
पूर्वम्:
काल (Time)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
तत्that
तत्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular (pronoun)
नःto us/for us
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (Beneficiary/Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive) बहुवचन-रूप (enclitic) — of us/for us
प्रब्रूहिtell
प्रब्रूहि:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट् (Imperative/लोट्), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन — tell (you)
पृच्छताम्of (us) who are asking
पृच्छताम्:
सम्बन्ध (Genitive qualifier)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), षष्ठी (Genitive), बहुवचन — of those who ask