Shloka 40
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
सर्वे प्रचेतसो नाम धनुर्वेदस्य पारगाः / तेषां स्वायंभुवो दक्षः पुत्रत्वं जग्मि वान्प्रभुः
Transliteration
sarve pracetaso nāma dhanurvedasya pāragāḥ / teṣāṃ svāyaṃbhuvo dakṣaḥ putratvaṃ jagmi vānprabhuḥ
Translation
వారందరూ ‘ప్రచేతసులు’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధులు, ధనుర్వేదంలో పారంగతులు. వారి మధ్య స్వాయంభువ దక్ష ప్రభువు కుమారత్వాన్ని పొందాడు.
Word by Word
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन — Nominative plural; प्रचेतसः इत्यस्य विशेषण
प्रचेतसःthe Pracetas (sons)
प्रचेतसः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रचेतस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन — Nominative plural
नामby name
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नाम-शब्दः (quotative/‘by name’)
धनुर्वेदस्यof the science of archery
धनुर्वेदस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक) + वेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन — Genitive singular; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (धनुषः वेदः)
पारगाःmasters/adept
पारगाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपारग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन — Nominative plural; गुणवाचक विशेषण
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन — Genitive plural
स्वायंभुवःSvāyambhuva
स्वायंभुवः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्वायंभुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nominative singular; दक्षः इत्यस्य विशेषण (epithet)
दक्षःDakṣa
दक्षः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nominative singular
पुत्रत्वम्sonship
पुत्रत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्रत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — Accusative singular
जग्मिattained/went to
जग्मि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन — 3rd person singular; परस्मैपद
वान्possessing (i.e., being)
वान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवत् (प्रातिपदिक/प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nominative singular; वत्-प्रत्ययान्त (possessive) ‘having’
प्रभुःthe lord
प्रभुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nominative singular; (apposition to दक्षः)