Shloka 22
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
तदाख्यास्तत्ससत्त्वाश्च तदात्मानश्च ते स्मृताः / प्रजापतिः स्मृतो यस्तु स तु संवत्सरो मतः
Transliteration
tadākhyāstatsasattvāśca tadātmānaśca te smṛtāḥ / prajāpatiḥ smṛto yastu sa tu saṃvatsaro mataḥ
Translation
వారు ఆయన పేరుతోనే పిలువబడుతూ, ఆయన సత్త్వంతో యుక్తులై, ఆయన ఆత్మస్వరూపులుగా స్మరించబడినారు. ప్రజాపతి అని స్మరించబడినవాడే ‘సంవత్సర’మని భావించబడింది.
Word by Word
तत्-आख्याःnamed thus
तत्-आख्याः:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम) + आख्या (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (षष्ठी): ‘having that name/so-called’
तत्-ससत्त्वाःhaving that essence
तत्-ससत्त्वाः:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम) + सत्त्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष (षष्ठी): ‘having that being/essence’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
तत्-आत्मानःhaving that as their self
तत्-आत्मानः:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष (षष्ठी): ‘having that as self’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन (pronoun)
स्मृताःare remembered/said
स्मृताः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP); पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; ‘are remembered/are said’
प्रजापतिःPrajāpati
प्रजापतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (षष्ठी): ‘lord of creatures’
स्मृतःis called
स्मृतः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormPPP; पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; ‘is remembered/called’
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन (relative pronoun)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (निपात)
Formनिपात (particle; contrast/emphasis)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन (pronoun)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (निपात)
Formनिपात (particle)
संवत्सरःthe year
संवत्सरः:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootसंवत्सर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
मतःis considered
मतः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootमन् (धातु) → मत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormPPP; पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; ‘is considered/held to be’