Shloka 145
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
गायत्री चैव त्रिष्टुप्च जगती चैव याः स्मृताः / त्र्यंबका नामतः प्रेम्णा योनयस्ता वनस्पतेः
Transliteration
gāyatrī caiva triṣṭupca jagatī caiva yāḥ smṛtāḥ / tryaṃbakā nāmataḥ premṇā yonayastā vanaspateḥ
Translation
గాయత్రీ, త్రిష్టుప్, జగతీ అని స్మరించబడిన ఛందస్సులు—ప్రేమతో ‘త్ర్యంబకా’ అనే నామంతో పిలువబడుతాయి; అవే వనస్పతికి యోనులు (ఉద్భవస్థానాలు)।
Word by Word
गायत्रीGāyatrī (metre)
गायत्री:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगायत्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
एवalso/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (emphasis)
त्रिष्टुप्Triṣṭubh (metre)
त्रिष्टुप्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रिष्टुप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन (छन्दोनाम)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
जगतीJagatī (metre)
जगती:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजगती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन (छन्दोनाम)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
एवalso/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (emphasis)
याःwhich (those)
याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; सम्बन्धबोधक-यत् (relative pronoun)
स्मृताःare remembered/are called
स्मृताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृत (प्रातिपदिक; √स्मृ + क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; कर्मणि/भावे—'are remembered/called' (elliptic passive)
त्र्यंबकाःTryambakas
त्र्यंबकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रि + अम्बक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; द्विगु-समासः
नामतःby name
नामतः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनामतः (अव्यय; नामन् + तसिल्)
Formअव्यय; प्रकार/नाम्ना (adverb: 'by name')
प्रेम्णाwith affection
प्रेम्णा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootप्रेमन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन
योनयःsources; wombs
योनयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
ताःthose
ताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; सर्वनाम
वनस्पतेःof the lord of the forest/trees (plant)
वनस्पतेः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवनस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन