Shloka 125
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
एको नैको ऽथ दिवसो मासो ऽथर्तुः पितामहः / आदित्यः सविता भानुर्जीवनो ब्रह्मसत्कृतः
Transliteration
eko naiko 'tha divaso māso 'thartuḥ pitāmahaḥ / ādityaḥ savitā bhānurjīvano brahmasatkṛtaḥ
Translation
ఆయన ఏకుడూ, అనేకుడూ; ఆయనే దినము, మాసము, ఋతువుల పితామహుడు. ఆయనే ఆదిత్యుడు, సవిత, భాను—జీవనదాత—బ్రహ్మచే సత్కృతుడు.
Word by Word
एकःone
एकः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक/संख्या)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; संख्याविशेषणम्
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
एकःone (in ‘not one’ = many)
एकः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक/संख्या)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; संख्याविशेषणम् (नैकः = न एकः)
अथthen/now
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भार्थ (particle: ‘then/now’)
दिवसःday
दिवसः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदिवस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मासःmonth
मासः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अथthen/and further
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमार्थ (particle)
ऋतुःseason
ऋतुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पितामहःPitāmaha (grandfather/creator)
पितामहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
आदित्यःĀditya (Sun)
आदित्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सविताSavitṛ (impeller, Sun)
सविता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (सविता-रूपम्)
भानुःBhānu (radiant one, Sun)
भानुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभानु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
जीवनःlife-giver / living principle
जीवनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजीवन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ब्रह्म-सत्कृतःhonoured by Brahmā
ब्रह्म-सत्कृतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootब्रह्मन् + सत्कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त ‘सत्कृत’ (honoured); समासः—ब्रह्मणा सत्कृतः (तृतीया-तत्पुरुष)