Shloka 123
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
यस्मात्कालविभागानां मासर्त्वयनयोरपि / ग्रहनक्षत्रशीतोष्णवर्षायुः कर्मणां तथा
Transliteration
yasmātkālavibhāgānāṃ māsartvayanayorapi / grahanakṣatraśītoṣṇavarṣāyuḥ karmaṇāṃ tathā
Translation
ఆయన నుండే కాల విభాగాలు—మాసం, ఋతువు, అయనం—అలాగే గ్రహ-నక్షత్రాలు, శీత-ఉష్ణాలు, వర్షం, ఆయుష్షు మరియు కర్మల క్రమం ఉద్భవిస్తాయి.
Word by Word
यस्मात्from whom/which
यस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
काल-विभागानाम्of the divisions of time
काल-विभागानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकाल + विभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; समासः—कालस्य विभागाः (षष्ठी-तत्पुरुष)
मास-ऋतु-अयनयोःof month, season and solstice/half-year
मास-ऋतु-अयनयोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमास + ऋतु + अयन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, द्विवचन; समासः—मासश्च ऋतुश्च अयनं च (द्वन्द्व), द्विवचनं (युग्म-समाहारः)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अर्थः—‘also/even’ (particle)
ग्रह-नक्षत्र-शीत-उष्ण-वर्ष-आयुःplanets, constellations, cold, heat, rain, and lifespan (as a set)
ग्रह-नक्षत्र-शीत-उष्ण-वर्ष-आयुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootग्रह + नक्षत्र + शीत + उष्ण + वर्ष + आयुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (समाहार-द्वन्द्व), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—ग्रहाणि च नक्षत्राणि च शीतं च उष्णं च वर्षं च आयुः च (द्वन्द्व)
कर्मणाम्of actions/rites
कर्मणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
तथाlikewise, and also
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थ (adverb: ‘likewise/and so’)