Shloka 114
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
दिवसार्द्धमासमासैश्च ऋतुभिस्त्वयनैस्तथा / संवत्सरस्तु प्रथमो द्वितीयः परिवत्सरः
Transliteration
divasārddhamāsamāsaiśca ṛtubhistvayanaistathā / saṃvatsarastu prathamo dvitīyaḥ parivatsaraḥ
Translation
దినము, అర్ధదినము, మాస-ఉపమాసములు, ఋతువులు, అయనములు మొదలైన క్రమములో—మొదటిది ‘సంవత్సర’ము, రెండవది ‘పరివత్సర’ము అని చెప్పబడును.
Word by Word
दिवस-अर्द्ध-मास-मासैःby days, half-days, and months
दिवस-अर्द्ध-मास-मासैः:
Karana (करण/साधन)
TypeNoun
Rootदिवस + अर्द्ध + मास + मास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन (Plural); समुच्चय-द्वन्द्व (day-halves, months, and months)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
ऋतुभिःby seasons
ऋतुभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन (Plural)
तुalso/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअन्वय/विरोध-अव्यय (particle)
अयनैःby solstices/half-year courses (ayanas)
अयनैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअयन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन (Plural)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकार/समुच्चय-अव्यय (adverb: likewise/so)
संवत्सरःSaṃvatsara (year-name)
संवत्सरः:
Karta (कर्ता/वर्ण्य)
TypeNoun
Rootसंवत्सर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअन्वय-अव्यय (particle)
प्रथमःfirst
प्रथमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
द्वितीयःsecond
द्वितीयः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
परिवत्सरःParivatsara (year-name)
परिवत्सरः:
Samanaadhikarana (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootपरि + वत्सर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)