Adhyaya 70
कार्त्तवीर्यसंभवः (Kārttavīrya’s Origin / Rise)
ఈ సూక్ష్మాధ్యాయం ఋషుల ప్రశ్నరూప ఉపోద్ఘాతంగా నిలుస్తుంది. కొలొఫోన్ ప్రకారం ఇది తృతీయ ఉపోద్ఘాత-పాదంలోని మధ్యమ భాగంలో, భార్గవ-చరిత చక్రంలో ‘కార్త్తవీర్యసంభవ’ అనే పేరుతో ఉంది. ఋషులు అడుగుతారు—కార్త్తవీర్యుని పరాక్రమానికి లోబడి ఆపవ మహాత్ముని తపోవనం ఎందుకు దహించబడింది? కార్త్తవీర్యుడు రాజర్షిగా ప్రజల రక్షకుడని వినిపిస్తే, అలాంటి రక్షకుడు తపోవనాన్ని ఎలా నాశనం చేయగలడు? ఇలా రాజధర్మ రక్షణతో పవిత్ర తపోవన-హింస మధ్య ఉన్న నైతిక, వంశపారంపర్య సమస్యను స్థాపించి తదుపరి కథలో పరిష్కారానికి ప్రేరణ ఇస్తుంది।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महोपुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते कार्त्तवीर्यसंभवो नाम एकोनसप्ततितमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः किमर्थं तु वनं दग्धमापवस्य महात्मनः / कार्त्तवीर्येण विक्रम्य तन्नः प्रब्रूहि पृच्छताम्
ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణంలో, వాయుప్రోక్త మధ్యమభాగంలోని తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదంలో, భార్గవచరిత్రంలో ‘కార్త్తవీర్యసంభవం’ అనే అరవై తొమ్మిదవ అధ్యాయం. ఋషులు పలికిరి—హే సూతా! మహాత్ముడు ఆపవుని వనాన్ని కార్త్తవీర్యుడు పరాక్రమించి ఎందుకు దహింపజేశాడు? మేము అడుగుచున్నాము; మాకు వివరించుము।
Verse 2
रक्षिता सतु राजर्षिः प्रजानामिति नः श्रुतम् / कथं सरक्षिता भूत्वा नाशयेत तपोवनम्
ఆ రాజర్షి ప్రజలకు రక్షకుడని మేము విన్నాము. అట్లాంటి రక్షకుడై ఉండి తపోవనాన్ని ఎలా నాశనం చేయగలడు?
Frequently Asked Questions
The chapter is a gateway into the Bhārgava-carita narrative frame and introduces Kārttavīrya as the focal royal figure; the explicit lineage list is not given in these two verses, but the placement signals forthcoming genealogy/history around Kārttavīrya in relation to the Bhṛgu/Bhārgava cycle.
They ask why Kārttavīrya burned/destroyed a tapovana linked with Āpava Mahātmā, despite Kārttavīrya’s reputation as a rājarṣi who protects subjects—highlighting an ethical inconsistency that demands contextual explanation.
No. This adhyāya is purely a framing interrogation within a genealogical-ethical narrative; it contains no bhuvana-kośa (cosmography) measurements, planetary distances, or geographic enumerations.