Shloka 101
Mauneya Devagandharva–Apsaras Vamsha-Kirtana
Catalogue of Mauneya Gandharvas and Apsarases
Devanagari script
चकमे सरसं यक्षः पञ्चचूडां क्रतुस्थलाम् / तल्लिप्सुश्चिन्तयानः स देवोद्यानानि मार्गते
Transliteration
cakame sarasaṃ yakṣaḥ pañcacūḍāṃ kratusthalām / tallipsuścintayānaḥ sa devodyānāni mārgate
Translation
యక్షుడు సరస్సు సమీపంలోని పంచచూడా అనే క్రతుస్థలాన్ని కోరెను. ఆమెను పొందాలని తలచి, ఆలోచనలో మునిగి దేవోద్యానాలను వెదకసాగెను.
Word by Word
चकमेdesired/loved
चकमे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√कम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
सरसम्the lake (lit. watery place)
सरसम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसरस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
यक्षःthe yakṣa
यक्षः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
पञ्चचूडाम्Pañcacūḍā (name)
पञ्चचूडाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपञ्च-चूडा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; द्विगु-समास (five-crested one)
क्रतुस्थलाम्(who is) at the sacrificial ground
क्रतुस्थलाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रतु-स्थला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष (place of sacrifice)
तत्that (her/it)
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; pronoun
लिप्सुःdesiring to obtain
लिप्सुः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootलिप्सु (प्रातिपदिक; √लभ् (धातु) + सन् (desiderative) → लिप्सु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; इच्छार्थक कृदन्त (desirous of obtaining)
चिन्तयानःthinking
चिन्तयानः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचिन्तयत् (प्रातिपदिक; √चिन्त् (धातु) + शतृ/शानच्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; वर्तमानकालिक कृदन्त (present participle, Ātmanepada: शानच्)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; pronoun
देवोद्यानानिdivine gardens
देवोद्यानानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेव-उद्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; तत्पुरुष (gardens of the gods)
मार्गतेseeks/searches
मार्गते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√मृग्/मार्ग् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद