Adhyaya 30

Verse 1

कपिल उवाच तस्यैतस्य जनो नूनं नायं वेदोरुविक्रमम् । काल्यमानोऽपि बलिनो वायोरिव घनावलि: ॥ १ ॥

కపిలుడు పలికెను—ఘనమైన మేఘసమూహం బలమైన గాలివేగ ప్రభావాన్ని ఎరుగనట్లే, భౌతిక చైతన్యంలో మునిగిన మనిషి కాలతత్త్వ మహాబలాన్ని ఎరుగడు; అది అతనిని తోసుకుపోతుంది।

Verse 2

यं यमर्थमुपादत्ते दु:खेन सुखहेतवे । तं तं धुनोति भगवान्पुमाञ्छोचति यत्कृते ॥ २ ॥

భౌతికవాది ఏ ఏ వస్తువును దుఃఖంతో, శ్రమతో ‘సుఖం’ కోసం సంపాదిస్తాడో, వాటిని భగవంతుడు కాలరూపంగా కుదిపి నశింపజేస్తాడు; అందుకే జీవుడు విలపిస్తాడు।

Verse 3

यदध्रुवस्य देहस्य सानुबन्धस्य दुर्मति: । ध्रुवाणि मन्यते मोहाद् गृहक्षेत्रवसूनि च ॥ ३ ॥

మూఢబుద్ధి గల వాడు మోహంతో తన అనిత్యమైన శరీరాన్ని, దానితో సంబంధమైన ఇల్లు, భూమి, ధనాన్ని శాశ్వతమని భావిస్తాడు; వాటి తాత్కాలికతను గ్రహించడు।

Verse 4

जन्तुर्वै भव एतस्मिन्यां यां योनिमनुव्रजेत् । तस्यां तस्यां स लभते निर्वृतिं न विरज्यते ॥ ४ ॥

జీవి ఏ ఏ యోనిలో జన్మిస్తాడో, ఆ ఆ యోనిలోనే తగిన తృప్తిని పొందుతాడు; ఆ స్థితిలో ఉండటానికి అతనికి విరక్తి కలగదు।

Verse 5

नरकस्थोऽपि देहं वै न पुमांस्त्यक्तुमिच्छति । नारक्यां निर्वृतौ सत्यां देवमायाविमोहित: ॥ ५ ॥

నరకంలో ఉన్నప్పటికీ మనిషి శరీరాన్ని విడిచిపెట్టాలని కోరడు; దేవమాయ చేత మోహితుడై నరకీయ భోగంలో కూడా ఆనందాన్ని అనుభవిస్తాడు।

Verse 6

आत्मजायासुतागारपशुद्रविणबन्धुषु । निरूढमूलहृदय आत्मानं बहु मन्यते ॥ ६ ॥

దేహం, భార్య, పిల్లలు, ఇల్లు, పశువులు, ధనం, బంధువుల పట్ల లోతైన ఆసక్తి హృదయంలో పాతుకుపోతుంది; అందువల్ల బద్ధజీవుడు తనను తాను ఎంతో సంపూర్ణుడని భావిస్తాడు.

Verse 7

सन्दह्यमानसर्वाङ्ग एषामुद्वहनाधिना । करोत्यविरतं मूढो दुरितानि दुराशय: ॥ ७ ॥

కుటుంబభారాన్ని మోస్తూ అతడు అంతటా ఆందోళనతో మండిపోతున్నా, మూర్ఖుడు ఎప్పటికీ నెరవేరని ఆశతో నిరంతరం పాపకర్మలు చేస్తూనే ఉంటాడు.

Verse 8

आक्षिप्तात्मेन्द्रिय: स्त्रीणामसतीनां च मायया । रहो रचितयालापै: शिशूनां कलभाषिणाम् ॥ ८ ॥

మాయతో మోహింపజేసే అసతీ స్త్రీకి అతడు తన హృదయాన్ని, ఇంద్రియాలను అప్పగిస్తాడు; ఏకాంత ఆలింగనాలు, మాటలతో రమిస్తాడు, చిన్న పిల్లల మధుర వాక్యాలకు మంత్రముగ్ధుడవుతాడు.

Verse 9

गृहेषु कूटधर्मेषु दु:खतन्त्रेष्वतन्द्रित: । कुर्वन्दु:खप्रतीकारं सुखवन्मन्यते गृही ॥ ९ ॥

ఆసక్తిగల గృహస్థుడు కూటధర్మం, రాజకీయాలతో నిండిన, దుఃఖతంత్రంగా ఉన్న గృహజీవితంలోనే అప్రమత్తంగా మునిగివుంటాడు. దుఃఖాల ప్రతిక్రియలను తిప్పికొట్టడానికే పనిచేస్తూ, అది కుదిరితే తానే సుఖిగా ఉన్నానని భావిస్తాడు.

Verse 10

अर्थैरापादितैर्गुर्व्या हिंसयेतस्ततश्च तान् । पुष्णाति येषां पोषेण शेषभुग्यात्यध: स्वयम् ॥ १० ॥

ఇక్కడక్కడ హింసచేసి అతడు ధనాన్ని సంపాదిస్తాడు; ఆ ధనంతో కుటుంబాన్ని పోషించినా, తాను మాత్రం కొద్దిపాటి భాగమే భుజిస్తాడు; అలా అనియమంగా సంపాదించిన ధనం కోసం తానే నరకానికి పడతాడు.

Verse 11

वार्तायां लुप्यमानायामारब्धायां पुन: पुन: । लोभाभिभूतो नि:सत्त्व: परार्थे कुरुते स्पृहाम् ॥ ११ ॥

జీవికలో నష్టం కలిగినప్పుడు అతడు మళ్లీ మళ్లీ ప్రయత్నిస్తాడు; కానీ అన్ని ప్రయత్నాలు విఫలమై నాశనమైపోయినప్పుడు, అధిక లోభానికి లోనై ఇతరుల ధనాన్ని ఆశించసాగుతాడు।

Verse 12

कुटुम्बभरणाकल्पो मन्दभाग्यो वृथोद्यम: । श्रिया विहीन: कृपणो ध्यायञ्‍छ्वसिति मूढधी: ॥ १२ ॥

కుటుంబాన్ని పోషించలేని ఆ దురదృష్టవంతుడు, వృథా శ్రమపడేవాడు, శ్రీ-శోభలేని కృపణుడు తన వైఫల్యాన్నే తలచుకుంటూ మూర్ఖబుద్ధితో దీర్ఘ నిశ్వాసాలు విడుస్తూ తీవ్రంగా దుఃఖిస్తాడు।

Verse 13

एवं स्वभरणाकल्पं तत्कलत्रादयस्तथा । नाद्रियन्ते यथापूर्वं कीनाशा इव गोजरम् ॥ १३ ॥

ఇలా అతడు తనను తాను పోషించలేనివాడని చూసి అతని భార్య మొదలైనవారు పూర్వంలా గౌరవించరు; కృపణ రైతులు పాతబడి జీర్ణమైన ఎద్దును పూర్వంలా ఆదరించనట్లే।

Verse 14

तत्राप्यजातनिर्वेदो भ्रियमाण: स्वयम्भृतै: । जरयोपात्तवैरूप्यो मरणाभिमुखो गृहे ॥ १४ ॥

అక్కడ కూడా అతనికి నిర్వేదం కలగదు; ఒకప్పుడు తాను పోషించినవారిచే ఇప్పుడు పోషింపబడుతూ ఉంటాడు. వృద్ధాప్య ప్రభావంతో వికృతుడై ఇంట్లోనే మరణం వైపు ముఖం తిప్పుతాడు।

Verse 15

आस्तेऽवमत्योपन्यस्तं गृहपाल इवाहरन् । आमयाव्यप्रदीप्ताग्निरल्पाहारोऽल्पचेष्टित: ॥ १५ ॥

అతడు ఇంట్లో అవమానింపబడి పెంపుడు కుక్కలా ఉండి, నిర్లక్ష్యంగా పెట్టినదే తింటాడు. అజీర్ణం మొదలైన అనేక రోగాలతో బాధపడుతూ, జఠరాగ్ని మందగించి కొద్దిగా మాత్రమే తింటాడు; స్వల్పచేష్టుడై ఇక పని చేయలేని స్థితికి చేరుతాడు।

Verse 16

वायुनोत्क्रमतोत्तार: कफसंरुद्धनाडिक: । कासश्वासकृतायास: कण्ठे घुरघुरायते ॥ १६ ॥

ఆ రోగస్థితిలో లోపలి వాయువు ఒత్తిడితో అతని కళ్ళు ఉబ్బి బయటకు వచ్చినట్లు కనిపిస్తాయి; కఫం వల్ల నాడులు మూసుకుపోతాయి. దగ్గు, శ్వాసకష్టం వల్ల అలసి, గొంతులో ‘ఘురఘుర’ అనే గరగర శబ్దం వస్తుంది.

Verse 17

शयान: परिशोचद्‌भि: परिवीत: स्वबन्धुभि: । वाच्यमानोऽपि न ब्रूते कालपाशवशं गत: ॥ १७ ॥

ఇలా అతడు మరణపు బంధంలో చిక్కి పడుకొని ఉంటాడు; విలపించే మిత్రులు, బంధువులు చుట్టూ ఉంటారు. వారు పలకరించినా అతడు మాట్లాడలేడు, ఎందుకంటే కాలపాశానికి లోబడి పోయాడు.

Verse 18

एवं कुटुम्बभरणे व्यापृतात्माजितेन्द्रिय: । म्रियते रुदतां स्वानामुरुवेदनयास्तधी: ॥ १८ ॥

ఇలా కుటుంబ పోషణలోనే మునిగిపోయి, ఇంద్రియాలను జయించని ఆ మనిషి తనవారు ఏడుస్తుండటం చూసి తీవ్రమైన వేదనలో మూర్ఛితబుద్ధితో మరణిస్తాడు.

Verse 19

यमदूतौ तदा प्राप्तौ भीमौ सरभसेक्षणौ । स दृष्ट्वा त्रस्तहृदय: शकृन्मूत्रं विमुञ्चति ॥ १९ ॥

అప్పుడు భయంకరమైన, కోపభరిత దృష్టి గల యమదూతలు వచ్చి నిలుస్తారు. వారిని చూసి అతని హృదయం వణుకుతుంది; భయంతో మలం మూత్రం విడిచిపెడతాడు.

Verse 20

यातनादेह आवृत्य पाशैर्बद्ध्वा गले बलात् । नयतो दीर्घमध्वानं दण्ड्यं राजभटा यथा ॥ २० ॥

అప్పుడు యమదూతలు అతని సూక్ష్మదేహాన్ని యాతనాదేహంతో కప్పి, బలవంతంగా గొంతుకు బలమైన తాడుతో పాశం కట్టి, దీర్ఘ మార్గంలో తీసుకెళ్తారు—రాజ్యపు సిపాయులు శిక్ష కోసం నేరస్తుణ్ని పట్టుకెళ్లినట్లే.

Verse 21

तयोर्निर्भिन्नहृदयस्तर्जनैर्जातवेपथु: । पथि श्वभिर्भक्ष्यमाण आर्तोऽघं स्वमनुस्मरन् ॥ २१ ॥

యమదూతల గర్జనలకు అతని గుండె పగిలిపోతుంది, భయంతో వణికిపోతాడు. దారిలో కుక్కలు కరుస్తుండగా, తన పాపాలను తలుచుకుంటూ అతడు తీవ్ర ఆవేదన చెందుతాడు.

Verse 22

क्षुत्तृट्परीतोऽर्कदवानलानिलै: सन्तप्यमान: पथि तप्तवालुके । कृच्छ्रेण पृष्ठे कशया च ताडितश् चलत्यशक्तोऽपि निराश्रमोदके ॥ २२ ॥

ఆకలి దప్పులతో, మండుతున్న ఎండలో, వేడి ఇసుకలో అతడు నడవాల్సి వస్తుంది. నడవలేకపోయినా యమదూతలు కొరడాలతో కొడతారు, అక్కడ నీరు గానీ, నీడ గానీ ఉండదు.

Verse 23

तत्र तत्र पतञ्छ्रान्तो मूर्च्छित: पुनरुत्थित: । पथा पापीयसा नीतस्तरसा यमसादनम् ॥ २३ ॥

అలసటతో అతడు పడిపోతూ, స్పృహ కోల్పోతూ, మళ్ళీ లేస్తూ ఉంటాడు. ఈ విధంగా ఆ పాపాత్ముడిని ఆ భయంకరమైన మార్గంలో యమపురికి వేగంగా తీసుకువెళతారు.

Verse 24

योजनानां सहस्राणि नवतिं नव चाध्वन: । त्रिभिर्मुहूर्तैर्द्वाभ्यां वा नीत: प्राप्नोति यातना: ॥ २४ ॥

తొంభై తొమ్మిది వేల యోజనాల దూరాన్ని రెండు లేదా మూడు ముహూర్తాలలో దాటించి, అతనికి విధింపబడిన నరక యాతనలను అనుభవింపజేస్తారు.

Verse 25

आदीपनं स्वगात्राणां वेष्टयित्वोल्मुकादिभि: । आत्ममांसादनं क्‍वापि स्वकृत्तं परतोऽपि वा ॥ २५ ॥

మండుతున్న కట్టెల మధ్య అతన్ని ఉంచి, అతని అవయవాలకు నిప్పు పెడతారు. కొన్నిసార్లు తన మాంసాన్ని తానే తినాల్సి వస్తుంది, లేదా ఇతరులు అతనిని తింటారు.

Verse 26

जीवतश्चान्त्राभ्युद्धार: श्वगृध्रैर्यमसादने । सर्पवृश्चिकदंशाद्यैर्दशद्‌भिश्चात्मवैशसम् ॥ २६ ॥

యమలోకంలో ప్రాణంతో ఉండగానే కుక్కలు, రాబందులు అతని పేగులను బయటకు లాగుతాయి. పాములు, తేళ్లు, దోమలు మొదలైన జీవులు కుట్టడం వల్ల అతడు నరకయాతన అనుభవిస్తాడు.

Verse 27

कृन्तनं चावयवशो गजादिभ्यो भिदापनम् । पातनं गिरीशृङ्गेभ्यो रोधनं चाम्बु-गर्तयोः ॥ २७ ॥

అతని అవయవాలు నరికివేయబడతాయి మరియు ఏనుగులచే చీల్చబడతాయి. అతను పర్వత శిఖరాల నుండి కిందకు విసిరివేయబడతాడు మరియు నీటిలో లేదా గుహలలో బంధించబడతాడు.

Verse 28

यास्तामिस्रान्धतामिस्रा रौरवाद्याश्च यातना: । भुङ्क्ते नरो वा नारी वा मिथ: सङ्गेन निर्मिता: ॥ २८ ॥

అక్రమ స్త్రీ-పురుష సంబంధాలతో జీవించిన వారు తామిస్ర, అంధతామిస్ర మరియు రౌరవ వంటి నరకాలలో అనేక రకాల బాధలను అనుభవిస్తారు.

Verse 29

अत्रैव नरक: स्वर्ग इति मात: प्रचक्षते । या यातना वै नारक्यस्ता इहाप्युपलक्षिता: ॥ २९ ॥

కపిల భగవానుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ తల్లీ! నరకం మరియు స్వర్గం ఇక్కడే ఉన్నాయని పెద్దలు చెబుతారు. ఎందుకంటే నరకయాతనలు ఈ లోకంలో కూడా కనిపిస్తాయి.

Verse 30

एवं कुटुम्बं बिभ्राण उदरम्भर एव वा । विसृज्येहोभयं प्रेत्य भुङ्क्ते तत्फलमीद‍ृशम् ॥ ३० ॥

ఈ శరీరాన్ని విడిచిపెట్టిన తరువాత, పాపకార్యాల ద్వారా తనను, తన కుటుంబాన్ని పోషించుకున్న వ్యక్తి నరక జీవితాన్ని అనుభవిస్తాడు మరియు అతని బంధువులు కూడా బాధపడతారు.

Verse 31

एक: प्रपद्यते ध्वान्तं हित्वेदं स्वकलेवरम् । कुशलेतरपाथेयो भूतद्रोहेण यद्भृतम् ॥ ३१ ॥

ఈ దేహాన్ని విడిచి అతడు ఒంటరిగా నరకంలోని ఘోరాంధకారానికి వెళ్తాడు; భూతద్రోహంతో, ఇతర జీవులపై ఈర్ష్యచేసి సంపాదించిన ధనమే ఈ లోకాన్ని విడిచే పథేయమవుతుంది।

Verse 32

दैवेनासादितं तस्य शमलं निरये पुमान् । भुङ्क्ते कुटुम्बपोषस्य हृतवित्त इवातुर: ॥ ३२ ॥

భగవంతుని నియమవ్యవస్థచే ఆ పాపి నరకస్థితికి నెట్టబడతాడు; కుటుంబపోషకుడై ఉండి కూడా, పాపకర్మఫల దుఃఖాన్ని ధనం కోల్పోయిన వ్యాకుల మనిషిలా అనుభవిస్తాడు।

Verse 33

केवलेन ह्यधर्मेण कुटुम्बभरणोत्सुक: । याति जीवोऽन्धतामिस्रं चरमं तमस: पदम् ॥ ३३ ॥

కేవలం అధర్మ మార్గాలతో కుటుంబభరణంలో అత్యంత ఆసక్తి చూపేవాడు నిశ్చయంగా ‘అంధతామిస్ర’ అనే నరకంలోని పరమాంధకారానికి చేరుతాడు।

Verse 34

अधस्तान्नरलोकस्य यावतीर्यातनादय: । क्रमश: समनुक्रम्य पुनरत्राव्रजेच्छुचि: ॥ ३४ ॥

నరలోకానికి దిగువనున్న నరకయాతనలన్నిటిని క్రమంగా అనుభవించి, తరువాత మనుష్యజన్మకు ముందు జంతువుల వంటి నీచ యోనుల్లో నియత క్రమంగా సంచరించి; పాపక్షయంతో శుద్ధుడై, మళ్లీ ఈ భూమిపై మనుష్యుడిగా జన్మిస్తాడు।