Adhyaya 6
Prahlāda Instructs the Sons of Demons: Begin Bhakti from Childhood; Household Attachment as Bondage; Nārāyaṇa as the All-Pervading Supersoul
అసురుల కుమారుల పాఠశాలలో ప్రహ్లాదుడు ఈ అధ్యాయంలో తన అచంచల భక్తిని ఆధారంగా చేసుకొని క్రమబద్ధమైన ఉపదేశం చేస్తాడు. ‘కౌమార ఆచరేత్’ అని బాల్యంనుండే భక్తి ప్రారంభించమని ప్రేరేపిస్తూ, ఇంద్రియసుఖం కర్మవశాత్ ముందే నియతమై ఉంటుంది కాబట్టి జీవిత శ్రేష్ఠ శక్తిని దానికోసం వృథా చేయరాదని చెబుతాడు. నిద్ర, బాల్యం, ఆటలు, జరా-రోగాలతో కూడిన వృద్ధాప్యం మానవాయుష్షులో ఎక్కువ భాగాన్ని తీసుకుంటాయని, మిగిలిన కాలమూ అసంయమిత ఇంద్రియాల వల్ల గృహాసక్తి, ధనార్జన పిచ్చిలో కరిగిపోతుందని—తానే నేసుకున్న కోశంలో చిక్కుకునే పట్టు పురుగులా—వివరిస్తాడు. తరువాత తత్త్వాన్ని ప్రకటిస్తాడు: నారాయణుడే ఆద్య సర్వవ్యాపి పరమాత్మ, ఏ స్థితిలోనైనా ఆరాధ్యుడు; తృణం నుండి బ్రహ్మ వరకు అన్నింటిలో అంతర్యామిగా ఉన్నాడు, గుణాలలోనూ గుణాతీతుడుగానూ; సచ్చిదానంద స్వరూపుడైనా మాయ నాస్తిక దృష్టికి ఆయనను మరుగుపరుస్తుంది. చివరికి అసూయలేని కరుణతో ఇతరులను భక్తి-జ్ఞానంలో ప్రబోధించమని పిలుపునిస్తూ, భక్తులకు ధర్మ-అర్థ-కామ-మోక్షాలు ద్వితీయమని చెబుతాడు. అధ్యాయం చివర అసురబాలురు నారదోపదేశం ప్రహ్లాదునికి ఎలా లభించిందని అడుగుతారు—తదుపరి అధ్యాయానికి పీఠిక అవుతుంది।
Shlokas
Verse 1
श्रीप्रह्राद उवाच कौमार आचरेत्प्राज्ञो धर्मान्भागवतानिह । दुर्लभं मानुषं जन्म तदप्यध्रुवमर्थदम् ॥ १ ॥
శ్రీప్రహ్లాదుడు పలికెను—బుద్ధిమంతుడు బాల్యదశ నుంచే ఇక్కడ భాగవతధర్మాన్ని, అనగా భగవంతుని భక్తిసేవను ఆచరించాలి. మానవజన్మ దుర్లభం; అది అనిత్యమైనా పరమార్థాన్ని ప్రసాదిస్తుంది।
Verse 2
यथा हि पुरुषस्येह विष्णो: पादोपसर्पणम् । यदेष सर्वभूतानां प्रिय आत्मेश्वर: सुहृत् ॥ २ ॥
ఎందుకంటే ఈ మానవజీవితంలో విష్ణు ప్రభువు పదపద్మాల శరణు పొందడం మనకు యోగ్యం; ఆయనే సమస్త జీవులకు అత్యంత ప్రియుడు, ఆత్మకు అధీశ్వరుడు, అందరికీ శుభచింతకుడు।
Verse 3
सुखमैन्द्रियकं दैत्या देहयोगेन देहिनाम् । सर्वत्र लभ्यते दैवाद्यथा दु:खमयत्नत: ॥ ३ ॥
ఓ దైత్యకులంలో పుట్టిన మిత్రులారా! దేహసంబంధంతో ఇంద్రియవిషయాల సుఖం గతకర్మానుసారం ఏ జీవనరూపంలోనైనా దైవవశంగా లభిస్తుంది; అలాగే దుఃఖం కూడా ప్రయత్నం లేకుండానే వస్తుంది।
Verse 4
तत्प्रयासो न कर्तव्यो यत आयुर्व्यय: परम् । न तथा विन्दते क्षेमं मुकुन्दचरणाम्बुजम् ॥ ४ ॥
ఆయుష్షును వృథా చేసే ప్రయత్నం చేయకూడదు; దానివల్ల నిజమైన క్షేమం లభించదు. ముకుందుని పాదపద్మాలే పరమ శ్రేయస్సు॥४॥
Verse 5
ततो यतेत कुशल: क्षेमाय भवमाश्रित: । शरीरं पौरुषं यावन्न विपद्येत पुष्कलम् ॥ ५ ॥
కాబట్టి భవసంసారంలో ఉన్నప్పటికీ వివేకవంతుడు పరమ క్షేమం కోసం యత్నించాలి—శరీరం బలంగా, సామర్థ్యం తగ్గకుండా ఉన్నంతవరకు॥५॥
Verse 6
पुंसो वर्षशतं ह्यायुस्तदर्धं चाजितात्मन: । निष्फलं यदसौ रात्र्यां शेतेऽन्धं प्रापितस्तम: ॥ ६ ॥
మనిషి ఆయుష్షు వంద సంవత్సరాలు; కానీ ఇంద్రియ నియంత్రణ లేనివాడికి దాని సగం వ్యర్థం—రాత్రి అజ్ఞానాంధకారంలో కప్పబడి నిద్రిస్తాడు॥६॥
Verse 7
मुग्धस्य बाल्ये कैशोरे क्रीडतो याति विंशति: । जरया ग्रस्तदेहस्य यात्यकल्पस्य विंशति: ॥ ७ ॥
మోహితమైన బాల్యంలో, ఆటల్లో మునిగిన కైశోరంలో ఇరవై సంవత్సరాలు గడుస్తాయి; అలాగే జరాగ్రస్తుడై అసమర్థుడైన వృద్ధుడి ఇరవై సంవత్సరాలు కూడా వృథా అవుతాయి॥७॥
Verse 8
दुरापूरेण कामेन मोहेन च बलीयसा । शेषं गृहेषु सक्तस्य प्रमत्तस्यापयाति हि ॥ ८ ॥
తీరని కామం, బలమైన మోహం వల్ల గృహాసక్తి పెరుగుతుంది; అలా మత్తులో ఉన్నవాడు మిగిలిన సంవత్సరాలనూ వృథా చేస్తాడు, భక్తిసేవలో లగ్నం కాలేడు॥८॥
Verse 9
को गृहेषु पुमान्सक्तमात्मानमजितेन्द्रिय: । स्नेहपाशैर्दृढैर्बद्धमुत्सहेत विमोचितुम् ॥ ९ ॥
ఇంద్రియాలను జయించలేక గృహజీవితంలో ఆసక్తుడైన మనిషి, స్నేహపు దృఢ బంధాలతో బంధించబడిన తనను తాను ఎలా విముక్తి చేసుకోగలడు?
Verse 10
को न्वर्थतृष्णां विसृजेत्प्राणेभ्योऽपि य ईप्सित: । यं क्रीणात्यसुभि: प्रेष्ठैस्तस्कर: सेवको वणिक् ॥ १० ॥
ప్రాణాలకన్నా ప్రియంగా భావించే ధనతృష్ణను ఎవరు విడిచిపెడతారు? దొంగలు, సేవకులు/సైనికులు, వ్యాపారులు ప్రాణాలను పణంగా పెట్టి ధనం సంపాదిస్తారు.
Verse 11
कथं प्रियाया अनुकम्पिताया: सङ्गं रहस्यं रुचिरांश्च मन्त्रान् । सुहृत्सु तत्स्नेहसित: शिशूनां कलाक्षराणामनुरक्तचित्त: ॥ ११ ॥ पुत्रान्स्मरंस्ता दुहितृर्हृदय्या भ्रातृन् स्वसृर्वा पितरौ च दीनौ । गृहान् मनोज्ञोरुपरिच्छदांश्च वृत्तीश्च कुल्या: पशुभृत्यवर्गान् ॥ १२ ॥ त्यजेत कोशस्कृदिवेहमान: कर्माणि लोभादवितृप्तकाम: । औपस्थ्यजैह्वं बहुमन्यमान: कथं विरज्येत दुरन्तमोह: ॥ १३ ॥
కుటుంబంపై హృదయపూర్వకంగా మమకారమున్నవాడు ఆ సంగాన్ని ఎలా విడిచిపెడతాడు? దయామయమైన ప్రియ భార్య యొక్క ఏకాంత సుఖం, మధుర మాటలు, అలాగే పిల్లల తడబడే మధుర పలుకులతో మోహితమైన మనస్సు ఎలా విరక్తమవుతుంది?
Verse 12
कथं प्रियाया अनुकम्पिताया: सङ्गं रहस्यं रुचिरांश्च मन्त्रान् । सुहृत्सु तत्स्नेहसित: शिशूनां कलाक्षराणामनुरक्तचित्त: ॥ ११ ॥ पुत्रान्स्मरंस्ता दुहितृर्हृदय्या भ्रातृन् स्वसृर्वा पितरौ च दीनौ । गृहान् मनोज्ञोरुपरिच्छदांश्च वृत्तीश्च कुल्या: पशुभृत्यवर्गान् ॥ १२ ॥ त्यजेत कोशस्कृदिवेहमान: कर्माणि लोभादवितृप्तकाम: । औपस्थ्यजैह्वं बहुमन्यमान: कथं विरज्येत दुरन्तमोह: ॥ १३ ॥
అతడు కుమారులను, హృదయప్రియమైన కుమార్తెలను, అన్నదమ్ములు-చెల్లెళ్లను, వృద్ధ తల్లిదండ్రులను, మనోహరమైన ఇల్లు-అలంకార సామగ్రిని, కులాచార జీవనవృత్తులను, పశువులు మరియు సేవకవర్గాన్ని స్మరిస్తూ—ఇవన్నీ ఎలా త్యజించగలడు?
Verse 13
कथं प्रियाया अनुकम्पिताया: सङ्गं रहस्यं रुचिरांश्च मन्त्रान् । सुहृत्सु तत्स्नेहसित: शिशूनां कलाक्षराणामनुरक्तचित्त: ॥ ११ ॥ पुत्रान्स्मरंस्ता दुहितृर्हृदय्या भ्रातृन् स्वसृर्वा पितरौ च दीनौ । गृहान् मनोज्ञोरुपरिच्छदांश्च वृत्तीश्च कुल्या: पशुभृत्यवर्गान् ॥ १२ ॥ त्यजेत कोशस्कृदिवेहमान: कर्माणि लोभादवितृप्तकाम: । औपस्थ्यजैह्वं बहुमन्यमान: कथं विरज्येत दुरन्तमोह: ॥ १३ ॥
లోభంతో తీరని కోరికలున్న గృహస్థుడు పట్టు పురుగులా కర్మల కోశాన్ని నేసి అందులోనే బందీ అవుతాడు. ఉపస్థం, జిహ్వ—ఈ రెండు ఇంద్రియ సుఖాలను గొప్పగా భావిస్తూ, ఆ దురంత మోహం నుండి ఎలా విరక్తుడవుతాడు?
Verse 14
कुटुम्बपोषाय वियन्निजायु र्न बुध्यतेऽर्थं विहतं प्रमत्त: । सर्वत्र तापत्रयदु:खितात्मा निर्विद्यते न स्वकुटुम्बराम: ॥ १४ ॥
కుటుంబ పోషణలో మునిగిపోయినవాడు తన అమూల్యమైన ఆయుష్షును వృథా చేస్తున్నాడని గ్రహించడు. త్రితాప దుఃఖాలతో బాధపడినా, కుటుంబాసక్తి వల్ల సంసారంపై విరక్తి కలగదు.
Verse 15
वित्तेषु नित्याभिनिविष्टचेता विद्वांश्च दोषं परवित्तहर्तु: । प्रेत्येह वाथाप्यजितेन्द्रियस्त- दशान्तकामो हरते कुटुम्बी ॥ १५ ॥
కుటుంబ పోషణలో మునిగిపోయి ఇంద్రియాలను అదుపు చేయలేని వాడి చిత్తం ఎల్లప్పుడూ ధనసేకరణలో లీనమై ఉంటుంది. పరధనం హరించేవాడికి రాజదండం, మరణానంతరం యమదండం ఉంటుందని తెలిసినా, అశాంత కోరికలతో మోసం చేసి ధనం సంపాదిస్తాడు.
Verse 16
विद्वानपीत्थं दनुजा: कुटुम्बं पुष्णन्स्वलोकाय न कल्पते वै । य: स्वीयपारक्यविभिन्नभाव- स्तम: प्रपद्येत यथा विमूढ: ॥ १६ ॥
ఓ దానవపుత్రులారా! ఈ లోకంలో విద్యావంతుడైనా ‘ఇది నా, అది పరాయి’ అనే భేదబుద్ధితో కుటుంబానికే పరిమితమై పోషణలో నిమగ్నమవుతాడు. అజ్ఞాన పిల్లి-కుక్కల వలె ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానాన్ని స్వీకరించలేక అంధకారంలో పడిపోతాడు.
Verse 17
यतो न कश्चित् क्व च कुत्रचिद् वा दीन: स्वमात्मानमलं समर्थ: । विमोचितुं कामदृशां विहार- क्रीडामृगो यन्निगडो विसर्ग: ॥ १७ ॥ ततो विदूरात् परिहृत्य दैत्या दैत्येषु सङ्गं विषयात्मकेषु । उपेत नारायणमादिदेवं स मुक्तसङ्गैरिषितोऽपवर्ग: ॥ १८ ॥
భగవంతుని తత్త్వజ్ఞానం లేని వాడు ఏ దేశకాలంలోనూ తనను బంధనాల నుండి విముక్తి చేసుకోలేడు. ఇంద్రియభోగాసక్తులు, స్త్రీలాలసులు ఆకర్షణీయ స్త్రీల చేతుల్లో ఆటబొమ్మలై సంతాన పరంపర అనే సంకెళ్లతో బంధింపబడతారు. కాబట్టి, ఓ దానవపుత్రులారా, విషయాత్మక దైత్యుల సంగాన్ని దూరంగా వదలి, ఆదిదేవుడు నారాయణుని శరణు పొందండి; ఆయన భక్తుల పరమ లక్ష్యం అపవర్గం—ముక్తి.
Verse 18
यतो न कश्चित् क्व च कुत्रचिद् वा दीन: स्वमात्मानमलं समर्थ: । विमोचितुं कामदृशां विहार- क्रीडामृगो यन्निगडो विसर्ग: ॥ १७ ॥ ततो विदूरात् परिहृत्य दैत्या दैत्येषु सङ्गं विषयात्मकेषु । उपेत नारायणमादिदेवं स मुक्तसङ्गैरिषितोऽपवर्ग: ॥ १८ ॥
భగవంతుని తత్త్వజ్ఞానం లేని వాడు ఏ దేశకాలంలోనూ తనను బంధనాల నుండి విముక్తి చేసుకోలేడు. ఇంద్రియభోగాసక్తులు, స్త్రీలాలసులు ఆకర్షణీయ స్త్రీల చేతుల్లో ఆటబొమ్మలై సంతాన పరంపర అనే సంకెళ్లతో బంధింపబడతారు. కాబట్టి, ఓ దానవపుత్రులారా, విషయాత్మక దైత్యుల సంగాన్ని దూరంగా వదలి, ఆదిదేవుడు నారాయణుని శరణు పొందండి; ఆయన భక్తుల పరమ లక్ష్యం అపవర్గం—ముక్తి.
Verse 19
न ह्यच्युतं प्रीणयतो बह्वायासोऽसुरात्मजा: । आत्मत्वात्सर्वभूतानां सिद्धत्वादिह सर्वत: ॥ १९ ॥
హే దైత్యపుత్రులారా! అచ్యుత నారాయణుని ప్రసన్నం చేయుటకు ఎక్కువ శ్రమ అవసరం లేదు; ఆయన సమస్త జీవుల పరమాత్మ, తండ్రి కనుక ఏ స్థితిలోనైనా భజన సులభమే.
Verse 20
परावरेषु भूतेषु ब्रह्मान्तस्थावरादिषु । भौतिकेषु विकारेषु भूतेष्वथ महत्सु च ॥ २० ॥ गुणेषु गुणसाम्ये च गुणव्यतिकरे तथा । एक एव परो ह्यात्मा भगवानीश्वरोऽव्यय: ॥ २१ ॥ प्रत्यगात्मस्वरूपेण दृश्यरूपेण च स्वयम् । व्याप्यव्यापकनिर्देश्यो ह्यनिर्देश्योऽविकल्पित: ॥ २२ ॥ केवलानुभवानन्दस्वरूप: परमेश्वर: । माययान्तर्हितैश्वर्य ईयते गुणसर्गया ॥ २३ ॥
స్థావరాల నుండి బ్రహ్మ వరకు, సమస్త భౌతిక వికారాలలో, మహత్తత్త్వంలో, అలాగే త్రిగుణాల సమ్య-వ్యత్యాసాలలో కూడా ఆ ఒక్క అవ్యయ భగవానుడు ఈశ్వరుడు పరమాత్మగా సర్వత్ర వ్యాపించి ఉన్నాడు.
Verse 21
परावरेषु भूतेषु ब्रह्मान्तस्थावरादिषु । भौतिकेषु विकारेषु भूतेष्वथ महत्सु च ॥ २० ॥ गुणेषु गुणसाम्ये च गुणव्यतिकरे तथा । एक एव परो ह्यात्मा भगवानीश्वरोऽव्यय: ॥ २१ ॥ प्रत्यगात्मस्वरूपेण दृश्यरूपेण च स्वयम् । व्याप्यव्यापकनिर्देश्यो ह्यनिर्देश्योऽविकल्पित: ॥ २२ ॥ केवलानुभवानन्दस्वरूप: परमेश्वर: । माययान्तर्हितैश्वर्य ईयते गुणसर्गया ॥ २३ ॥
ఆ ఒక్క అవ్యయ భగవానుడు ఈశ్వరుడు—గుణాలలో, గుణసామ్యంలో, గుణవ్యత్యాసంలో కూడా—పరమాత్మగా సర్వత్ర స్థితుడై ఉన్నాడు; అనేకత్వంలోనూ ఆయన ఏకత్వమే ప్రకాశిస్తుంది.
Verse 22
परावरेषु भूतेषु ब्रह्मान्तस्थावरादिषु । भौतिकेषु विकारेषु भूतेष्वथ महत्सु च ॥ २० ॥ गुणेषु गुणसाम्ये च गुणव्यतिकरे तथा । एक एव परो ह्यात्मा भगवानीश्वरोऽव्यय: ॥ २१ ॥ प्रत्यगात्मस्वरूपेण दृश्यरूपेण च स्वयम् । व्याप्यव्यापकनिर्देश्यो ह्यनिर्देश्योऽविकल्पित: ॥ २२ ॥ केवलानुभवानन्दस्वरूप: परमेश्वर: । माययान्तर्हितैश्वर्य ईयते गुणसर्गया ॥ २३ ॥
ఆయనే స్వయంగా అంతర్ముఖ ప్రత్యగాత్మ స్వరూపంగా, అలాగే దృశ్య జగత్తు రూపంగా కూడా ప్రకాశిస్తాడు; ‘వ్యాప్య’ మరియు ‘వ్యాపక’ అని సూచించబడినా, నిజానికి ఆయన అనిర్వచనీయుడు, నిర్వికల్పుడు, అవికారీ, అఖండుడు.
Verse 23
परावरेषु भूतेषु ब्रह्मान्तस्थावरादिषु । भौतिकेषु विकारेषु भूतेष्वथ महत्सु च ॥ २० ॥ गुणेषु गुणसाम्ये च गुणव्यतिकरे तथा । एक एव परो ह्यात्मा भगवानीश्वरोऽव्यय: ॥ २१ ॥ प्रत्यगात्मस्वरूपेण दृश्यरूपेण च स्वयम् । व्याप्यव्यापकनिर्देश्यो ह्यनिर्देश्योऽविकल्पित: ॥ २२ ॥ केवलानुभवानन्दस्वरूप: परमेश्वर: । माययान्तर्हितैश्वर्य ईयते गुणसर्गया ॥ २३ ॥
ఆ పరమేశ్వరుడు కేవలం అనుభవమయ సచ్చిదానంద స్వరూపుడు; బాహ్య మాయా ఆవరణం వల్ల ఆయన ఐశ్వర్యం దాగిపోతుంది, అందుచేత గుణసృష్టిలో మునిగిన నాస్తికునికి ఆయన లేనట్టుగా అనిపిస్తాడు.
Verse 24
तस्मात्सर्वेषु भूतेषु दयां कुरुत सौहृदम् । भावमासुरमुन्मुच्य यया तुष्यत्यधोक्षज: ॥ २४ ॥
కాబట్టి, హే దైత్యకుమారులారా, సమస్త జీవుల పట్ల దయా-సౌహార్దం చూపండి. ఆసుర భావాన్ని విడిచి ద్వేష-ద్వైతరహితులై, అధోక్షజ శ్రీహరి సంతోషించేలా ప్రవర్తించండి।
Verse 25
तुष्टे च तत्र किमलभ्यमनन्त आद्ये किं तैर्गुणव्यतिकरादिह ये स्वसिद्धा: । धर्मादय: किमगुणेन च काङ्क्षितेन सारं जुषां चरणयोरुपगायतां न: ॥ २५ ॥
అనంత ఆద్య భగవంతుడు ప్రసన్నుడైతే భక్తులకు ఏది దుర్లభం? గుణాతీతులైన సిద్ధులకు ధర్మ-అర్థ-కామ-మోక్షాలెందుకు? మేము ఆయన పద్మపాదాలను స్తుతిస్తూ పాడుతూనే ఉంటాము।
Verse 26
धर्मार्थकाम इति योऽभिहितस्त्रिवर्ग ईक्षा त्रयी नयदमौ विविधा च वार्ता । मन्ये तदेतदखिलं निगमस्य सत्यं स्वात्मार्पणं स्वसुहृद: परमस्य पुंस: ॥ २६ ॥
ధర్మ-అర్థ-కామమని వేదాలు చెప్పిన త్రివర్గం, అలాగే విద్య, వేదకర్మలు, తర్కం, న్యాయ-దండనీతి, జీవనోపాధి మార్గాలు—ఇవి అన్నీ వేదాల బాహ్య విషయాలే అని నేను భావిస్తాను. కానీ పరమపురుషుడు విష్ణువు పద్మపాదాలకు ఆత్మార్పణమే పరమ సారం।
Verse 27
ज्ञानं तदेतदमलं दुरवापमाह नारायणो नरसख: किल नारदाय । एकान्तिनां भगवतस्तदकिञ्चनानां पादारविन्दरजसाप्लुतदेहिनां स्यात् ॥ २७ ॥
ఈ నిర్మల జ్ఞానం దుర్లభమని నరసఖుడు నారాయణుడు ఒకప్పుడు నారదునికి చెప్పాడు. ఏకాంత భగవద్భక్తులైన, అకించనులైన, సద్గురువుల పాదరజస్సుతో పవిత్రమైనవారికే ఈ జ్ఞానం లభిస్తుంది।
Verse 28
श्रुतमेतन्मया पूर्वं ज्ञानं विज्ञानसंयुतम् । धर्मं भागवतं शुद्धं नारदाद्देवदर्शनात् ॥ २८ ॥
ప్రహ్లాదుడు చెప్పాడు: దేవదర్శి నారద ముని నుండి నేను పూర్వమే ఈ జ్ఞానాన్ని విన్నాను. ఇది విజ్ఞానంతో కూడిన, శుద్ధమైన భాగవతధర్మం—భక్తిలో స్థిరపరచి భౌతిక కలుషం లేనిది।
Verse 29
श्रीदैत्यपुत्रा ऊचु: प्रह्राद त्वं वयं चापि नर्तेऽन्यं विद्महे गुरुम् । एताभ्यां गुरुपुत्राभ्यां बालानामपि हीश्वरौ ॥ २९ ॥ बालस्यान्त:पुरस्थस्य महत्सङ्गो दुरन्वय: । छिन्धि न: संशयं सौम्य स्याच्चेद्विस्रम्भकारणम् ॥ ३० ॥
దైత్యపుత్రులు అన్నారు—ప్రహ్లాదా, శుక్రాచార్యుని కుమారులు శండ, అమర్కుల్ని తప్ప మేమూ నీవూ మరెవ్వరినీ గురువుగా తెలియము. మేము బాలులం; వారు మా నియంత్రకులు.
Verse 30
श्रीदैत्यपुत्रा ऊचु: प्रह्राद त्वं वयं चापि नर्तेऽन्यं विद्महे गुरुम् । एताभ्यां गुरुपुत्राभ्यां बालानामपि हीश्वरौ ॥ २९ ॥ बालस्यान्त:पुरस्थस्य महत्सङ्गो दुरन्वय: । छिन्धि न: संशयं सौम्य स्याच्चेद्विस्रम्भकारणम् ॥ ३० ॥
అంతఃపురంలో ఉండే బాలుడికి మహాత్ముల సాంగత్యం దుర్లభం. ఓ సౌమ్య మిత్రా, మా సందేహాన్ని తొలగించు—నారదముని ఉపదేశం నీవు ఎలా వినగలిగావు?
Frequently Asked Questions
Because human birth is rare and uniquely suited for God-realization, yet it is quickly consumed by sleep, play, and later infirmity. Prahlāda’s argument is that waiting for “later” is structurally irrational: the senses strengthen habits early, and uncontrolled senses convert the prime years into gṛha-vrata (family-obsession). Beginning bhakti early safeguards the mind and redirects life’s momentum toward Viṣṇu, where even small sincere practice yields complete perfection.
Prahlāda teaches that sense-based happiness arises by bodily contact with objects and is allotted by prior karma, appearing automatically just like distress. Therefore, extraordinary striving for artha and kāma mainly wastes the scarce human opportunity for self-realization. The recommended endeavor is for Kṛṣṇa consciousness, which yields a qualitatively different result—awakening one’s relationship with the Supreme.
Nārāyaṇa is described as the original Supersoul (Paramātmā), father of all beings, and the infallible controller. He pervades all life forms—from plants to Brahmā—and is present within the material elements, the total energy, the guṇas, the unmanifest, and even the false ego, while remaining one, changeless, and undivided. He is realized as sac-cid-ānanda, yet appears “nonexistent” to the atheist because māyā veils perception.
The silkworm spins a cocoon from its own secretion and becomes trapped inside; similarly, the conditioned soul weaves bondage through self-generated attachment—especially to tongue and genitals—creating a network of affection, possessions, and obligations that feels like shelter but functions as imprisonment. Prahlāda uses this to show that bondage is not merely imposed externally; it is constructed internally by desire and misdirected love.