Adhyaya 13

Verse 1

श्रीनारद उवाच कल्पस्त्वेवं परिव्रज्य देहमात्रावशेषित: । ग्रामैकरात्रविधिना निरपेक्षश्चरेन्महीम् ॥ १ ॥

శ్రీ నారద ముని అన్నారు—ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానాన్ని సాధించగలవాడు ఈ విధంగా సన్యాసం స్వీకరించి, కేవలం దేహధారణమాత్రం కొనసాగించాలి. ప్రతి గ్రామంలో ఒక్క రాత్రి మాత్రమే ఉండే నియమంతో, శరీరావసరాల పట్ల నిరపేక్షుడై, భూమంతా సంచరించాలి.

Verse 2

बिभृयाद् यद्यसौ वास: कौपीनाच्छादनं परम् । त्यक्तं न लिङ्गाद् दण्डादेरन्यत् किञ्चिदनापदि ॥ २ ॥

సన్న్యాసి యథాశక్తి వస్త్రావరణాన్నికూడా నివారించాలి; ధరించాల్సి వస్తే కేవలం కౌపీనమే. అవసరం లేకపోతే దండాది సన్న్యాసచిహ్నాలనూ స్వీకరించకూడదు; దండం, కమండలువు తప్ప మరేమీ మోసుకుపోకూడదు।

Verse 3

एक एव चरेद्भ‍िक्षुरात्मारामोऽनपाश्रय: । सर्वभूतसुहृच्छान्तो नारायणपरायण: ॥ ३ ॥

భిక్షువు సన్న్యాసి ఒంటరిగా సంచరించాలి, ఆత్మలోనే తృప్తి పొంది ఎవరి మీదా, ఏ స్థలంపైయూ ఆధారపడకూడదు. సమస్త జీవులకు మిత్రుడై, శాంతుడై, నారాయణపరాయణమైన నిర్మల భక్తుడిగా ద్వారద్వార భిక్షతో జీవించాలి।

Verse 4

पश्येदात्मन्यदो विश्वं परे सदसतोऽव्यये । आत्मानं च परं ब्रह्म सर्वत्र सदसन्मये ॥ ४ ॥

సన్న్యాసి ఈ విశ్వాన్ని ఆత్మలోనే దర్శించాలి; సత్-అసత్ రూపమైన జగత్తు అవ్యయ పరమునందే ఆధారపడినదని చూడాలి. తన ఆత్మను మరియు పరబ్రహ్మను సర్వత్ర—సత్, అసత్ అన్నిటిలో—వ్యాపించి ఉన్నదిగా దర్శించే అభ్యాసం చేయాలి।

Verse 5

सुप्तिप्रबोधयो: सन्धावात्मनो गतिमात्मद‍ृक् । पश्यन्बन्धं च मोक्षं च मायामात्रं न वस्तुत: ॥ ५ ॥

నిద్రా-జాగరణల సంధిలో ఆత్మదర్శి సన్న్యాసి ఆత్మగతిని పరిశీలించాలి. బంధం మరియు మోక్షం అనే స్థితులు రెండూ మాయామాత్రమే, వాస్తవం కావని గ్రహించి, ఆ ఉన్నత జ్ఞానంతో సర్వత్ర పరమసత్యమే వ్యాపించి ఉన్నదిగా చూడాలి।

Verse 6

नाभिनन्देद् ध्रुवं मृत्युमध्रुवं वास्य जीवितम् । कालं परं प्रतीक्षेत भूतानां प्रभवाप्ययम् ॥ ६ ॥

మరణం నిశ్చితం, జీవితం మాత్రం అనిశ్చితం; కాబట్టి మరణాన్నీ జీవనాన్నీ పొగడకూడదు. బదులుగా, జీవుల ప్రాకట్య-లయాలకు కారణమైన పరమ కాలతత్త్వాన్ని పరిశీలించాలి।

Verse 7

नासच्छास्त्रेषु सज्जेत नोपजीवेत जीविकाम् । वादवादांस्त्यजेत्तर्कान्पक्षं कंच न संश्रयेत् ॥ ७ ॥

ఆధ్యాత్మిక ప్రయోజనం లేని వ్యర్థ గ్రంథాలలో ఆసక్తి పెట్టకూడదు. జీవిక కోసం బోధకుడిగా మారకూడదు; వాదప్రతివాదాలు, తర్కకుతర్కాలు విడిచి, ఏ పక్షానికీ ఆశ్రయించకూడదు।

Verse 8

न शिष्याननुबध्नीत ग्रन्थान्नैवाभ्यसेद् बहून् । न व्याख्यामुपयुञ्जीत नारम्भानारभेत्‍क्‍वचित् ॥ ८ ॥

సన్న్యాసి భౌతిక లాభాల ఆకర్షణ చూపించి అనేక శిష్యులను కూడగట్టకూడదు. అనవసరంగా ఎన్నో గ్రంథాలు చదవకూడదు, జీవిక కోసం ఉపన్యాసాలు ఇవ్వకూడదు, మరియు ఎప్పుడూ అనవసర భౌతిక ఆరంభాలతో సంపద పెంచే ప్రయత్నం చేయకూడదు।

Verse 9

न यतेराश्रम: प्रायो धर्महेतुर्महात्मन: । शान्तस्य समचित्तस्य बिभृयादुत वा त्यजेत् ॥ ९ ॥

నిజంగా ఆధ్యాత్మిక చైతన్యంలో ఉన్న శాంతుడు, సమచిత్తుడు అయిన మహాత్మునికి సన్న్యాసి బాహ్య చిహ్నాలు—త్రిదండం, కమండలువు మొదలైనవి—అవశ్యకమవు. అవసరాన్ని బట్టి వాటిని కొన్నిసార్లు ధరించవచ్చు, కొన్నిసార్లు విడిచివేయవచ్చు।

Verse 10

अव्यक्तलिङ्गो व्यक्तार्थो मनीष्युन्मत्तबालवत् । कविर्मूकवदात्मानं स द‍ृष्टय‍ा दर्शयेन्नृणाम् ॥ १० ॥

సాధువు బాహ్యంగా తనను తాను ప్రదర్శించకపోయినా, అతని ప్రవర్తన ద్వారా అతని ఉద్దేశ్యం వెల్లడవుతుంది. సమాజంలో అతడు చంచల బాలుడిలా కనిపించాలి; మహా మేధావి వక్త అయినప్పటికీ మూగవాడిలా ఉండి తన ఆత్మభావాన్ని చూపాలి।

Verse 11

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । प्रह्रादस्य च संवादं मुनेराजगरस्य च ॥ ११ ॥

ఇక్కడ దీనికి ఉదాహరణగా ఒక ప్రాచీన ఇతిహాసాన్ని పండిత మునులు చెబుతారు—ప్రహ్లాద మహారాజు మరియు అజగరంలా ఆహారం పొందే ఒక మహాముని మధ్య జరిగిన సంభాషణ।

Verse 12

तं शयानं धरोपस्थे कावेर्यां सह्यसानुनि । रजस्वलैस्तनूदेशैर्निगूढामलतेजसम् ॥ १२ ॥ ददर्श लोकान्विचरन् लोकतत्त्वविवित्सया । वृतोऽमात्यै: कतिपयै: प्रह्रादो भगवत्प्रिय: ॥ १३ ॥

పరమేశ్వరునికి అత్యంత ప్రియ సేవకుడైన ప్రహ్లాద మహారాజు, కొందరు అంతరంగ సహచరులతో కలిసి సాధువుల స్వభావతత్త్వాన్ని తెలుసుకోవాలనే ఉద్దేశంతో లోకాల్లో సంచరిస్తూ కావేరీ తీరంలోని సహ్య పర్వత సమీపానికి చేరాడు. అక్కడ ధూళి-రజస్సుతో కప్పబడిన దేహంతో నేలపై శయనించినా, అంతరంగంలో నిర్మల తేజస్సు దాగి ఉన్న మహాసాధువును చూశాడు.

Verse 13

तं शयानं धरोपस्थे कावेर्यां सह्यसानुनि । रजस्वलैस्तनूदेशैर्निगूढामलतेजसम् ॥ १२ ॥ ददर्श लोकान्विचरन् लोकतत्त्वविवित्सया । वृतोऽमात्यै: कतिपयै: प्रह्रादो भगवत्प्रिय: ॥ १३ ॥

లోకతత్త్వాన్ని తెలుసుకోవాలనే కోరికతో లోకాల్లో సంచరిస్తూ, కొందరు అమాత్యులతో చుట్టుముట్టబడిన భగవత్‌ప్రియ ప్రహ్లాదుడు ఆ మునిని దర్శించాడు.

Verse 14

कर्मणाकृतिभिर्वाचा लिङ्गैर्वर्णाश्रमादिभि: । न विदन्ति जना यं वै सोऽसाविति न वेति च ॥ १४ ॥

ఆ సాధువు చేసిన కార్యాలు, శరీరాకృతి, మాటలు లేదా వర్ణాశ్రమ లక్షణాల ద్వారా కూడా ప్రజలు—అతడు అదే వ్యక్తి కాదా అని నిర్ణయించలేకపోయారు.

Verse 15

तं नत्वाभ्यर्च्य विधिवत्पादयो: शिरसा स्पृशन् । विवित्सुरिदमप्राक्षीन्महाभागवतोऽसुर: ॥ १५ ॥

మహాభాగవతుడైన ప్రహ్లాదుడు ఆ సాధువుకు విధివిధానంగా నమస్కరించి ఆరాధించాడు; తన శిరస్సును ఆయన పాదపద్మాలకు తాకించాడు. తరువాత ఆయనను తెలుసుకోవాలనే కోరికతో అత్యంత వినయంగా ఇలా ప్రశ్నించాడు.

Verse 16

बिभर्षि कायं पीवानं सोद्यमो भोगवान्यथा ॥ १६ ॥ वित्तं चैवोद्यमवतां भोगो वित्तवतामिह । भोगिनां खलु देहोऽयं पीवा भवति नान्यथा ॥ १७ ॥

ప్రహ్లాదుడు అన్నాడు—మహోదయా, మీరు జీవనోపాధి కోసం ఏ ప్రయత్నమూ చేయకపోయినా, భోగి వలె స్థూలమైన దేహాన్ని ధరించారు. ఇక్కడ ప్రయత్నం చేసేవారికి ధనం, ధనం ఉన్నవారికి భోగం; భోగించేవారి ఈ దేహం తినడం-నిద్ర వల్లనే బరువెక్కుతుంది, ఇతరథా కాదు.

Verse 17

बिभर्षि कायं पीवानं सोद्यमो भोगवान्यथा ॥ १६ ॥ वित्तं चैवोद्यमवतां भोगो वित्तवतामिह । भोगिनां खलु देहोऽयं पीवा भवति नान्यथा ॥ १७ ॥

మీ దేహం బాగా స్థూలంగా ఉంది, మీరు భోగి వలె కనిపిస్తున్నారు; కానీ జీవనోపాధికి మీరు శ్రమించరు. ఇక్కడ శ్రమించే వానికి ధనం, ధనవానికి భోగం; భోగంలో మునిగినవాడి దేహం తినడం‑నిద్రతో స్థూలమవుతుంది.

Verse 18

न ते शयानस्य निरुद्यमस्य ब्रह्मन्नु हार्थो यत एव भोग: । अभोगिनोऽयं तव विप्र देह: पीवा यतस्तद्वद न: क्षमं चेत् ॥ १८ ॥

ఓ బ్రాహ్మణా, మీరు ఏ ప్రయత్నం లేకుండా పడుకొని ఉన్నారు; భోగానికి ధనం కూడా మీ వద్ద లేదని తెలుస్తోంది. అయితే మీ దేహం ఇంత స్థూలంగా ఎలా అయింది? నా ప్రశ్న అశిష్టంగా అనిపించకపోతే దయచేసి వివరించండి.

Verse 19

कवि: कल्पो निपुणद‍ृक् चित्रप्रियकथ: सम: । लोकस्य कुर्वत: कर्म शेषे तद्वीक्षितापि वा ॥ १९ ॥

మీరు పండితుడు, నిపుణుడు, ప్రతి విధంగా తెలివైనవాడిగా కనిపిస్తున్నారు. హృదయానికి ఇష్టమైన, మధురమైన మాటలు మీరు చక్కగా చెబుతారు. ప్రజలు ఫలాపేక్షతో కర్మల్లో నిమగ్నమై ఉన్నా, మీరు వాటిని చూస్తూ కూడా ఇక్కడ నిష్క్రియగా ఉన్నారు.

Verse 20

श्रीनारद उवाच \स इत्थं दैत्यपतिना परिपृष्टो महामुनि: । स्मयमानस्तमभ्याह तद्वागमृतयन्त्रित: ॥ २० ॥

శ్రీ నారదుడు అన్నాడు: దైత్యరాజు ప్రహ్లాదుడు ఇలా ప్రశ్నించగా, ఆ మహాముని ప్రహ్లాదుని అమృతసమాన వాక్యవర్షానికి ఆకర్షితుడై, చిరునవ్వుతో సమాధానం చెప్పాడు.

Verse 21

श्रीब्राह्मण उवाच वेदेदमसुरश्रेष्ठ भवान् नन्वार्यसम्मत: । ईहोपरमयोर्नृणां पदान्यध्यात्मचक्षुषा ॥ २१ ॥

సంత బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు: ఓ అసురశ్రేష్ఠ ప్రహ్లాదా, సుసంస్కృతులు గౌరవించే నీవు, నీ ఆధ్యాత్మిక నేత్రాలతో మనుష్యుల ప్రయత్నం మరియు విరమణ—ఈ రెండు మార్గాల స్థితులను, వాటి ఫలితాలను స్పష్టంగా తెలుసుకున్నవాడివి.

Verse 22

यस्य नारायणो देवो भगवान्‍हृद्गत: सदा । भक्त्या केवलयाज्ञानं धुनोति ध्वान्तमर्कवत् ॥ २२ ॥

శుద్ధ భక్తివలన నీ హృదయమధ్యంలో సదా భగవాన్ నారాయణుడు నివసిస్తున్నాడు; ఆయన సూర్యునివలె అజ్ఞానాంధకారాన్ని తొలగిస్తాడు।

Verse 23

तथापि ब्रूमहे प्रश्नांस्तव राजन्यथाश्रुतम् । सम्भाषणीयो हि भवानात्मन: शुद्धिमिच्छता ॥ २३ ॥

ఓ రాజా, నీవు అన్నీ తెలిసినవాడివైనా, శ్రుతిప్రమాణముగా విన్న విధంగా ప్రశ్నలు అడిగావు; నేను అధికారుల నుండి విన్న ప్రకారం సమాధానం చెబుతాను, ఎందుకంటే ఆత్మశుద్ధి కోరువాడికి నీలాంటి మహాత్మునితో సంభాషించడం యోగ్యం।

Verse 24

तृष्णया भववाहिन्या योग्यै: कामैरपूर्यया । कर्माणि कार्यमाणोऽहं नानायोनिषु योजित: ॥ २४ ॥

తీరని తృష్ణతో, తృప్తి చెందని కోరికలతో, నేను సంసార ప్రవాహపు అలలచేత కొట్టుకుపోయి, నానా యోనుల్లో పడుతూ వివిధ కర్మల్లో నిమగ్నుడనయ్యాను।

Verse 25

यद‍ृच्छया लोकमिमं प्रापित: कर्मभिर्भ्रमन् । स्वर्गापवर्गयोर्द्वारं तिरश्चां पुनरस्य च ॥ २५ ॥

కర్మఫలాల వల్ల భ్రమిస్తూ యాదృచ్ఛికంగా నాకు ఈ మానవ జన్మ లభించింది; ఈ దేహమే స్వర్గానికి, మోక్షానికి ద్వారం, అలాగే తక్కువ యోనులకు మరియు మళ్లీ మానవ జన్మకు కూడా దారి.

Verse 26

तत्रापि दम्पतीनां च सुखायान्यापनुत्तये । कर्माणि कुर्वतां द‍ृष्ट्वा निवृत्तोऽस्मि विपर्ययम् ॥ २६ ॥

ఈ మానవజీవితంలో స్త్రీ-పురుషులు ఇంద్రియసుఖం కోసం, దుఃఖ నివారణ కోసం కర్మలు చేస్తారు; కానీ అనుభవంలో ఎవ్వరూ సుఖంగా లేరని చూశాను. అందుకే విరుద్ధ ఫలితాలు గమనించి భౌతిక కర్మల నుండి నేను విరమించాను।

Verse 27

सुखमस्यात्मनो रूपं सर्वेहोपरतिस्तनु: । मन:संस्पर्शजान् द‍ृष्ट्वा भोगान्स्वप्स्यामि संविशन् ॥ २७ ॥

జీవుని నిజ స్వరూపం ఆధ్యాత్మిక ఆనందమే; భౌతిక కర్మలను ఆపినప్పుడే అది లభిస్తుంది. ఇంద్రియభోగాలు మనస్సు కల్పన మాత్రమే; అందుకే నేను అన్నీ విడిచి ఇక్కడ పడి విశ్రాంతి పొందుతున్నాను।

Verse 28

इत्येतदात्मन: स्वार्थं सन्तं विस्मृत्य वै पुमान् । विचित्रामसति द्वैते घोरामाप्नोति संसृतिम् ॥ २८ ॥

ఇలా దేహాభిమానంతో మనిషి తన నిజ స్వార్థమైన ఆత్మహితం మరిచిపోతాడు. అసత్యమైన భౌతిక ద్వైతంలోని విచిత్రాలపై ఆకర్షితుడై భయంకరమైన సంసారచక్రాన్ని పొందుతాడు.

Verse 29

जलं तदुद्भ‍वैश्छन्नं हित्वाज्ञो जलकाम्यया । मृगतृष्णामुपाधावेत्तथान्यत्रार्थद‍ृक् स्वत: ॥ २९ ॥

గడ్డితో కప్పబడిన బావిలో నీరు ఉన్నా అజ్ఞాన జింక నీటి కోరికతో దాన్ని చూడక మరెక్కడో మృగతృష్ణ వెంబడి పరుగెత్తినట్లే, దేహావరణంతో కప్పబడిన జీవుడు తనలోని సుఖాన్ని చూడక భౌతిక లోకంలో సుఖం కోసం పరుగెడతాడు.

Verse 30

देहादिभिर्दैवतन्त्रैरात्मन: सुखमीहत: । दु:खात्ययं चानीशस्य क्रिया मोघा: कृता: कृता: ॥ ३० ॥

జీవుడు సుఖం పొందాలని, దుఃఖకారణాల నుంచి తప్పించుకోవాలని ప్రయత్నిస్తాడు; కానీ దేహాదులు ప్రకృతి (దైవ) నియంత్రణలోనే ఉంటాయి. అందువల్ల అశక్తుడైన జీవుని యత్నాలు ఒక్కో దేహంలో వరుసగా విఫలమవుతాయి.

Verse 31

आध्यात्मिकादिभिर्दु:खैरविमुक्तस्य कर्हिचित् । मर्त्यस्य कृच्छ्रोपनतैरर्थै: कामै: क्रियेत किम् ॥ ३१ ॥

ఆధ్యాత్మిక, ఆధ్యదైవిక, ఆధ్యభౌతిక—ఈ మూడు రకాల దుఃఖాల నుంచి విముక్తి లేని మానవునికి కష్టపడి వచ్చిన ధనం, భోగాలు లేదా కోరికల వల్ల ఏమి ప్రయోజనం? జననం, మరణం, వృద్ధాప్యం, వ్యాధి మరియు కర్మఫల బంధం అలాగే ఉంటుంది.

Verse 32

पश्यामि धनिनां क्लेशं लुब्धानामजितात्मनाम् । भयादलब्धनिद्राणां सर्वतोऽभिविशङ्किनाम् ॥ ३२ ॥

నేను ధనవంతుల కష్టాన్ని చూస్తున్నాను—ఇంద్రియాల వశమైన, లోభులైన, ఆత్మనిగ్రహం లేనివారు; భయంతో నిద్రలేక, అన్ని వైపులా అనుమానంతో ఉంటారు.

Verse 33

राजतश्चौरत: शत्रो: स्वजनात्पशुपक्षित: । अर्थिभ्य: कालत: स्वस्मान्नित्यं प्राणार्थवद्भ‍यम् ॥ ३३ ॥

భౌతికంగా శక్తివంతులు, ధనవంతులైనవారూ ఎల్లప్పుడూ భయంతోనే ఉంటారు—రాజశాసనం, దొంగలు, శత్రువులు, స్వజనులు, పశుపక్షులు, యాచకులు, కాలము, ఇంకా తమ స్వంత మనస్సు-దేహం నుంచీ.

Verse 34

शोकमोहभयक्रोधरागक्लैब्यश्रमादय: । यन्मूला: स्युर्नृणां जह्यात्स्पृहां प्राणार्थयोर्बुध: ॥ ३४ ॥

బుద్ధిమంతులు శోకం, మోహం, భయం, కోపం, ఆసక్తి, దారిద్ర్యం, అనవసర శ్రమ మొదలైన వాటి మూలకారణాన్ని విడిచిపెట్టాలి—అది ప్రాణరక్షణకూ ధనానికీ ఉన్న తృష్ణ.

Verse 35

मधुकारमहासर्पौ लोकेऽस्मिन्नो गुरूत्तमौ । वैराग्यं परितोषं च प्राप्ता यच्छिक्षया वयम् ॥ ३५ ॥

ఈ లోకంలో తేనెటీగ (మధుకర) మరియు మహాసర్పం (అజగరం) మా ఇద్దరు ఉత్తమ గురువులు; వారి బోధనతో మేము వైరాగ్యమూ సంతృప్తినీ పొందాము.

Verse 36

विराग: सर्वकामेभ्य: शिक्षितो मे मधुव्रतात् । कृच्छ्राप्तं मधुवद्वित्तं हत्वाप्यन्यो हरेत्पतिम् ॥ ३६ ॥

తేనెటీగ నుండి నేను నేర్చుకున్నది—ధనసంచయంపై ఆసక్తి పెట్టకూడదు; ధనం తేనె వంటిదే, కష్టపడి దొరుకుతుంది, కానీ ఎవరైనా దాని యజమానిని చంపి దాన్ని తీసుకుపోగలరు.

Verse 37

अनीह: परितुष्टात्मा यद‍ृच्छोपनतादहम् । नो चेच्छये बह्वहानि महाहिरिव सत्त्ववान् ॥ ३७ ॥

నేను ఏదీ పొందేందుకు ప్రయత్నించను; యదృచ్ఛగా లభించినదానితోనే తృప్తి చెందుతాను. ఏదీ లభించకపోతే మహా అజగరంలా ధైర్యంగా, కలతలేకుండా అనేక దినాలు అలాగే పడివుంటాను.

Verse 38

क्‍वचिदल्पं क्‍वचिद्भ‍ूरि भुञ्जेऽन्नं स्वाद्वस्वादु वा । क्‍वचिद्भ‍ूरि गुणोपेतं गुणहीनमुत क्व‍चित् । श्रद्धयोपहृतं क्व‍ापि कदाचिन्मानवर्जितम् । भुञ्जे भुक्त्वाथ कस्मिंश्चिद्दिवा नक्तं यद‍ृच्छया ॥ ३८ ॥

కొన్నిసార్లు తక్కువగా, కొన్నిసార్లు ఎక్కువగా తింటాను; కొన్నిసార్లు రుచికరంగా, కొన్నిసార్లు రుచి లేనిదిగా లేదా పాతదిగా ఉంటుంది. కొన్నిసార్లు శ్రద్ధతో సమర్పించిన ప్రసాదం, కొన్నిసార్లు నిర్లక్ష్యంగా ఇచ్చిన ఆహారం. పగలు గానీ రాత్రి గానీ—యదృచ్ఛగా లభించినదే తింటాను.

Verse 39

क्षौमं दुकूलमजिनं चीरं वल्कलमेव वा । वसेऽन्यदपि सम्प्राप्तं दिष्टभुक्तुष्टधीरहम् ॥ ३९ ॥

శరీరాన్ని కప్పుకోవడానికి నాకు దొరికినదేదైనా—నారబట్ట, పట్టు, జింకచర్మం, చిరిగిన వస్త్రం లేదా చెట్టు తొక్క—విధి ప్రకారం వచ్చినదే ధరిస్తాను; నేను తృప్తిగా, స్థిరబుద్ధిగా ఉంటాను.

Verse 40

क्व‍चिच्छये धरोपस्थे तृणपर्णाश्मभस्मसु । क्व‍चित्प्रासादपर्यङ्के कशिपौ वा परेच्छया ॥ ४० ॥

కొన్నిసార్లు నేలమీద పడుకుంటాను, కొన్నిసార్లు గడ్డి-ఆకులు లేదా రాయిమీద, కొన్నిసార్లు బూడిద కుప్పపై. మరికొన్నిసార్లు ఇతరుల ఇష్టప్రకారం మహల్లో దిండ్లతో కూడిన ఉత్తమ మంచంపై పడుకుంటాను.

Verse 41

क्व‍चित्स्‍नातोऽनुलिप्ताङ्ग: सुवासा: स्रग्व्यलङ्‌कृत: । रथेभाश्वैश्चरे क्व‍ापि दिग्वासा ग्रहवद्विभो ॥ ४१ ॥

ఓ ప్రభూ! కొన్నిసార్లు నేను స్నానం చేసి చందన లేపనం చేసుకుని, మంచి వస్త్రాలు ధరించి, పుష్పమాలలు మరియు ఆభరణాలతో అలంకరించుకుని, ఏనుగు మీదా రథం మీదా గుర్రం మీదా రాజులా ప్రయాణిస్తాను. మరికొన్నిసార్లు మాత్రం భూతగ్రస్తుడిలా నగ్నంగా తిరుగుతాను.

Verse 42

नाहं निन्दे न च स्तौमि स्वभावविषमं जनम् । एतेषां श्रेय आशासे उतैकात्म्यं महात्मनि ॥ ४२ ॥

ప్రజల స్వభావాలు విభిన్నంగా ఉంటాయి; అందువల్ల నేను వారిని నిందించను, స్తుతించను. నేను కోరేది వారి శ్రేయస్సే—వారు పరమాత్మ, పరమేశ్వరుడు శ్రీకృష్ణునిలో ఏకత్వాన్ని అంగీకరించాలని ఆశిస్తున్నాను.

Verse 43

विकल्पं जुहुयाच्चित्तौ तां मनस्यर्थविभ्रमे । मनो वैकारिके हुत्वा तं मायायां जुहोत्यनु ॥ ४३ ॥

మంచి-చెడుల భేదాన్ని కలిగించే చిత్తవికల్పాన్ని ఒకటిగా స్వీకరించి మనస్సులో నిలపాలి; ఆ మనస్సును అహంకారంలో హోమం చేయాలి; అహంకారాన్ని సమష్టి మాయలో అర్పించాలి. ఇదే తప్పుడు భేదబుద్ధితో పోరాడే విధానం.

Verse 44

आत्मानुभूतौ तां मायां जुहुयात्सत्यद‍ृङ्‍मुनि: । ततो निरीहो विरमेत् स्वानुभूत्यात्मनि स्थित: ॥ ४४ ॥

ఆత్మానుభూతి ద్వారా భౌతిక అస్తిత్వం మాయ అని గ్రహించిన సత్యదర్శి ముని ఆ మాయను హోమం చేయాలి. ఆపై స్వానుభూతిలో ఆత్మనిష్ఠుడై, నిరీహుడై, సమస్త భౌతిక క్రియల నుండి విరమించాలి.

Verse 45

स्वात्मवृत्तं मयेत्थं ते सुगुप्तमपि वर्णितम् । व्यपेतं लोकशास्त्राभ्यां भवान्हि भगवत्पर: ॥ ४५ ॥

ప్రహ్లాద మహారాజా, మీరు ఆత్మసాక్షాత్కారుడూ భగవద్భక్తుడూ; అందువల్ల లోకాభిప్రాయం గానీ, పేరుకే శాస్త్రాలు గానీ మీకు బంధం కావు. అందుకే నా ఆత్మానుభూతి యొక్క గుప్త వృత్తాంతాన్ని కూడా మీకు సంకోచం లేకుండా వివరించాను.

Verse 46

श्रीनारद उवाच धर्मं पारमहंस्यं वै मुने: श्रुत्वासुरेश्वर: । पूजयित्वा तत: प्रीत आमन्‍त्र्यप्रययौ गृहम् ॥ ४६ ॥

శ్రీనారదుడు అన్నాడు: ఆ ముని నుండి పరమహంస ధర్మాన్ని విని అసురరాజు ప్రహ్లాదుడు గ్రహించాడు, ఆనందించాడు. అతడు మునిని విధిగా పూజించి, అనుమతి తీసుకుని, వీడ్కోలు చెప్పి తన గృహానికి వెళ్లిపోయాడు.