Adhyaya 15
Yoga-siddhi — The Mystic Perfections and Their Origin in Meditation on the Lord
ఉద్ధవగీతలో సాధనాపరమైన ఉపదేశాన్ని కొనసాగిస్తూ ఈ అధ్యాయంలో ఉద్ధవుడు యోగసిద్ధుల స్వరూపం, సంఖ్య, వాటి సాధన విధానాన్ని ప్రశ్నిస్తాడు. శ్రీకృష్ణుడు అష్టాదశ సిద్ధులను వివరిస్తాడు—తనలోనే ఆధారపడిన ఎనిమిది ప్రధాన అష్టసిద్ధులు, సత్త్వగుణం ద్వారా ఉద్భవించే పది గౌణ సిద్ధులు—మరియు ధ్యానం, నియంత్రణతో సంబంధించిన ఇతర యోగలాభాలను కూడా చెబుతాడు. సూక్ష్మభూతాలు, మహత్తత్త్వం, అహంకారం, సూర్యుడు-దృష్టి, ప్రాణమార్గాలు, అలాగే విష్ణు/నారాయణరూపం మరియు బ్రహ్మలో భగవత్సన్నిధిపై ప్రత్యేక ధ్యానాల ద్వారా ప్రత్యేక సిద్ధులు లభిస్తాయని వివరించబడుతుంది. చివరికి నియమబద్ధ యోగి ఈ శక్తులను పొందగలడని అంగీకరించినా, పరమయోగమైన భక్తిని ఆశ్రయించిన భక్తులకు సిద్ధులు విఘ్నాలుగా కనిపిస్తాయని, శుద్ధభక్తియే ఉన్నత సిద్ధి అని శ్రీకృష్ణుడు బోధిస్తాడు.
Shlokas
Verse 1
श्रीभगवानुवाच जितेन्द्रियस्य युक्तस्य जितश्वासस्य योगिन: । मयि धारयतश्चेत उपतिष्ठन्ति सिद्धय: ॥ १ ॥
శ్రీభగవానుడు పలికెను—ఓ उद्धవా! ఇంద్రియజయుడు, మనస్సు నియమించినవాడు, శ్వాసను జయించిన యోగి నా మీద చిత్తాన్ని స్థిరపరిస్తే, యోగసిద్ధులు అతనికి స్వయంగా సమీపిస్తాయి।
Verse 2
श्रीउद्धव उवाच कया धारणया कास्वित् कथं वा सिद्धिरच्युत । कति वा सिद्धयो ब्रूहि योगिनां सिद्धिदो भवान् ॥ २ ॥
శ్రీఉద్ధవుడు పలికెను—హే అచ్యుత ప్రభూ! ఏ ధారణ ద్వారా సిద్ధి లభిస్తుంది? ఆ సిద్ధి స్వరూపం ఏమిటి? యోగుల సిద్ధులు ఎన్ని? దయచేసి వివరించండి; మీరు సర్వసిద్ధుల ప్రసాదకుడు।
Verse 3
श्रीभगवानुवाच सिद्धयोऽष्टादश प्रोक्ता धारणा योगपारगै: । तासामष्टौ मत्प्रधाना दशैव गुणहेतव: ॥ ३ ॥
శ్రీభగవానుడు పలికెను—యోగంలో నిపుణులు సిద్ధులు మరియు ధారణలు మొత్తం పద్దెనిమిది అని చెప్పారు. వాటిలో ఎనిమిది ప్రధానమైనవి, అవి నన్నే ఆశ్రయిస్తాయి; మిగిలిన పది గౌణమైనవి, సత్త్వగుణం నుండి ఉద్భవిస్తాయి।
Verse 4
अणिमा महिमा मूर्तेर्लघिमा प्राप्तिरिन्द्रियै: । प्राकाम्यं श्रुतदृष्टेषु शक्तिप्रेरणमीशिता ॥ ४ ॥ गुणेष्वसङ्गो वशिता यत्कामस्तदवस्यति । एता मे सिद्धय: सौम्य अष्टावौत्पत्तिका मता: ॥ ५ ॥
ఎనిమిది ప్రధాన సిద్ధుల్లో దేహాన్ని మార్పుచేసే మూడు—అణిమా (అత్యంత సూక్ష్మమవడం), మహిమా (అత్యంత మహత్తరమవడం), లఘిమా (అత్యంత తేలికగా మారడం). ప్రాప్తి-సిద్ధితో కోరినది లభిస్తుంది; ప్రాకామ్యంతో ఈ లోకములో గాని పరలోకములో గాని శ్రుత-దృష్ట భోగ్యవిషయాలను అనుభవించగలడు. ఈశితాతో మాయ యొక్క ఉపశక్తులను ప్రేరేపించి నియంత్రించగలడు; వశితాతో త్రిగుణాల అడ్డంకి ఉండదు. కామావసాయితాతో ఎక్కడినుంచైనా ఏది కోరినా అత్యున్నత పరిమితి వరకు పొందగలడు. ఓ సౌమ్య ఉద్ధవా! ఇవే నా సహజమైన, అపూర్వమైన ఎనిమిది సిద్ధులు అని చెప్పబడుతున్నాయి।
Verse 5
अणिमा महिमा मूर्तेर्लघिमा प्राप्तिरिन्द्रियै: । प्राकाम्यं श्रुतदृष्टेषु शक्तिप्रेरणमीशिता ॥ ४ ॥ गुणेष्वसङ्गो वशिता यत्कामस्तदवस्यति । एता मे सिद्धय: सौम्य अष्टावौत्पत्तिका मता: ॥ ५ ॥
ఎనిమిది ప్రధాన సిద్ధుల్లో దేహాన్ని మార్పుచేసే మూడు—అణిమా (అత్యంత సూక్ష్మమవడం), మహిమా (అత్యంత మహత్తరమవడం), లఘిమా (అత్యంత తేలికగా మారడం). ప్రాప్తి-సిద్ధితో కోరినది లభిస్తుంది; ప్రాకామ్యంతో ఈ లోకములో గాని పరలోకములో గాని శ్రుత-దృష్ట భోగ్యవిషయాలను అనుభవించగలడు. ఈశితాతో మాయ యొక్క ఉపశక్తులను ప్రేరేపించి నియంత్రించగలడు; వశితాతో త్రిగుణాల అడ్డంకి ఉండదు. కామావసాయితాతో ఎక్కడినుంచైనా ఏది కోరినా అత్యున్నత పరిమితి వరకు పొందగలడు. ఓ సౌమ్య ఉద్ధవా! ఇవే నా సహజమైన, అపూర్వమైన ఎనిమిది సిద్ధులు అని చెప్పబడుతున్నాయి।
Verse 6
अनूर्मिमत्त्वं देहेऽस्मिन् दूरश्रवणदर्शनम् । मनोजव: कामरूपं परकायप्रवेशनम् ॥ ६ ॥ स्वच्छन्दमृत्युर्देवानां सहक्रीडानुदर्शनम् । यथासङ्कल्पसंसिद्धिराज्ञाप्रतिहता गति: ॥ ७ ॥
ప్రకృతి గుణాల నుండి ఉద్భవించే పది గౌణ యోగసిద్ధులు—దేహంలో ఆకలి‑దాహం మొదలైన కలతలు లేకుండుట, దూరశ్రవణ‑దూరదర్శనం, మనోవేగంతో గమనం, ఇష్టరూపధారణ, పరకాయప్రవేశం; అలాగే స్వేచ్ఛామరణం, దేవతలు‑అప్సరల క్రీడల దర్శనం, సంకల్పసిద్ధి, మరియు అప్రతిహతంగా నెరవేరే ఆజ్ఞాశక్తి।
Verse 7
अनूर्मिमत्त्वं देहेऽस्मिन् दूरश्रवणदर्शनम् । मनोजव: कामरूपं परकायप्रवेशनम् ॥ ६ ॥ स्वच्छन्दमृत्युर्देवानां सहक्रीडानुदर्शनम् । यथासङ्कल्पसंसिद्धिराज्ञाप्रतिहता गति: ॥ ७ ॥
ప్రకృతి గుణసంభవ గౌణ సిద్ధుల్లో—స్వేచ్ఛామరణం, దేవతలు‑అప్సరల క్రీడల దర్శనం, సంకల్పం సంపూర్ణంగా సిద్ధించుట, మరియు అప్రతిహతంగా నెరవేరే ఆజ్ఞాశక్తి; అలాగే ముందుగా చెప్పిన అనూర్మిమత్వాది శక్తులూ ఉన్నాయి।
Verse 8
त्रिकालज्ञत्वमद्वन्द्वं परचित्ताद्यभिज्ञता । अग्न्यर्काम्बुविषादीनां प्रतिष्टम्भोऽपराजय: ॥ ८ ॥ एताश्चोद्देशत: प्रोक्ता योगधारणसिद्धय: । यया धारणया या स्याद् यथा वा स्यान्निबोध मे ॥ ९ ॥
భూత‑వర్తమాన‑భవిష్యత్తులను తెలిసికొనుట, శీత‑ఉష్ణాది ద్వంద్వాలలో సమత్వం, ఇతరుల చిత్తజ్ఞానం, అగ్ని‑సూర్య‑జల‑విషాది ప్రభావాన్ని నిలిపివేయుట, మరియు అపరాజితంగా ఉండుట—ఇవి ధ్యాన‑ధారణ యోగంలోని ఐదు సిద్ధులు. నేను ఇవి పేర్లు‑లక్షణాల ప్రకారం మాత్రమే చెప్పాను; ఇప్పుడు ఏ ధారణ వల్ల ఏ సిద్ధి ఎలా ఉద్భవిస్తుందో నన్ను నుండి గ్రహించు।
Verse 9
त्रिकालज्ञत्वमद्वन्द्वं परचित्ताद्यभिज्ञता । अग्न्यर्काम्बुविषादीनां प्रतिष्टम्भोऽपराजय: ॥ ८ ॥ एताश्चोद्देशत: प्रोक्ता योगधारणसिद्धय: । यया धारणया या स्याद् यथा वा स्यान्निबोध मे ॥ ९ ॥
త్రికాలజ్ఞత్వాది ఈ ఐదు సిద్ధులు యోగధారణకు చెందినవని నేను సంక్షేపంగా చెప్పాను. ఇప్పుడు నన్ను నుండి విను—ఏ ధారణ వల్ల ఏ సిద్ధి ఉద్భవిస్తుంది, సాధనాక్రమంలో అది ఎలా సిద్ధిస్తుంది—ఇదంతా గ్రహించు।
Verse 10
भूतसूक्ष्मात्मनि मयि तन्मात्रं धारयेन्मन: । अणिमानमवाप्नोति तन्मात्रोपासको मम ॥ १० ॥
సర్వ సూక్ష్మ భూతాలలో వ్యాపించిన నా అణురూప స్వరూపంలో, ఆ తత్త్వమాత్రంపైనే మనస్సును ధారించి నన్ను ఉపాసించే వాడు ‘అణిమా’ అనే యోగసిద్ధిని పొందుతాడు।
Verse 11
महत्तत्त्वात्मनि मयि यथासंस्थं मनो दधत् । महिमानमवाप्नोति भूतानां च पृथक् पृथक् ॥ ११ ॥
మహత్తత్త్వరూపంగా ఉన్న నాలో మనస్సును యథాస్థితంగా నిలిపి ధ్యానించువాడు ‘మహిమా’ అనే యోగసిద్ధిని పొందును. తరువాత ఆకాశం, వాయువు, అగ్ని మొదలైన ప్రతి భూతతత్త్వంలో నాలోనే మనస్సును నిలిపితే, ఆయా తత్త్వాల మహత్త్వాన్ని క్రమంగా పొందును.
Verse 12
परमाणुमये चित्तं भूतानां मयि रञ्जयन् । कालसूक्ष्मार्थतां योगी लघिमानमवाप्नुयात् ॥ १२ ॥
భూతాల పరమాణుమయ తత్త్వంలో ఉన్న నాలో యోగి చిత్తాన్ని అనురక్తం చేయునప్పుడు, కాలத்தின் అతి సూక్ష్మ పరమాణు-స్వరూపాన్ని అనుభవించి ‘లఘిమా’ అనే సిద్ధిని పొందును.
Verse 13
धारयन् मय्यहंतत्त्वे मनो वैकारिकेऽखिलम् । सर्वेन्द्रियाणामात्मत्वं प्राप्तिं प्राप्नोति मन्मना: ॥ १३ ॥
సత్త్వగుణజన్యమైన వైకారిక అహంతత్త్వంలో నాలో యోగి తన మనస్సంతటిని స్థిరపరచినచో, ‘ప్రాప్తి’ అనే సిద్ధిని పొందును; దాని ద్వారా సమస్త జీవుల ఇంద్రియాలపై అధికారం పొందును, ఎందుకంటే అతని మనస్సు నాలో లీనమై ఉంటుంది.
Verse 14
महत्यात्मनि य: सूत्रे धारयेन्मयि मानसम् । प्राकाम्यं पारमेष्ठ्यं मे विन्दतेऽव्यक्तजन्मन: ॥ १४ ॥
కర్మపరంపరను వ్యక్తపరచే మహత్తత్త్వంలోని ‘సూత్ర’ దశలో నాలో ఎవడు తన సమస్త మానసిక క్రియలను ఏకాగ్రం చేస్తాడో, అతడు ఇంద్రియాలకు అతీతంగా అవతరించే నన్నుంచి ‘ప్రాకామ్య’ అనే పరమోత్తమ (పారమేష్ఠ్య) సిద్ధిని పొందును.
Verse 15
विष्णौ त्र्यधीश्वरे चित्तं धारयेत् कालविग्रहे । स ईशित्वमवाप्नोति क्षेत्रज्ञक्षेत्रचोदनाम् ॥ १५ ॥
త్రిగుణమయమైన బాహ్యశక్తికి అధీశ్వరుడు, కాలవిగ్రహుడైన ప్రేరక పరమాత్మ విష్ణువుపై ఎవడు చిత్తాన్ని నిలుపుతాడో, అతడు ‘ఈశిత్వ’ సిద్ధిని పొందును; దాని ద్వారా ఇతర బద్ధజీవులు, వారి దేహాలు మరియు దేహాభిమానాది ఉపాధులను నియంత్రించగలడు.
Verse 16
नारायणे तुरीयाख्ये भगवच्छब्दशब्दिते । मनो मय्यादधद् योगी मद्धर्मा वशितामियात् ॥ १६ ॥
తురీయ తత్త్వమని ప్రసిద్ధమైన, సర్వైశ్వర్యసంపన్న నారాయణ-స్వరూపంలో మనస్సును నిమగ్నం చేసే యోగి నా స్వభావాన్ని పొంది ‘వశితా’ సిద్ధిని పొందుతాడు।
Verse 17
निर्गुणे ब्रह्मणि मयि धारयन् विशदं मन: । परमानन्दमाप्नोति यत्र कामोऽवसीयते ॥ १७ ॥
నా నిర్గుణ బ్రహ్మ-స్వరూపంలో స్వచ్ఛమైన మనస్సును స్థిరపరచినవాడు పరమానందాన్ని పొందుతాడు; అక్కడ అన్ని కోరికలు పూర్తిగా శాంతిస్తాయి।
Verse 18
श्वेतद्वीपपतौ चित्तं शुद्धे धर्ममये मयि । धारयञ्छ्वेततां याति षडूर्मिरहितो नर: ॥ १८ ॥
శ్వేతద్వీపాధిపతి, శుద్ధి స్వరూపుడు, ధర్మమయుడైన నాలో చిత్తాన్ని నిలిపిన మనిషి శుద్ధ స్థితిని పొందుతూ ఆరు ఊర్ముల నుండి విముక్తుడవుతాడు।
Verse 19
मय्याकाशात्मनि प्राणे मनसा घोषमुद्वहन् । तत्रोपलब्धा भूतानां हंसो वाच: शृणोत्यसौ ॥ १९ ॥
ఆకాశస్వరూపుడైన నాలో, సమష్టి ప్రాణంగా ఉన్న నాలో ఉద్భవించే విశిష్ట నాదాన్ని మనస్సుతో ధారించే శుద్ధ జీవుడు ఆకాశంలో సమస్త జీవుల వాణిని గ్రహించి వినగలడు।
Verse 20
चक्षुस्त्वष्टरि संयोज्य त्वष्टारमपि चक्षुषि । मां तत्र मनसा ध्यायन् विश्वं पश्यति दूरत: ॥ २० ॥
దృష్టిని సూర్యలోకంలో లయపరచి, సూర్యాన్ని నేత్రాలలో లీనంచేసి, ఆ సంయోగంలో ఉన్న నన్ను మనస్సుతో ధ్యానించినవాడు దూరంలోని దేనినైనా చూడగల శక్తిని పొందుతాడు।
Verse 21
मनो मयि सुसंयोज्य देहं तदनुवायुना । मद्धारणानुभावेन तत्रात्मा यत्र वै मन: ॥ २१ ॥
యోగి తన మనస్సును పూర్తిగా నాలో లయపరచి, మనస్సును అనుసరించే వాయువు ద్వారా దేహాన్నీ నాలో లీనమయ్యేలా చేస్తే, నా ధారణా-శక్తి ప్రభావంతో అతనికి అటువంటి సిద్ధి కలుగుతుంది; మనస్సు ఎక్కడికి వెళ్తే దేహం వెంటనే అక్కడికి చేరుతుంది।
Verse 22
यदा मन उपादाय यद् यद् रूपं बुभूषति । तत्तद् भवेन्मनोरूपं मद्योगबलमाश्रय: ॥ २२ ॥
యోగి మనస్సును ప్రయోగించి ఏ రూపాన్ని ధరించాలని కోరుకుంటాడో, ఆ రూపమే వెంటనే మనోరూపంగా ప్రత్యక్షమవుతుంది. ఇది నా అచింత్య యోగశక్తి ఆశ్రయంలో మనస్సును లయపరచడం వల్ల కలిగే సిద్ధి; ఆ శక్తితోనే నేను అనేక రూపాలు ధరించగలను।
Verse 23
परकायं विशन् सिद्ध आत्मानं तत्र भावयेत् । पिण्डं हित्वा विशेत् प्राणो वायुभूत: षडङ्घ्रिवत् ॥ २३ ॥
సిద్ధయోగి ఇతరుని దేహంలో ప్రవేశించాలనుకుంటే, ఆ దేహంలోనే తన ఆత్మను భావిస్తూ ధ్యానించాలి. తరువాత తన స్థూలదేహాన్ని విడిచి, వాయురూపమైన ప్రాణం మార్గాల ద్వారా—తేనెటీగ ఒక పువ్వు విడిచి మరొక పువ్వులోకి వెళ్లినట్లే—సులభంగా పరదేహంలో ప్రవేశించాలి।
Verse 24
पार्ष्ण्यापीड्य गुदं प्राणं हृदुर:कण्ठमूर्धसु । आरोप्य ब्रह्मरन्ध्रेण ब्रह्म नीत्वोत्सृजेत्तनुम् ॥ २४ ॥
స్వచ్ఛంద-మృత్యు అనే సిద్ధిని పొందిన యోగి పాదమడమతో గుదాన్ని నొక్కి, ప్రాణాన్ని హృదయం నుండి ఉరస్సు, కంఠం, చివరకు మూర్ధ వరకు ఎత్తుతాడు. బ్రహ్మరంధ్రంలో స్థితుడై దేహాన్ని విడిచి, జీవాత్మను కోరుకున్న గమ్యానికి నడిపిస్తాడు।
Verse 25
विहरिष्यन् सुराक्रीडे मत्स्थं सत्त्वं विभावयेत् । विमानेनोपतिष्ठन्ति सत्त्ववृत्ती: सुरस्त्रिय: ॥ २५ ॥
దేవతల విహారవనాల్లో విహరించాలని కోరుకునే యోగి, నాలో స్థితమైన శుద్ధ సత్త్వాన్ని ధ్యానించాలి. అప్పుడు సత్త్వగుణవృత్తుల నుండి జనించిన స్వర్గస్త్రీలు విమానాల్లో వచ్చి అతని సమీపంలో ప్రత్యక్షమవుతారు।
Verse 26
यथा सङ्कल्पयेद् बुद्ध्या यदा वा मत्पर: पुमान् । मयि सत्ये मनो युञ्जंस्तथा तत् समुपाश्नुते ॥ २६ ॥
నా మీద పరాయణుడై, సత్యస్వరూపమైన నాలో మనస్సును యోగం చేసి, బుద్ధితో ఎలా సంకల్పిస్తాడో, ఆ మార్గంతోనే అతడు తన ప్రయోజనాన్ని నిత్యం సిద్ధి చేసుకుంటాడు।
Verse 27
यो वै मद्भावमापन्न ईशितुर्वशितु: पुमान् । कुतश्चिन्न विहन्येत तस्य चाज्ञा यथा मम ॥ २७ ॥
సర్వాధిపతి, నియంత్రకుడైన నా భావాన్ని పొందిన వాడు—అతని ఆజ్ఞ నా ఆజ్ఞలాగే ఏ విధంగానూ విఫలమవదు।
Verse 28
मद्भक्त्या शुद्धसत्त्वस्य योगिनो धारणाविद: । तस्य त्रैकालिकी बुद्धिर्जन्ममृत्यूपबृंहिता ॥ २८ ॥
నా భక్తితో శుద్ధసత్త్వుడై ధారణా విధిని నిపుణంగా తెలిసిన యోగికి భూత-వర్తమాన-భవిష్య జ్ఞానం కలుగుతుంది; అతడు తనదీ ఇతరులదీ జనన-মరణాలను చూడగలడు।
Verse 29
अग्न्यादिभिर्न हन्येत मुनेर्योगमयं वपु: । मद्योगशान्तचित्तस्य यादसामुदकं यथा ॥ २९ ॥
నీటిలో నివసించే జీవుల దేహం నీటిచేత హానికరమవనట్లే, నా భక్తి-యోగంతో చిత్తం శాంతించిన మరియు యోగవిజ్ఞానంలో పరిపక్వుడైన ముని యొక్క యోగమయ దేహం అగ్ని, సూర్య, నీరు, విషం మొదలైన వాటిచేత హానికరమవదు।
Verse 30
मद्विभूतीरभिध्यायन् श्रीवत्सास्त्रविभूषिता: । ध्वजातपत्रव्यजनै: स भवेदपराजित: ॥ ३० ॥
శ్రీవత్స చిహ్నంతో, వివిధ ఆయుధాలతో అలంకరించబడి, ధ్వజాలు, ఛత్రాలు, చామరాలు వంటి రాజచిహ్నాలతో యుక్తమైన నా వైభవమయ అవతార విభూతులను ధ్యానించేవాడు—నా భక్తుడు—అపరాజితుడవుతాడు।
Verse 31
उपासकस्य मामेवं योगधारणया मुने: । सिद्धय: पूर्वकथिता उपतिष्ठन्त्यशेषत: ॥ ३१ ॥
ఓ మునీ, యోగధారణ ద్వారా ఈ విధంగా నన్ను ఉపాసించే భక్తుడు నేను చెప్పిన సమస్త సిద్ధులను నిశ్చయంగా సంపూర్ణంగా పొందుతాడు।
Verse 32
जितेन्द्रियस्य दान्तस्य जितश्वासात्मनो मुने: । मद्धारणां धारयत: का सा सिद्धि: सुदुर्लभा ॥ ३२ ॥
ఇంద్రియాలను జయించి, సంయమంతో ఉండి, శ్వాసను మరియు మనస్సును వశపరచుకొని, ఎల్లప్పుడూ నాపై ధారణలో లీనమై ఉన్న మునికి ఏ సిద్ధి అత్యంత దుర్లభం అవుతుంది?
Verse 33
अन्तरायान् वदन्त्येता युञ्जतो योगमुत्तमम् । मया सम्पद्यमानस्य कालक्षपणहेतव: ॥ ३३ ॥
భక్తిసేవలో నిపుణులు చెబుతారు: నేను పేర్కొన్న యోగసిద్ధులు పరమయోగాన్ని అభ్యసించే వానికి నిజానికి అడ్డంకులే; నన్నుంచి నేరుగా జీవనసిద్ధిని పొందేవానికి అవి కాలవ్యర్థకారణాలు.
Verse 34
जन्मौषधितपोमन्त्रैर्यावतीरिह सिद्धय: । योगेनाप्नोति ता: सर्वा नान्यैर्योगगतिं व्रजेत् ॥ ३४ ॥
ఇక్కడ మంచి జన్మ, ఔషధాలు, తపస్సు, మంత్రాల ద్వారా లభించే ఏ ఏ సిద్ధులైనా, అవన్నీ నా భక్తియోగ సేవ ద్వారా పొందవచ్చు; ఇతర మార్గాలతో యోగపు పరమగతి లభించదు.
Verse 35
सर्वासामपि सिद्धीनां हेतु: पतिरहं प्रभु: । अहं योगस्य साङ्ख्यस्य धर्मस्य ब्रह्मवादिनाम् ॥ ३५ ॥
ప్రియమైన ఉద్ధవా, సమస్త సిద్ధులకు కారణం, రక్షకుడు, ప్రభువు నేనే; యోగానికి, సాంఖ్యానికి, శుద్ధ ధర్మకర్మకు, అలాగే వేదవాదుల సమాజానికి కూడా నేనే అధిపతి.
Verse 36
अहमात्मान्तरो बाह्योऽनावृत: सर्वदेहिनाम् । यथा भूतानि भूतेषु बहिरन्त: स्वयं तथा ॥ ३६ ॥
పంచమహాభూతాలు అన్ని దేహాలలో లోపల బయట సమానంగా ఉన్నట్లే, నేను సమస్త దేహధారుల అంతర్యామిని, అలాగే సర్వవ్యాపిని; నన్ను ఏదీ ఆవరించలేడు।
Frequently Asked Questions
Kṛṣṇa states that yoga masters describe eighteen types: eight primary perfections (aṣṭa-siddhi) that have their shelter in Him, and ten secondary perfections that arise from the material mode of goodness (sattva). He also mentions additional yogic attainments in the context of meditation, such as tri-kāla-jñāna (knowing past, present, future) and resistance to material dualities.
They are: aṇimā (becoming smaller than the smallest), mahimā (becoming greater than the greatest), laghimā (becoming lighter than the lightest), prāpti (obtaining desired objects), prākāmya (experiencing any enjoyable object), īśitā (manipulating subpotencies of māyā), vaśitā (unimpeded by the guṇas), and kāmāvasāyitā (obtaining anything from anywhere to the highest limit).
The chapter links each siddhi to a particular dhyāna: worshiping the Lord in His atomic presence yields aṇimā; meditating on Him as the Supersoul of mahat-tattva yields mahimā; absorption in His presence as the essence within elements yields laghimā; and other perfections arise by fixing consciousness on Him as Viṣṇu/Nārāyaṇa, within ahaṅkāra, within the sun and vision, and through prāṇa-pathways—showing that siddhis are derivative of focused meditation on the Lord’s omnipresence.
Kṛṣṇa states that learned bhakti authorities consider siddhis impediments because they can redirect attention from the supreme goal—exclusive devotion and direct attainment of the Lord. Since bhakti grants the highest perfection (the Lord Himself), fascination with powers can become a waste of time for one practicing para-yoga.
Kṛṣṇa declares Himself to be the cause, protector, and Lord of all mystic perfections, of the yoga system, of analytic knowledge, and of pure activity—establishing that siddhis are not independent achievements but depend on His sanction and presence as Paramātmā within and beyond everything.