Adhyaya 13

Verse 1

श्रीभगवानुवाच सत्त्वं रजस्तम इति गुणा बुद्धेर्न चात्मन: । सत्त्वेनान्यतमौ हन्यात् सत्त्वं सत्त्वेन चैव हि ॥ १ ॥

శ్రీభగవానుడు పలికెను: సత్త్వం, రజసం, తమసం అనే గుణాలు బుద్ధికి సంబంధించినవి; ఆత్మకు కావు. సత్త్వాన్ని పెంపొందించడంతో రజ-తమాలు జయించబడతాయి; ఆపై శుద్ధసత్త్వాన్ని ఆశ్రయించడంతో భౌతిక సత్త్వం నుండికూడా విముక్తి లభిస్తుంది.

Verse 2

सत्त्वाद् धर्मो भवेद् वृद्धात् पुंसो मद्भ‍‍‍क्तिलक्षण: । सात्त्विकोपासया सत्त्वं ततो धर्म: प्रवर्तते ॥ २ ॥

జీవుడు సత్త్వగుణంలో బలంగా స్థిరపడినప్పుడు, నాపై భక్తి లక్షణమైన ధర్మం ప్రధానమవుతుంది. సాత్త్విక విషయాల ఉపాసనతో సత్త్వం బలపడుతుంది; అప్పుడు ధర్మం ప్రవహిస్తుంది.

Verse 3

धर्मो रजस्तमो हन्यात् सत्त्ववृद्धिरनुत्तम: । आशु नश्यति तन्मूलो ह्यधर्म उभये हते ॥ ३ ॥

సత్త్వవృద్ధితో బలపడిన ధర్మం రజస్సు, తమస్సును నశింపజేస్తుంది; రెండూ హతమైతే వాటి మూలమైన అధర్మం కూడా త్వరగా నశిస్తుంది।

Verse 4

आगमोऽप: प्रजा देश: काल: कर्म च जन्म च । ध्यानं मन्त्रोऽथ संस्कारो दशैते गुणहेतव: ॥ ४ ॥

శాస్త్రం, నీరు, ప్రజలతో/సంతానంతో సంగతీ, దేశం, కాలం, కర్మ, జన్మ, ధ్యానం, మంత్రజపం, సంస్కారం—ఈ పది గుణాలకు కారణాలు; వీటివల్ల ప్రకృతి గుణాలు భిన్నంగా ప్రబలుతాయి।

Verse 5

तत्तत् सात्त्विकमेवैषां यद् यद् वृद्धा: प्रचक्षते । निन्दन्ति तामसं तत्तद् राजसं तदुपेक्षितम् ॥ ५ ॥

ఈ పది అంశాలలో ఏవి సాత్త్వికమో, వేదజ్ఞులైన మహర్షులు వాటిని ప్రశంసిస్తారు; తామసాన్ని నిందించి త్యజిస్తారు; రాజసాన్ని మాత్రం ఉపేక్షిస్తారు।

Verse 6

सात्त्विकान्येव सेवेत पुमान् सत्त्वविवृद्धये । ततो धर्मस्ततो ज्ञानं यावत् स्मृतिरपोहनम् ॥ ६ ॥

సత్త్వవృద్ధికై మనిషి సాత్త్వికమైనవే ఆశ్రయించాలి. సత్త్వం పెరిగితే ధర్మం, ధర్మం వల్ల జ్ఞానం జాగృతమవుతుంది—ఆత్మస్మృతి పునరుద్ధరించి దేహ-మనస్సుల మాయా తాదాత్మ్యాన్ని తొలగించే వరకు।

Verse 7

वेणुसङ्घर्षजो वह्निर्दग्ध्वा शाम्यति तद्वनम् । एवं गुणव्यत्ययजो देह: शाम्यति तत्क्रिय: ॥ ७ ॥

వెణువుల ఘర్షణతో పుట్టిన అగ్ని ఆ వెణువనాన్నే దహించి తానే శాంతిస్తుంది. అలాగే గుణాల పరస్పర వ్యత్యయంతో దేహం పుడుతుంది; మనస్సు-దేహాన్ని జ్ఞానసాధనలో వినియోగిస్తే ఆ జ్ఞానమే దేహాన్ని పుట్టించిన గుణబంధాన్ని దహించి దేహ-మనస్సును శమింపజేస్తుంది।

Verse 8

श्रीउद्धव उवाच विदन्ति मर्त्या: प्रायेण विषयान् पदमापदाम् । तथापि भुञ्जते कृष्ण तत्कथं श्वखराजवत् ॥ ८ ॥

శ్రీ ఉద్ధవుడు అన్నాడు—ప్రియ కృష్ణా! విషయభోగం భవిష్యత్తులో మహాదుఃఖానికి కారణమని మనుష్యులు సాధారణంగా తెలుసుకుంటారు; అయినా భోగిస్తారు. ప్రభూ, జ్ఞానం ఉన్నవాడు కుక్క, గాడిద లేదా మేకలా ఎలా ప్రవర్తిస్తాడు?

Verse 9

श्रीभगवानुवाच अहमित्यन्यथाबुद्धि: प्रमत्तस्य यथा हृदि । उत्सर्पति रजो घोरं ततो वैकारिकं मन: ॥ ९ ॥ रजोयुक्तस्य मनस: सङ्कल्प: सविकल्पक: । तत: कामो गुणध्यानाद् दु:सह: स्याद्धि दुर्मते: ॥ १० ॥

శ్రీభగవానుడు అన్నాడు—ఉద్ధవా! మోహగ్రస్తుని హృదయంలో ‘నేనే’ అనే విపరీత బుద్ధి ఉద్భవిస్తుంది. దానివల్ల భయంకరమైన రజోగుణం ఉప్పొంగి, స్వభావంగా సత్త్వస్థితిలో ఉన్న మనస్సు వికారమయమవుతుంది.

Verse 10

श्रीभगवानुवाच अहमित्यन्यथाबुद्धि: प्रमत्तस्य यथा हृदि । उत्सर्पति रजो घोरं ततो वैकारिकं मन: ॥ ९ ॥ रजोयुक्तस्य मनस: सङ्कल्प: सविकल्पक: । तत: कामो गुणध्यानाद् दु:सह: स्याद्धि दुर्मते: ॥ १० ॥

రజోగుణంతో కలుషితమైన మనస్సు అనేక సంకల్పాలు, వికల్పాలు చేస్తూ ఉంటుంది. ఆపై ప్రకృతి గుణాలనే ధ్యానిస్తూ ఉండటంతో దుర్బుద్ధిలో అసహ్యమైన కోరికలు పుడతాయి.

Verse 11

करोति कामवशग: कर्माण्यविजितेन्द्रिय: । दु:खोदर्काणि सम्पश्यन् रजोवेगविमोहित: ॥ ११ ॥

ఇంద్రియాలను జయించని వాడు కోరికల వశుడై రజోగుణపు బలమైన అలలచే మోహితుడవుతాడు. ఫలితం భవిష్యత్తు దుఃఖమేనని స్పష్టంగా చూసినా అతడు కర్మలు చేస్తూనే ఉంటాడు.

Verse 12

रजस्तमोभ्यां यदपि विद्वान् विक्षिप्तधी: पुन: । अतन्द्रितो मनो युञ्जन् दोषद‍ृष्टिर्न सज्जते ॥ १२ ॥

రజస్సు, తమస్సు వల్ల పండితుని బుద్ధి కూడా చలించవచ్చు; అయినా అతడు అలసత్వం లేకుండా మళ్లీ మనస్సును నియంత్రణలో పెట్టాలి. గుణాల దోషాన్ని స్పష్టంగా చూసి అతడు ఆసక్తి చెందడు.

Verse 13

अप्रमत्तोऽनुयुञ्जीत मनो मय्यर्पयञ्छनै: । अनिर्विण्णो यथाकालं जितश्वासो जितासन: ॥ १३ ॥

మనిషి అప్రమత్తుడై, గంభీరుడై, ఆలస్యం‑విషాదం లేకుండా ఉండాలి. ప్రాణాయామం, ఆసనం జయించి ఉదయం, మధ్యాహ్నం, సంధ్య వేళల్లో క్రమంగా మనస్సును నాలో స్థిరపరచాలి; అలా చివరికి మనస్సు నాలో లీనమవుతుంది.

Verse 14

एतावान् योग आदिष्टो मच्छिष्यै: सनकादिभि: । सर्वतो मन आकृष्य मय्यद्धावेश्यते यथा ॥ १४ ॥

నా భక్త శిష్యులు—సనకాదులు—బోధించిన యోగం ఇదే: అన్ని విషయాల నుండి మనస్సును వెనక్కి లాగి, నేరుగా మరియు యథోచితంగా నాలోనే లీనమయ్యేలా చేయడం.

Verse 15

श्रीउद्धव उवाच यदा त्वं सनकादिभ्यो येन रूपेण केशव । योगमादिष्टवानेतद् रूपमिच्छामि वेदितुम् ॥ १५ ॥

శ్రీ ఉద్ధవుడు అన్నాడు: ప్రియమైన కేశవా! సనకుడు మరియు అతని సోదరులకు మీరు ఏ సమయంలో, ఏ రూపంలో ఈ యోగవిజ్ఞానాన్ని ఉపదేశించారు? ఆ రూపం, ఆ సందర్భం నాకు తెలుసుకోవాలని ఉంది.

Verse 16

श्रीभगवानुवाच पुत्रा हिरण्यगर्भस्य मानसा: सनकादय: । पप्रच्छु: पितरं सूक्ष्मां योगस्यैकान्तिकीं गतिम् ॥ १६ ॥

భగవానుడు అన్నాడు: ఒకసారి హిరణ్యగర్భ బ్రహ్మ యొక్క మానస పుత్రులు—సనకాది ఋషులు—యోగానికి సంబంధించిన పరమ, ఏకాంతమైన, సూక్ష్మ గమ్యాన్ని గురించి తమ తండ్రిని ప్రశ్నించారు.

Verse 17

सनकादय ऊचु: गुणेष्वाविशते चेतो गुणाश्चेतसि च प्रभो । कथमन्योन्यसन्त्यागो मुमुक्षोरतितितीर्षो: ॥ १७ ॥

సనకాదులు అన్నారు: ప్రభూ! చిత్తం గుణాలలో (విషయాలలో) ప్రవేశిస్తుంది; గుణాలు కూడా కోరికల రూపంలో చిత్తంలో ప్రవేశిస్తాయి. మోక్షం కోరుతూ, ఇంద్రియభోగ క్రియలను దాటాలనుకునే వాడు ఈ పరస్పర బంధాన్ని ఎలా విడిచిపెట్టగలడు? దయచేసి వివరించండి.

Verse 18

श्रीभगवानुवाच एवं पृष्टो महादेव: स्वयम्भूर्भूतभावन: । ध्यायमान: प्रश्न‍बीजं नाभ्यपद्यत कर्मधी: ॥ १८ ॥

శ్రీభగవానుడు పలికెను—ఓ उद्धవా, ఇలా ప్రశ్నించబడిన స్వయంభూ, భూతభావన మహాదేవుడు బ్రహ్మదేవుడు సనకాది కుమారుల ప్రశ్నబీజాన్ని గంభీరంగా ధ్యానించాడు; కాని సృష్టికర్మ ప్రభావంతో అతని బుద్ధి కర్మమయమై, ఆ ప్రశ్నకు మూల సమాధానాన్ని పొందలేకపోయాడు।

Verse 19

स मामचिन्तयद् देव: प्रश्न‍पारतितीर्षया । तस्याहं हंसरूपेण सकाशमगमं तदा ॥ १९ ॥

ఆ దేవుడు బ్రహ్మా ప్రశ్నకు అవతల తీరాన్ని చేరాలనే కోరికతో నన్నే మనసులో ధ్యానించాడు; అప్పుడు నేను హంసరూపంలో అతని సమీపంలో ప్రత్యక్షమయ్యాను।

Verse 20

द‍ृष्ट्वा मां त उपव्रज्य कृत्वा पादाभिवन्दनम् । ब्रह्माणमग्रत: कृत्वा पप्रच्छु: को भवानिति ॥ २० ॥

నన్ను చూచి ఆ మునులు బ్రహ్మదేవుని ముందుగా ఉంచి సమీపానికి వచ్చి నా పాదాలకు నమస్కరించి స్పష్టంగా అడిగారు—“మీరు ఎవరు?”

Verse 21

इत्यहं मुनिभि: पृष्टस्तत्त्वजिज्ञासुभिस्तदा । यदवोचमहं तेभ्यस्तदुद्धव निबोध मे ॥ २१ ॥

ఓ उद्धవా, ఆ సమయంలో తత్త్వాన్ని తెలుసుకోవాలని తపనపడిన మునులు నన్ను ప్రశ్నించారు; నేను వారికి చెప్పినదే ఇప్పుడు నీవు నా నుండి వినుము।

Verse 22

वस्तुनो यद्यनानात्व आत्मन: प्रश्न‍ ईद‍ृश: । कथं घटेत वो विप्रा वक्तुर्वा मे क आश्रय: ॥ २२ ॥

హే విప్రులారా, ‘మీరు ఎవరు?’ అని నన్ను అడుగుతూ మీరు నేను కూడా జీవాత్మనే, మన మధ్య పరమ భేదం లేదని—ఆత్మ ఒకటేనని—భావిస్తే, మీ ప్రశ్న ఎలా సముచితమవుతుంది? అంతిమంగా మీకూ నాకూ నిజమైన ఆశ్రయం ఏమిటి?

Verse 23

पञ्चात्मकेषु भूतेषु समानेषु च वस्तुत: । को भवानिति व: प्रश्न‍ो वाचारम्भो ह्यनर्थक: ॥ २३ ॥

‘మీరు ఎవరు?’ అని అడుగుతూ నీవు దేహాన్నే లక్ష్యంగా చేసుకుంటే, అన్ని దేహాలు పంచమహాభూతాలతోనే నిర్మితమై తత్త్వतः సమానమని తెలుసుకో. అప్పుడు ‘మీరు ఐదుగురు ఎవరు?’ అని అడగాలి. మూలంగా ఒకటే అయినప్పుడు దేహభేదంతో అడగడం అర్థహీనము; ఇది మాటల ఆరంభమే, ప్రయోజనం లేదు.

Verse 24

मनसा वचसा द‍ृष्‍ट्या गृह्यतेऽन्यैरपीन्द्रियै: । अहमेव न मत्तोऽन्यदिति बुध्यध्वमञ्जसा ॥ २४ ॥

ఈ లోకంలో మనస్సు, వాక్కు, చూపు మరియు ఇతర ఇంద్రియాలు ఏదైనా గ్రహిస్తే, అది నేను మాత్రమే; నన్ను మించిన మరొకటి లేదు. మీరు అందరూ సూటిగా తత్త్వాన్ని పరిశీలించి దీనిని స్పష్టంగా గ్రహించండి.

Verse 25

गुणेष्वाविशते चेतो गुणाश्चेतसि च प्रजा: । जीवस्य देह उभयं गुणाश्चेतो मदात्मन: ॥ २५ ॥

ప్రియమైన కుమారులారా, మనస్సు సహజంగా గుణమయ విషయాలలో ప్రవేశిస్తుంది; అలాగే విషయాలు కూడా మనస్సులో ప్రవేశిస్తాయి. కానీ ఈ భౌతిక మనస్సు మరియు విషయాలు రెండూ నా అంసమైన జీవాత్మను కప్పే ఉపాధులు మాత్రమే; అవే ‘దేహం’గా భావింపబడుతున్నాయి.

Verse 26

गुणेषु चाविशच्चित्तमभीक्ष्णं गुणसेवया । गुणाश्च चित्तप्रभवा मद्रूप उभयं त्यजेत् ॥ २६ ॥

ఇంద్రియభోగసేవ వల్ల చిత్తం పదేపదే గుణమయ విషయాలలో ప్రవేశిస్తుంది; అలాగే విషయాలు కూడా చిత్తం నుంచే పుట్టి చిత్తంలోనే ప్రధానంగా నిలుస్తాయి. నా అతీత స్వరూపాన్ని తత్త్వంగా గ్రహించినవాడు చిత్తమును మరియు విషయములను—రెండింటినీ విడిచిపెడతాడు.

Verse 27

जाग्रत् स्वप्न: सुषुप्तं च गुणतो बुद्धिवृत्तय: । तासां विलक्षणो जीव: साक्षित्वेन विनिश्चित: ॥ २७ ॥

జాగ్రత్, స్వప్నం, సుషుప్తి—ఇవి బుద్ధి యొక్క మూడు వృత్తులు; ఇవి ప్రకృతి గుణాల వల్ల కలుగుతాయి. ఈ మూడు స్థితులకన్నా భిన్నమైన జీవాత్మ సాక్షి స్వరూపుడని నిర్ధారించబడుతుంది; అతడు వాటిని చూచుచూ కూడా వాటికి అతీతంగా ఉంటాడు.

Verse 28

यर्हि संसृतिबन्धोऽयमात्मनो गुणवृत्तिद: । मयि तुर्ये स्थितो जह्यात् त्यागस्तद् गुणचेतसाम् ॥ २८ ॥

ఆత్మను గుణవృత్తులలో నిమగ్నం చేసే ఈ సంసారబంధం ఉన్నప్పుడు, నా తురీయ స్థితిలో నిలిచి దానిని విడిచిపెట్టాలి; అప్పుడు గుణమయ మనస్సు, విషయాల త్యాగం స్వయంగా జరుగుతుంది।

Verse 29

अहङ्कारकृतं बन्धमात्मनोऽर्थविपर्ययम् । विद्वान् निर्विद्य संसारचिन्तां तुर्ये स्थितस्त्यजेत् ॥ २९ ॥

అహంకారంతో ఏర్పడిన బంధం ఆత్మకు నిజంగా కోరినదానికి విరుద్ధమైన ఫలాన్ని ఇస్తుంది; కాబట్టి జ్ఞాని సంసారభోగ చింతను విడిచి నా తురీయ స్థితిలో నిలిచి ఉండాలి।

Verse 30

यावन्नानार्थधी: पुंसो न निवर्तेत युक्तिभि: । जागर्त्यपि स्वपन्नज्ञ: स्वप्ने जागरणं यथा ॥ ३० ॥

యుక్తులతోనైనా మనిషి నానార్థబుద్ధి తొలగక, అన్నిటినీ నాలోనే చూడకపోతే, అతడు జాగ్రత్తలో ఉన్నట్టే కనిపించినా అజ్ఞానవశాత్ స్వప్నంలోనే ఉంటాడు—స్వప్నంలో మేల్కొన్నానని కలగన్నట్లుగా।

Verse 31

असत्त्वादात्मनोऽन्येषां भावानां तत्कृता भिदा । गतयो हेतवश्चास्य मृषा स्वप्नद‍ृशो यथा ॥ ३१ ॥

పరమపురుషుని నుండి వేరుగా ఊహించిన స్థితులకు నిజమైన సత్తా లేదు, అయినా అవి భేదభావాన్ని కలిగిస్తాయి; స్వప్నదర్శి అనేక క్రియలు, ఫలాలు ఊహించునట్లే, జీవుడు ప్రభువుని నుండి వేరుగా ఉన్నాననే భావంతో మిథ్యా కర్మలు చేసి, గమ్యాలు ఫలాలే కారణమని భావిస్తాడు।

Verse 32

यो जागरे बहिरनुक्षणधर्मिणोऽर्थान् भुङ्क्ते समस्तकरणैर्हृदि तत्सद‍ृक्षान् । स्वप्ने सुषुप्त उपसंहरते स एक: स्मृत्यन्वयात्‍त्रिगुणवृत्तिद‍ृगिन्द्रियेश: ॥ ३२ ॥

జాగ్రత్తలో జీవుడు సమస్త ఇంద్రియాలతో క్షణభంగుర దేహ-మనోధర్మాల విషయాలను అనుభవిస్తాడు; స్వప్నంలో మనస్సులోనే అలాంటి అనుభూతులను అనుభవిస్తాడు; సుషుప్తిలో అవన్నీ అజ్ఞానంలో లీనమవుతాయి. జాగ్రత్త-స్వప్న-సుషుప్తి పరంపరను స్మరించి విచారించుటవలన, తాను మూడు స్థితులలోనూ ఒకడేనని, త్రిగుణాతీతుడనని గ్రహించి, ఇంద్రియాధిపతిగా అవుతాడు।

Verse 33

एवं विमृश्य गुणतो मनसस्त्र्यवस्था मन्मायया मयि कृता इति निश्चितार्था: । सञ्छिद्य हार्दमनुमानसदुक्तितीक्ष्ण- ज्ञानासिना भजत माखिलसंशयाधिम् ॥ ३३ ॥

ఇలా విచారించండి—ప్రకృతి గుణాల వల్ల ఏర్పడిన మనస్సు యొక్క మూడు స్థితులు నా మాయచేత నాలోనే కల్పితమై ఉన్నట్లు. ఆత్మసత్యాన్ని నిశ్చయించి, తర్కం మరియు ఋషి-వేదోక్తుల ద్వారా పొందిన తీక్ష్ణ జ్ఞానఖడ్గంతో అన్ని సందేహాల ఆధారమైన అహంకారాన్ని ఛేదించి, హృదయస్థుడైన నన్ను భజించండి।

Verse 34

ईक्षेत विभ्रममिदं मनसो विलासं द‍ृष्टं विनष्टमतिलोलमलातचक्रम् । विज्ञानमेकमुरुधेव विभाति माया स्वप्नस्‍त्रिधा गुणविसर्गकृतो विकल्प: ॥ ३४ ॥

మనస్సు యొక్క ఆటగా ఈ జగత్తు ప్రత్యేకమైన భ్రమ అని చూడండి—అది అత్యంత చంచలము, నేడు కనిపించి రేపు లయమవుతుంది; అగ్ని కట్టెను తిప్పితే కనిపించే ఎర్ర వలయరేఖలా. ఆత్మ స్వభావతః ఏకమైన శుద్ధ విజ్ఞానచైతన్యమే; కాని మాయ దానిని అనేక రూపాలుగా ప్రకాశింపజేస్తుంది. గుణవిసర్గం వల్ల జాగ్రత్, స్వప్న, సుషుప్తి అనే త్రివిధ వికల్పాలు ఉద్భవిస్తాయి; అవన్నీ స్వప్నసమానమైన మాయ మాత్రమే।

Verse 35

द‍ृष्टिं तत: प्रतिनिवर्त्य निवृत्ततृष्ण- स्तूष्णीं भवेन्निजसुखानुभवो निरीह: सन्दृश्यते क्व‍ च यदीदमवस्तुबुद्ध्या त्यक्तं भ्रमाय न भवेत् स्मृतिरानिपातात् ॥ ३५ ॥

తర్వాత దృష్టిని భ్రమ నుండి వెనక్కి తిప్పి, తృష్ణలేని వాడై ఉండండి. ఆత్మసుఖానుభవంతో నిరీహుడై మౌనంగా ఉండి, భౌతిక మాటలు మరియు క్రియలను విడిచిపెట్టండి. ఎప్పుడైనా జగత్తును చూడవలసి వస్తే, ఇది పరమసత్యం కాదని గుర్తుంచుకోండి; ఈ బుద్ధితోనే దీనిని త్యజించారు. మరణాంతం ఈ స్మృతి నిలిచితే మళ్లీ భ్రమలో పడరు।

Verse 36

देहं च नश्वरमवस्थितमुत्थितं वा सिद्धो न पश्यति यतोऽध्यगमत् स्वरूपम् । दैवादपेतमथ दैववशादुपेतं वासो यथा परिकृतं मदिरामदान्ध: ॥ ३६ ॥

స్వరూపసాక్షాత్కారంతో సిద్ధుడైనవాడు నశ్వర దేహం కూర్చున్నదా నిలుచున్నదా అని గమనించడు. దైవేచ్ఛతో దేహం విడిచిపోతే గానీ, దైవవశాత్ కొత్త దేహం లభిస్తే గానీ, ఆత్మజ్ఞుడికి దాని భావం ఉండదు—మద్యం మత్తులో ఉన్నవాడు తన వస్త్రస్థితిని గమనించనట్లే।

Verse 37

देहोऽपि दैववशग: खलु कर्म यावत् स्वारम्भकं प्रतिसमीक्षत एव सासु: । तं सप्रपञ्चमधिरूढसमाधियोग: स्वाप्नं पुनर्न भजते प्रतिबुद्धवस्तु: ॥ ३७ ॥

దేహం దైవవశంలోనే కదులుతుంది; కర్మ ఉన్నంతవరకు ఇంద్రియాలు, ప్రాణంతో కలిసి జీవించి ప్రారబ్ధాన్ని అనుభవిస్తుంది. కానీ పరమసత్యానికి మేల్కొన్నవాడు, సమాధియోగంలో ఉన్నతస్థితిలో నిలిచినవాడు, ఈ ప్రపంచమయ దేహాన్ని స్వప్నదేహంలా తెలుసుకొని మళ్లీ ఎప్పుడూ దానికి లోబడడు।

Verse 38

मयैतदुक्तं वो विप्रा गुह्यं यत् साङ्ख्ययोगयो: । जानीत मागतं यज्ञं युष्मद्धर्मविवक्षया ॥ ३८ ॥

హే విప్రులారా! సాంఖ్యము మరియు యోగముల గూఢ తత్త్వాన్ని నేను మీకు తెలిపితిని. నేను స్వయంగా విష్ణువు, పరమేశ్వరుడను; మీ ధర్మకర్తవ్యాన్ని వివరించుటకే ఇక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాను అని గ్రహించండి.

Verse 39

अहं योगस्य सांख्यस्य सत्यस्यर्तस्य तेजस: । परायणं द्विजश्रेष्ठा: श्रिय: कीर्तेर्दमस्य च ॥ ३९ ॥

హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా! యోగము, సాంఖ్యము, సత్యము, ఋతము, తేజస్సు, శ్రీ, కీర్తి, దమము—ఇవన్నిటికీ పరమాశ్రయం నేనే అని తెలుసుకోండి.

Verse 40

मां भजन्ति गुणा: सर्वे निर्गुणं निरपेक्षकम् । सुहृदं प्रियमात्मानं साम्यासङ्गादयोऽगुणा: ॥ ४० ॥

ప్రకృతి గుణాలకు అతీతుడను, నిరపేక్షుడను, సుహృదుడను, పరమప్రియుడను, అంతర్యామినను, సమదృష్టినను, ఆసక్తిరహితుడను—ఇలాంటి సమస్త శ్రేష్ఠ దివ్యగుణాలు నాలోనే ఆశ్రయమై నన్నే భజిస్తాయి.

Verse 41

इति मे छिन्नसन्देहा मुनय: सनकादय: । सभाजयित्वा परया भक्त्यागृणत संस्तवै: ॥ ४१ ॥

[శ్రీకృష్ణుడు పలికెను:] ఓ ఉద్ధవా! నా వచనములచేత సనకాదిమునుల సందేహములు అన్నీ ఛేదింపబడ్డాయి. వారు పరాభక్తితో నన్ను ఆరాధించి, శ్రేష్ఠ స్తోత్రములతో నా మహిమను గానము చేసిరి.

Verse 42

तैरहं पूजित: सम्यक् संस्तुत: परमर्षिभि: । प्रत्येयाय स्वकं धाम पश्यत: परमेष्ठिन: ॥ ४२ ॥

సనకాదిపరమర్షులు నన్ను సమ్యకంగా పూజించి స్తుతించారు; పరమేష్ఠి బ్రహ్మ చూచుచుండగా నేను నా స్వధామమునకు తిరిగి వెళ్లితిని.