Adhyaya 10

Verse 1

श्रीभगवानुवाच मयोदितेष्ववहित: स्वधर्मेषु मदाश्रय: । वर्णाश्रमकुलाचारमकामात्मा समाचरेत् ॥ १ ॥

శ్రీభగవానుడు పలికెను— నా ఆశ్రయం పొందుకొని, నేను చెప్పిన స్వధర్మాలలో జాగ్రత్తగా మనస్సు నిలిపి, కోరికలేని హృదయంతో వర్ణాశ్రమ కులాచారాన్ని ఆచరించాలి।

Verse 2

अन्वीक्षेत विशुद्धात्मा देहिनां विषयात्मनाम् । गुणेषु तत्त्वध्यानेन सर्वारम्भविपर्ययम् ॥ २ ॥

విశుద్ధాత్ముడు, విషయభోగాసక్తులైన దేహధారులు ఇంద్రియవిషయాలను సత్యమని భ్రమించి స్వీకరించినందున, గుణాలలో తత్త్వధ్యానంతో వారి సమస్త ప్రయత్నాలు విపర్యయమై విఫలమవుతాయని దర్శించాలి।

Verse 3

सुप्तस्य विषयालोको ध्यायतो वा मनोरथ: । नानात्मकत्वाद् विफलस्तथा भेदात्मधीर्गुणै: ॥ ३ ॥

నిద్రిస్తున్నవాడు స్వప్నంలో అనేక విషయదృశ్యాలను చూస్తాడు; ధ్యానిస్తున్నవాడి మనోరథమూ నానారూపమై చివరకు వ్యర్థమే. అలాగే ఆత్మస్వరూపానికి నిద్రించిన జీవుడు గుణాల వల్ల భేదబుద్ధితో అనేక విషయాలను చూస్తాడు—అవి ప్రభువు మాయాశక్తి సృష్టించిన తాత్కాలికాలు. ఇంద్రియప్రేరణతో వాటిపై ధ్యానిస్తూ తన బుద్ధిని వృథాగా వినియోగిస్తాడు।

Verse 4

निवृत्तं कर्म सेवेत प्रवृत्तं मत्परस्त्यजेत् । जिज्ञासायां सम्प्रवृत्तो नाद्रियेत् कर्मचोदनाम् ॥ ४ ॥

నన్ను జీవనలక్ష్యంగా మనసులో స్థిరపరచుకున్నవాడు, ఇంద్రియభోగాధారిత ప్రవృత్తికర్మలను విడిచి, అభ్యుదయానికి నియమబద్ధమైన నివృత్తికర్మను ఆచరించాలి. అయితే ఆత్మతత్త్వ పరమజిజ్ఞాసలో పూర్తిగా నిమగ్నుడైనవాడు ఫలకర్మలను ప్రేరేపించే శాస్త్రచోదనలను ఆశ్రయించకూడదు।

Verse 5

यमानभीक्ष्णं सेवेत नियमान् मत्पर: क्व‍‍चित् । मदभिज्ञं गुरुं शान्तमुपासीत मदात्मकम् ॥ ५ ॥

నన్ను పరమలక్ష్యంగా స్వీకరించినవాడు పాపనిషేధక యమాలను నిరంతరం సేవించాలి; అలాగే సాధ్యమైనంతవరకు శౌచం వంటి నియమాలను కూడా ఆచరించాలి. అయితే చివరికి నన్ను యథార్థంగా తెలిసిన, శాంతస్వరూపుడైన, ఆధ్యాత్మికోన్నతితో నాతో అభేదమైన సద్గురువును ఆశ్రయించి ఉపాసించాలి।

Verse 6

अमान्यमत्सरो दक्षो निर्ममोद‍ृढसौहृद: । असत्वरोऽर्थजिज्ञासुरनसूयुरमोघवाक् ॥ ६ ॥

గురుసేవకుడు/శిష్యుడు అహంకారరహితుడు, అసూయలేని వాడు, దక్షుడు, ఆలస్యరహితుడు కావాలి; భార్యా-పిల్లలు, ఇల్లు, సమాజం సహా ఇంద్రియవిషయాలపై మమకారాన్ని విడిచిపెట్టాలి. గురువుపై దృఢమైన స్నేహభావం కలిగి, భ్రమించకూడదు. ఎల్లప్పుడూ ఆధ్యాత్మికార్థ జిజ్ఞాసతో ఉండి, ఎవరికీ ద్వేషం చేయకుండా, వ్యర్థవాక్యాన్ని నివారించాలి।

Verse 7

जायापत्यगृहक्षेत्रस्वजनद्रविणादिषु । उदासीन: समं पश्यन् सर्वेष्वर्थमिवात्मन: ॥ ७ ॥

భార్య, సంతానం, ఇల్లు, భూమి, బంధువులు, మిత్రులు, ధనం మొదలైన వాటిలో సమదృష్టితో ఆత్మహితాన్ని చూచి విరక్తుడై ఉండాలి।

Verse 8

विलक्षण: स्थूलसूक्ष्माद् देहादात्मेक्षिता स्वद‍ृक् । यथाग्निर्दारुणो दाह्याद् दाहकोऽन्य: प्रकाशक: ॥ ८ ॥

స్థూల-సూక్ష్మ దేహాలకంటే భిన్నమైన ఆత్మ స్వయంద్రష్ట; దహించు, ప్రకాశించు అగ్ని దహ్యమైన కట్టెలకంటే వేరైనట్లే।

Verse 9

निरोधोत्पत्त्यणुबृहन्नानात्वं तत्कृतान् गुणान् । अन्त:प्रविष्ट आधत्त एवं देहगुणान् पर: ॥ ९ ॥

ఇంధన స్థితి బట్టి అగ్ని నిశ్చల, ప్రकट, బలహీన, ప్రకాశవంతం గా కనిపించినట్లే, పరమాత్మ దేహంలో ప్రవేశించి దేహగుణాలను స్వీకరించినట్లు అనిపిస్తుంది।

Verse 10

योऽसौ गुणैर्विरचितो देहोऽयं पुरुषस्य हि । संसारस्तन्निबन्धोऽयं पुंसो विद्याच्छिदात्मन: ॥ १० ॥

గుణాలచే నిర్మితమైన ఈ స్థూల-సూక్ష్మ దేహమే జీవుని బంధనమైన సంసారం; దేహగుణాలను తనవిగా భావించడం అజ్ఞానం, దాన్ని ఆత్మజ్ఞానం ఛేదిస్తుంది।

Verse 11

तस्माज्जिज्ञासयात्मानमात्मस्थं केवलं परम् । सङ्गम्य निरसेदेतद्वस्तुबुद्धिं यथाक्रमम् ॥ ११ ॥

కాబట్టి జ్ఞానసాధనతో తనలోనే నివసించే శుద్ధ పరమేశ్వరుని ఆశ్రయించాలి; ప్రభువు యొక్క నిర్మలమైన పరాత్పర సత్త్వాన్ని గ్రహించి, జగత్తును స్వతంత్ర సత్యమని భావించే మిథ్యాబుద్ధిని క్రమంగా విడిచిపెట్టాలి।

Verse 12

आचार्योऽरणिराद्य: स्यादन्तेवास्युत्तरारणि: । तत्सन्धानं प्रवचनं विद्यासन्धि: सुखावह: ॥ १२ ॥

ఆచార్యుడు క్రింది అరణిలా, శిష్యుడు పై అరణిలా; గురువు ఉపదేశం మధ్యలో పెట్టే కట్టెలా. వీటి సంయోగంతో పుట్టే జ్ఞానాగ్ని అజ్ఞానాంధకారాన్ని భస్మం చేసి గురు-శిష్యులకు మహాసుఖం ఇస్తుంది।

Verse 13

वैशारदी सातिविशुद्धबुद्धि- र्धुनोति मायां गुणसम्प्रसूताम् । गुणांश्च सन्दह्य यदात्ममेतत् स्वयं च शाम्यत्यसमिद् यथाग्नि: ॥ १३ ॥

నిపుణ ఆచార్యుని వద్ద వినయంగా శ్రవణం చేయగా శిష్యునికి అత్యంత శుద్ధమైన జ్ఞానం కలుగుతుంది; అది త్రిగుణజన్య మాయా దాడిని తొలగిస్తుంది. ఆ శుద్ధజ్ఞానం గుణాలను దహించి చివరికి తానే శాంతిస్తుంది—ఇంధనం తరిగితే అగ్ని ఆరినట్లే।

Verse 14

अथैषाम् कर्मकर्तृणां भोक्तृणां सुखदु:खयो: । नानात्वमथ नित्यत्वं लोककालागमात्मनाम् ॥ १४ ॥ मन्यसे सर्वभावानां संस्था ह्यौत्पत्तिकी यथा । तत्तदाकृतिभेदेन जायते भिद्यते च धी: ॥ १५ ॥ एवमप्यङ्ग सर्वेषां देहिनां देहयोगत: । कालावयवत: सन्ति भावा जन्मादयोऽसकृत् ॥ १६ ॥

ప్రియమైన उद्धవా! కొందరు తత్త్వవేత్తలు నా నిర్ణయాన్ని వ్యతిరేకిస్తారు. వారు జీవుణ్ని కర్మకర్తగా, తన కర్మఫలాల వల్ల కలిగే సుఖదుఃఖాల భోక్తగా చూస్తారు; లోకం, కాలం, శాస్త్రాలు, ఆత్మ—ఇవి నానారూపాలుగా నిత్యమని అంటారు. వస్తువుల ఆకృతిభేదాల వల్లే బుద్ధి పుడుతుంది, మారుతుంది; కాబట్టి జ్ఞానం ఒకటిగా శాశ్వతం కాదని భావిస్తారు. అయినా, దేహసంబంధం మరియు కాలాధీనత వల్ల జననం, మరణం, వృద్ధాప్యం, వ్యాధి పునఃపునః జరుగుతూనే ఉంటాయి।

Verse 15

अथैषाम् कर्मकर्तृणां भोक्तृणां सुखदु:खयो: । नानात्वमथ नित्यत्वं लोककालागमात्मनाम् ॥ १४ ॥ मन्यसे सर्वभावानां संस्था ह्यौत्पत्तिकी यथा । तत्तदाकृतिभेदेन जायते भिद्यते च धी: ॥ १५ ॥ एवमप्यङ्ग सर्वेषां देहिनां देहयोगत: । कालावयवत: सन्ति भावा जन्मादयोऽसकृत् ॥ १६ ॥

వారు అన్ని భావాల స్థితి సహజ ఉత్పత్తిలా ఉందని కూడా భావిస్తారు; వస్తువుల ఆకృతిభేదం వల్ల బుద్ధి పుడుతుంది, విడిపోతూ మారుతుంది. అందువల్ల వారి ప్రకారం జ్ఞానం ఒకటిగా కూడా కాదు, నిత్యమూ కాదు।

Verse 16

अथैषाम् कर्मकर्तृणां भोक्तृणां सुखदु:खयो: । नानात्वमथ नित्यत्वं लोककालागमात्मनाम् ॥ १४ ॥ मन्यसे सर्वभावानां संस्था ह्यौत्पत्तिकी यथा । तत्तदाकृतिभेदेन जायते भिद्यते च धी: ॥ १५ ॥ एवमप्यङ्ग सर्वेषां देहिनां देहयोगत: । कालावयवत: सन्ति भावा जन्मादयोऽसकृत् ॥ १६ ॥

అయినా, ప్రియమా! అన్ని దేహధారులు దేహసంబంధం వల్ల, కాలాధీనులై ఉండటం వల్ల జన్మాది భావాలు—జననం, మరణం, వృద్ధాప్యం, వ్యాధి—పునఃపునః ఎదుర్కొంటారు; అందుచేత సంసారచక్రం ఆగదు।

Verse 17

तत्रापि कर्मणां कर्तुरस्वातन्‍त्र्‍यं च लक्ष्यते । भोक्तुश्च दु:खसुखयो: को न्वर्थो विवशं भजेत् ॥ १७ ॥

అక్కడ కూడా కర్మచేసే వాడి అస్వతంత్రత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. దుఃఖసుఖాలను అనుభవించే జీవుడు పరాధీనుడైతే, బలవంతంగా చేసిన కర్మలతో ఏ విలువైన ఫలం పొందగలడు?

Verse 18

न देहिनां सुखं किञ्चिद् विद्यते विदुषामपि । तथा च दु:खं मूढानां वृथाहङ्करणं परम् ॥ १८ ॥

దేహధారుల్లో జ్ఞానికీ కొన్నిసార్లు సుఖం ఉండదు; అలాగే మహామూఢుడికీ కొన్నిసార్లు సుఖం కలుగుతుంది. కర్మనైపుణ్యంతో సుఖం పొందుతామనే భావన వ్యర్థ అహంకార ప్రదర్శన మాత్రమే.

Verse 19

यदि प्राप्तिं विघातं च जानन्ति सुखदु:खयो: । तेऽप्यद्धा न विदुर्योगं मृत्युर्न प्रभवेद् यथा ॥ १९ ॥

సుఖాన్ని పొందడం, దుఃఖాన్ని తప్పించుకోవడం తెలిసినా, మరణం ప్రభావం చూపలేని విధమైన యోగమార్గాన్ని వారు నిజంగా తెలియరు.

Verse 20

कोऽन्वर्थ: सुखयत्येनं कामो वा मृत्युरन्तिके । आघातं नीयमानस्य वध्यस्येव न तुष्टिद: ॥ २० ॥

మరణం సమీపంలో ఉన్నప్పుడు కామమో భోగవస్తువో ఎలా సుఖపరచగలదు? శిక్షకు తీసుకెళ్లబడుతున్న దండితుడికి తృప్తి లేనట్లే, ఈ లోకసుఖం కూడా తృప్తినివ్వదు.

Verse 21

श्रुतं च द‍ृष्टवद् दुष्टं स्पर्धासूयात्ययव्ययै: । बह्वन्तरायकामत्वात् कृषिवच्चापि निष्फलम् ॥ २१ ॥

స్వర్గలోక భోగసుఖం వంటి మనం వింటున్న సుఖం కూడా మనం చూసిన లోకసుఖంలానే కలుషితం—పోటీ, అసూయ, క్షయం, మరణం వల్ల. అందువల్ల పంటరోగం, పురుగుల దాడి, కరువు వంటి అనేక అడ్డంకులతో వ్యవసాయం ఫలించనట్లే, భూమిలో గానీ స్వర్గంలో గానీ భౌతిక సుఖాన్ని పొందే ప్రయత్నం అనేక విఘ్నాల వల్ల ఎల్లప్పుడూ నిష్ఫలమే.

Verse 22

अन्तरायैरविहितो यदि धर्म: स्वनुष्ठित: । तेनापि निर्जितं स्थानं यथा गच्छति तच्छृणु ॥ २२ ॥

అడ్డంకులు లేక, దోషరహితంగా మనిషి తన ధర్మాన్ని మరియు వైదిక కర్మకాండను సక్రమంగా ఆచరిస్తే స్వర్గస్థానాన్ని పొందుతాడు; అయితే ఆ ఫలమూ కాలబలంతో నశిస్తుంది—ఇది విను.

Verse 23

इष्ट्वेह देवता यज्ञै: स्वर्लोकं याति याज्ञिक: । भुञ्जीत देववत्तत्र भोगान् दिव्यान् निजार्जितान् ॥ २३ ॥

ఇక్కడ భూమిపై యజ్ఞాల ద్వారా దేవతలను తృప్తిపరచిన యాజ్ఞికుడు స్వర్గలోకానికి వెళ్తాడు; అక్కడ దేవుడిలా తాను సంపాదించిన దివ్య భోగాలను అనుభవిస్తాడు.

Verse 24

स्वपुण्योपचिते शुभ्रे विमान उपगीयते । गन्धर्वैर्विहरन् मध्ये देवीनां हृद्यवेषधृक् ॥ २४ ॥

స్వర్గానికి చేరిన తరువాత, భూమిపై చేసిన పుణ్యఫలంగా పొందిన ప్రకాశవంతమైన విమానంలో అతడు విహరిస్తాడు; గంధర్వులు అతని కీర్తిని గానంచేస్తారు, మనోహర వేషధారణతో దేవాంగనల మధ్య ఆనందిస్తాడు.

Verse 25

स्त्रीभि: कामगयानेन किङ्किणीजालमालिना । क्रीडन् न वेदात्मपातं सुराक्रीडेषु निर्वृत: ॥ २५ ॥

స్వర్గీయ స్త్రీలతో కలిసి, తాను కోరిన చోటుకు వెళ్లేలా, మ్రోగే గంటల మాలలతో అలంకరించిన విమానంలో అతడు విహరిస్తాడు. దేవోദ്യానాల క్రీడల్లో సుఖమగ్నుడై, తన పుణ్యఫలం క్షీణించి త్వరలో పతనం జరుగుతుందని గ్రహించడు.

Verse 26

तावत् स मोदते स्वर्गे यावत् पुण्यं समाप्यते । क्षीणपुण्य: पतत्यर्वागनिच्छन् कालचालित: ॥ २६ ॥

తన పుణ్యం ఉన్నంతవరకు అతడు స్వర్గంలో ఆనందిస్తాడు. పుణ్యం క్షీణించినప్పుడు, ఇష్టం లేకపోయినా, కాలబలంతో నడిపింపబడి అతడు క్రింద పడిపోతాడు.

Verse 27

यद्यधर्मरत: सङ्गादसतां वाजितेन्द्रिय: । कामात्मा कृपणो लुब्ध: स्त्रैणो भूतविहिंसक: ॥ २७ ॥ पशूनविधिनालभ्य प्रेतभूतगणान् यजन् । नरकानवशो जन्तुर्गत्वा यात्युल्बणं तम: ॥ २८ ॥ कर्माणि दु:खोदर्काणि कुर्वन् देहेन तै: पुन: । देहमाभजते तत्र किं सुखं मर्त्यधर्मिण: ॥ २९ ॥

దుష్సంగం వల్ల గానీ, ఇంద్రియ నియంత్రణ లేక గానీ, అధర్మంలో రమించే మనిషి కామమయుడు, కృపణుడు, లోభి, స్త్రీభోగాసక్తుడు, ప్రాణిహింసకుడు అవుతాడు. వేదవిధి లేకుండా పశువులను వధించి, ప్రేత-భూతగణాలను పూజిస్తూ మోహగ్రస్త జీవుడు నరకానికి పడతాడు; అక్కడ ఘన తమోగుణంతో కలుషితమైన దేహాన్ని పొందుతాడు. ఆ నీచ దేహంతో మళ్లీ దుఃఖఫలదాయకమైన అశుభకర్మలు చేస్తూ, పునఃపునః అలాంటి దేహాన్నే ధరిస్తాడు—మరణాంతక కర్మల్లో మునిగినవాడికి సుఖం ఎక్కడ?

Verse 28

यद्यधर्मरत: सङ्गादसतां वाजितेन्द्रिय: । कामात्मा कृपणो लुब्ध: स्त्रैणो भूतविहिंसक: ॥ २७ ॥ पशूनविधिनालभ्य प्रेतभूतगणान् यजन् । नरकानवशो जन्तुर्गत्वा यात्युल्बणं तम: ॥ २८ ॥ कर्माणि दु:खोदर्काणि कुर्वन् देहेन तै: पुन: । देहमाभजते तत्र किं सुखं मर्त्यधर्मिण: ॥ २९ ॥

వేదవిధిని అతిక్రమించి అవిధిగా పశువులను వధించి, ప్రేత-భూతగణాలను పూజించే మోహగ్రస్త జీవుడు నరకాలకు వెళ్లి ఘోరాంధకారాన్ని పొందుతాడు; అక్కడ అతనికి ఘన తమోగుణంతో కూడిన దేహం లభిస్తుంది.

Verse 29

यद्यधर्मरत: सङ्गादसतां वाजितेन्द्रिय: । कामात्मा कृपणो लुब्ध: स्त्रैणो भूतविहिंसक: ॥ २७ ॥ पशूनविधिनालभ्य प्रेतभूतगणान् यजन् । नरकानवशो जन्तुर्गत्वा यात्युल्बणं तम: ॥ २८ ॥ कर्माणि दु:खोदर्काणि कुर्वन् देहेन तै: पुन: । देहमाभजते तत्र किं सुखं मर्त्यधर्मिण: ॥ २९ ॥

ఆ కర్మఫలాల వల్ల ఆ జీవుడు అదే దేహంతో దుఃఖఫలదాయకమైన కర్మలను చేస్తూ, మళ్లీ మళ్లీ అలాంటి దేహాన్నే ధరిస్తాడు. చివరికి మరణంతోనే ముగిసే కర్మల్లో రమించే మర్త్యధర్మికి సుఖం ఎలా ఉంటుంది?

Verse 30

लोकानां लोकपालानां मद्भ‍यं कल्पजीविनाम् । ब्रह्मणोऽपि भयं मत्तो द्विपरार्धपरायुष: ॥ ३० ॥

స్వర్గం నుండి నరకం వరకు అన్ని లోకాలలోను, కల్పకాలం జీవించే లోకపాలకులలోను, నా కాలరూపం పట్ల భయం ఉంది. ద్విపరార్ధాయుష్కుడైన బ్రహ్మకూడా నన్నే భయపడతాడు.

Verse 31

गुणा: सृजन्ति कर्माणि गुणोऽनुसृजते गुणान् । जीवस्तु गुणसंयुक्तो भुङ्क्ते कर्मफलान्यसौ ॥ ३१ ॥

గుణాలే కర్మలను సృష్టిస్తాయి, గుణమే గుణాలను కొనసాగిస్తుంది. జీవుడు గుణాలతో సంయుక్తుడై కర్మఫలాలను అనుభవిస్తాడు; సత్త్వ-రజ-తమ ప్రేరిత ఇంద్రియక్రియల ఫలాన్ని అతడే భోగిస్తాడు.

Verse 32

यावत् स्याद् गुणवैषम्यं तावन्नानात्वमात्मन: । नानात्वमात्मनो यावत् पारतन्‍त्र्‍यं तदैव हि ॥ ३२ ॥

జీవుడు ప్రకృతి గుణాలు వేరువేరుగా నిజమని భావించినంతకాలం, తాను అనేక రూపాలలో జన్మించి నానావిధ భోగాలను అనుభవించవలసి ఉంటుంది. అందువల్ల గుణాధీన కర్మఫలాలకు పూర్తిగా పరతంత్రుడై ఉంటాడు.

Verse 33

यावदस्यास्वतन्त्रत्वं तावदीश्वरतो भयम् । य एतत् समुपासीरंस्ते मुह्यन्ति शुचार्पिता: ॥ ३३ ॥

జీవుడు అస్వతంత్రుడిగా ఉన్నంతకాలం, కర్మఫలాలను విధించే పరమేశ్వరుడైన నన్ను భయపడుతూనే ఉంటాడు. గుణాల వైవిధ్యాన్ని నిజమని స్వీకరించి భోగాసక్తులైన వారు శోక-విషాదాలలో మునిగి మోహపడుతారు.

Verse 34

काल आत्मागमो लोक: स्वभावो धर्म एव च । इति मां बहुधा प्राहुर्गुणव्यतिकरे सति ॥ ३४ ॥

గుణాలలో కలకలం మరియు పరస్పర సంయోగం ఉన్నప్పుడు, జీవులు నన్ను అనేక విధాలుగా వర్ణిస్తారు—సర్వశక్తిమంతమైన కాలమని, ఆత్మమని, వేదజ్ఞానమని, జగత్తని, స్వభావమని, ధర్మకర్మలని మొదలైనవిగా.

Verse 35

श्रीउद्धव उवाच गुणेषु वर्तमानोऽपि देहजेष्वनपावृत: । गुणैर्न बध्यते देही बध्यते वा कथं विभो ॥ ३५ ॥

శ్రీ ఉద్ధవుడు అన్నాడు: ఓ విభో! దేహజన్య సుఖదుఃఖాలతో కూడిన గుణాల మధ్య ఉన్నప్పటికీ దేహి గుణాలతో ఎలా బంధింపబడడు? లేదా దేహి నిత్యుడు, నిరంజనుడు, లోకాతీతుడని అయితే, అతడు ప్రకృతిచే ఎలా బంధింపబడతాడు?

Verse 36

कथं वर्तेत विहरेत् कैर्वा ज्ञायेत लक्षणै: । किं भुञ्जीतोत विसृजेच्छयीतासीत याति वा ॥ ३६ ॥ एतदच्युत मे ब्रूहि प्रश्न‍ं प्रश्न‍‌विदां वर । नित्यबद्धो नित्यमुक्त एक एवेति मे भ्रम: ॥ ३७ ॥

అతడు ఎలా జీవిస్తాడు, ఎలా విహరిస్తాడు, ఏ లక్షణాలతో తెలుసుకోవాలి? అతడు ఏమి తింటాడు, ఎలా విసర్జిస్తాడు, ఎలా పడుకుంటాడు, కూర్చుంటాడు లేదా నడుస్తాడు? ఓ అచ్యుతా, ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పువారిలో శ్రేష్ఠుడా, దయచేసి నాకు చెప్పుము. ఒకే జీవుడు నిత్యబద్ధుడని, నిత్యముక్తుడని అంటారనే భ్రమ నాకు ఉంది.

Verse 37

कथं वर्तेत विहरेत् कैर्वा ज्ञायेत लक्षणै: । किं भुञ्जीतोत विसृजेच्छयीतासीत याति वा ॥ ३६ ॥ एतदच्युत मे ब्रूहि प्रश्न‍ं प्रश्न‍‌विदां वर । नित्यबद्धो नित्यमुक्त एक एवेति मे भ्रम: ॥ ३७ ॥

హే అచ్యుత ప్రభూ! అదే జీవుడు కొన్నిసార్లు నిత్యబద్ధుడని, మరికొన్నిసార్లు నిత్యముక్తుడని చెప్పబడుతున్నాడు; నిజమైన స్థితి నాకు స్పష్టంగా లేదు. తత్త్వప్రశ్నలకు సమాధానమిచ్చేవారిలో మీరు శ్రేష్ఠులు; దయచేసి నిత్యబద్ధుడు, నిత్యముక్తుడు అనే జీవుల లక్షణాలు చెప్పండి. వారు ఎలా ఉంటారు, ఎలా విహరిస్తారు, ఏ లక్షణాలతో గుర్తించాలి? ఏమి భుజిస్తారు, ఏమి విసర్జిస్తారు, ఎలా నిద్రిస్తారు, కూర్చుంటారు లేదా నడుస్తారు?