Shloka 44

The Earth Laughs at World-Conquering Kings; Yuga-Dharma and the Remedy for Kali

Devanagari script

यन्नामधेयं म्रियमाण आतुर: पतन् स्खलन् वा विवशो गृणन् पुमान् । विमुक्तकर्मार्गल उत्तमां गतिं प्राप्नोति यक्ष्यन्ति न तं कलौ जना: ॥ ४४ ॥

Transliteration

yan-nāmadheyaṁ mriyamāṇa āturaḥ patan skhalan vā vivaśo gṛṇan pumān vimukta-karmārgala uttamāṁ gatiṁ prāpnoti yakṣyanti na taṁ kalau janāḥ

Translation

మరణభయంతో ఆతురుడై పడిపోతూ, తడబడుతూ, అచేతనప్రాయంగా ఉన్నప్పటికీ ఎవడు పరమేశ్వరుని పవిత్ర నామాన్ని ఉచ్చరిస్తాడో, అతడు కర్మబంధనాల నుండి విముక్తుడై పరమగతిని పొందుతాడు; అయినా కలియుగంలో జనులు ఆయనను ఆరాధించరు।

Synonyms

• यत्: which
• यत्: सम्बन्ध (Relative)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); ‘नामधेयम्’ इति विशेष्यं प्रति सम्बन्ध (relative pronoun)

• नामधेयम्: name, appellation
• नामधेयम्: कर्म/विषय (Object/Topic)
• Type: Noun
• Root: नामधेय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)

• म्रियमाणः: dying
• म्रियमाणः: कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: मृ (धातु) + यमान (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: वर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present participle, Ātmanepada), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); ‘पुमान्’ इति विशेषण

• आतुरः: distressed
• आतुरः: कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: आतुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘पुमान्’ इति विशेषण

• पतन्: falling
• पतन्: कर्ता-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: पत् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘पुमान्’ इति विशेषण

• स्खलन्: stumbling
• स्खलन्: कर्ता-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: स्खल् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘पुमान्’ इति विशेषण

• वा: or
• वा: समुच्चय/विकल्प (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक अव्यय (disjunctive particle ‘or’)

• विवशः: helpless
• विवशः: कर्ता-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: विवश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘पुमान्’ इति विशेषण

• गृणन्: uttering, chanting
• गृणन्: कर्ता-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: गॄ (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘पुमान्’ इति विशेषण

• पुमान्: a man
• पुमान्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: पुमांस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• विमुक्तकर्मार्गलः: freed from the obstruction/bond of karma
• विमुक्तकर्मार्गलः: कर्ता-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: विमुक्त + कर्म + अर्गल (प्रातिपदिक-समूह)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—कर्म-अर्गला (कर्मणां बन्धन-रूपा अर्गला) तया विमुक्तः (freed from the bolt/obstruction of karma); ‘पुमान्’ इति विशेषण

• उत्तमाम्: supreme
• उत्तमाम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (Accusative), एकवचन; ‘गतिम्’ इति विशेषण

• गतिम्: destination, state
• गतिम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्राप्नोति: attains
• प्राप्नोति: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• यक्ष्यन्ति: they will worship
• यक्ष्यन्ति: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: यज् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• न: not
• न: निषेध
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negative particle)

• तम्: him
• तम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘भगवन्तम्’ (understood)

• कलौ: in Kali (age)
• कलौ: अधिकरण (Locative)
• Type: Noun
• Root: कलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• जनाः: people
• जनाः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Purport

You can lead a horse to water, but you cannot make him drink.

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about chanting the Lord’s name at the time of death?

This verse teaches that even an accidental or helpless utterance of the Lord’s holy name at death can free one from karmic bondage and grant the supreme destination.

Why does Śukadeva Gosvāmī say people in Kali-yuga will not worship the Lord despite this benefit?

In the Kali-yuga context of this chapter, Śukadeva explains that people become spiritually negligent and distracted, so they ignore the simplest and most powerful means—devotional worship and chanting of the Lord’s name.

How can I apply the message of Bhagavatam 12.3.44 in modern life?

Make daily chanting and remembrance of the Lord’s names a steady habit now, so that devotion—not panic—naturally arises even in difficult moments.