Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Mārkaṇḍeya Ṛṣi Meets Lord Śiva: Devotee as Living Tīrtha and the Lord’s Māyā

आत्मन्यपि शिवं प्राप्तं तडित्पिङ्गजटाधरम् । त्र्यक्षं दशभुजं प्रांशुमुद्यन्तमिव भास्करम् ॥ ११ ॥ व्याघ्रचर्माम्बरं शूलधनुरिष्वसिचर्मभि: । अक्षमालाडमरुककपालं परशुं सह ॥ १२ ॥ बिभ्राणं सहसा भातं विचक्ष्य हृदि विस्मित: । किमिदं कुत एवेति समाधेर्विरतो मुनि: ॥ १३ ॥

ātmany api śivaṁ prāptaṁ taḍit-piṅga-jaṭā-dharam try-akṣaṁ daśa-bhujaṁ prāṁśum udyantam iva bhāskaram

శ్రీ మార్కండేయుడు తన హృదయంలో అకస్మాత్తుగా భగవాన్ శివుడు ప్రత్యక్షమైనట్లు చూశాడు. ఆయన జటలు మెరుపువలె స్వర్ణవర్ణంగా, త్రినేత్రుడు, దశభుజుడు, దీర్ఘదేహుడు, ఉదయసూర్యుని వలె ప్రకాశించాడు. వ్యాఘ్రచర్మం ధరించి, త్రిశూలం, ధనుస్సు, బాణాలు, ఖడ్గం, కవచం, జపమాల, డమరువు, కపాలం, పరశువు ధరించాడు. ఇది చూసి ముని ఆశ్చర్యంతో సమాధి నుంచి విరమించి—“ఇది ఎవరు? ఎక్కడి నుంచి వచ్చారు?” అని తలంచాడు.

ātmaniin himself
ātmani:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/locative), एकवचन
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; अपि-कारक (also/even)
śivamŚiva
śivam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśiva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन
prāptamattained/encountered
prāptam:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootpra+āp (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन; śivam with agrees; ‘obtained/attained/encountered’
taḍit-piṅga-jaṭā-dharamhaving lightning-tawny matted hair
taḍit-piṅga-jaṭā-dharam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottaḍit (प्रातिपदिक) + piṅga (प्रातिपदिक) + jaṭā (प्रातिपदिक) + dhara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन; बहुव्रीहि (yasya jaṭāḥ taḍit-piṅgāḥ = whose matted locks are lightning-tawny)
tri-akṣamthree-eyed
tri-akṣam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottri (प्रातिपदिक) + akṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन; द्विगु (three-eyed)
daśa-bhujamten-armed
daśa-bhujam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdaśa (प्रातिपदिक) + bhuja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन; द्विगु (ten-armed)
prāṁśumtall/lofty
prāṁśum:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprāṁśu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन; विशेषण
udyantamrising
udyantam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeVerb
Rootud+ i (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present participle); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन; विशेषण
ivalike
iva:
Upamā (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formअव्यय; उपमावाचक (like/as)
bhāskaramthe sun
bhāskaram:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootbhāskara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन; उपमान (object of comparison)